30 સેકન્ડમાં ઉકેલવાની પદ્ધતિ

GK પદ્ધતિ — પુસ્તકો ને લેખકો

1. પુસ્તકો ને લેખકો સમજવાની રીત

આ વિષયમાં પૂછાય છે — કયું પુસ્તક કોણે લખ્યું, કઈ આત્મકથા કોની, કયો પ્રાચીન ગ્રંથ કોનો ને ગુજરાતી લેખકોની કૃતિ ને ઉપનામ. જોડી (પુસ્તક-લેખક) યાદ રાખવાની હોય છે.

ચાર બાબત ઉપર ધ્યાન

•પુસ્તકનું નામ ને એનો લેખક — મુખ્ય જોડી.
•આત્મકથા હોય તો એ વ્યક્તિ પોતે જ લેખક.
•પ્રાચીન ગ્રંથનો રચયિતા — ઋષિ કે વિદ્વાન.
•ગુજરાતી લેખકનું ઉપનામ ને એમની જાણીતી કૃતિ.

યાદ રાખવાની ટ્રિક

આત્મકથા = 'મારી' વાત. 'My Experiments with Truth' = ગાંધી, 'Wings of Fire' = કલામ — પુસ્તકના નામમાં 'My/I' હોય તો આત્મકથા સમજો.
ગુજરાતી ઉપનામ જોડી ગાવાથી યાદ રહે: નર્મદ, કલાન્ત, કાન્ત, સુન્દરમ્, ધૂમકેતુ.
પ્રાચીન મહાકાવ્ય — રામાયણ = વાલ્મીકિ, મહાભારત = વેદ વ્યાસ. 'રા-વા, મ-વ્યા' એમ ભેળવો.
મુનશીની નવલકથા મોટેભાગે ઐતિહાસિક ('પાટણ', 'જય સોમનાથ', 'ગુજરાતનો નાથ') — શીર્ષકમાં જૂના સ્થળ-રાજ આવે.

2. પ્રખ્યાત પુસ્તક-લેખક (ભારતીય)

ભારતના જાણીતા લેખકો ને એમની મુખ્ય કૃતિઓ. પરીક્ષામાં વારંવાર પૂછાતી જોડીઓ.

મહત્ત્વની જોડીઓ

•Discovery of India — જવાહરલાલ નેહરુ.
•The God of Small Things — અરુંધતી રોય (બુકર પ્રાઈઝ).
•Train to Pakistan — ખુશવંત સિંહ.
•Malgudi Days — આર. કે. નારાયણ.
•ગીતાંજલિ — રવીન્દ્રનાથ ટાગોર (નોબેલ).

3. આત્મકથા (Autobiography)

આત્મકથા એટલે વ્યક્તિ પોતે પોતાના જીવન વિશે લખે. એ વ્યક્તિ જ લેખક હોય.

જાણીતી આત્મકથાઓ

•My Experiments with Truth (સત્યના પ્રયોગો) — મહાત્મા ગાંધી.
•Wings of Fire — ડૉ. એ.પી.જે. અબ્દુલ કલામ.
•India Wins Freedom — મૌલાના અબુલ કલામ આઝાદ.
•An Autobiography — જવાહરલાલ નેહરુ.
•આત્મકથામાં લેખકનો જ જીવનપ્રવાસ હોય — એટલે પુસ્તક ને લેખક એક જ.

4. પ્રાચીન ને ધાર્મિક ગ્રંથ

ભારતના પ્રાચીન ગ્રંથો ને એમના રચયિતા ઋષિ-વિદ્વાનો. પરીક્ષામાં વારંવાર પૂછાય.

ગ્રંથ ને રચયિતા

•અર્થશાસ્ત્ર — ચાણક્ય (કૌટિલ્ય).
•રામાયણ — મહર્ષિ વાલ્મીકિ.
•મહાભારત — મહર્ષિ વેદ વ્યાસ.
•અભિજ્ઞાન શાકુંતલમ્ — કાલિદાસ.
•મેઘદૂત ને રઘુવંશ — કાલિદાસ.

5. આંતરરાષ્ટ્રીય ક્લાસિક

દુનિયાભરની જાણીતી ક્લાસિક કૃતિઓ ને એમના લેખકો.

વિશ્વ સાહિત્યની જોડીઓ

•Hamlet ને Romeo and Juliet — વિલિયમ શેક્સપિયર.
•War and Peace — લિયો ટોલ્સ્ટોય.
•The Old Man and the Sea — અર્નેસ્ટ હેમિંગ્વે.
•Origin of Species — ચાર્લ્સ ડાર્વિન.
•Das Kapital — કાર્લ માર્ક્સ.

6. જ્ઞાનપીઠ ને નોબેલ સાહિત્યકાર

જ્ઞાનપીઠ એ ભારતનો સર્વોચ્ચ સાહિત્ય પુરસ્કાર. નોબેલ આંતરરાષ્ટ્રીય. કોને કયો મળ્યો એ યાદ રાખો.

મહત્ત્વના વિજેતા

•સાહિત્યનો નોબેલ ભારતમાં — રવીન્દ્રનાથ ટાગોર (1913, ગીતાંજલિ).
•પ્રથમ જ્ઞાનપીઠ — જી. શંકર કુરુપ (મલયાલમ).
•ગુજરાતી પ્રથમ જ્ઞાનપીઠ — ઉમાશંકર જોશી (નિશીથ).
•ગુજરાતી જ્ઞાનપીઠ — પન્નાલાલ પટેલ ને રાજેન્દ્ર શાહ.
•જ્ઞાનપીઠ સાહિત્ય અકાદમી નહીં — ભારતીય જ્ઞાનપીઠ સંસ્થા આપે છે.

7. ગુજરાતી સાહિત્યકાર ને કૃતિ

ગુજરાતના મહાન સાહિત્યકારો ને એમની જાણીતી કૃતિઓ. GSSSB પરીક્ષાનો સૌથી મહત્ત્વનો ભાગ.

લેખક ને એમની કૃતિ

•ગોવર્ધનરામ ત્રિપાઠી — સરસ્વતીચંદ્ર (ચાર ભાગ).
•ક. મા. મુનશી — જય સોમનાથ, પૃથિવીવલ્લભ, પાટણની પ્રભુતા, ગુજરાતનો નાથ.
•ઝવેરચંદ મેઘાણી — સૌરાષ્ટ્રની રસધાર, રઢિયાળી રાત (રાષ્ટ્રીય શાયર).
•પન્નાલાલ પટેલ — મળેલા જીવ, માનવીની ભવાઈ.
•ધૂમકેતુ — પોસ્ટ ઓફિસ (ટૂંકી વાર્તાના પિતા).

8. ગુજરાતી ઉપનામ (તખલ્લુસ)

ઘણા ગુજરાતી લેખકો ઉપનામથી લખતા. ખરું નામ ને ઉપનામની જોડી પૂછાય છે.

ઉપનામ ને ખરું નામ

•નર્મદ — નર્મદાશંકર દવે.
•ધૂમકેતુ — ગૌરીશંકર જોશી.
•સુન્દરમ્ — ત્રિભુવનદાસ લુહાર.
•કાન્ત — મણિશંકર રત્નજી ભટ્ટ.
•કલાન્ત — બાલાશંકર કંથારિયા.
•સ્નેહરશ્મિ — ઝીણાભાઈ દેસાઈ.

9. ગુજરાતી સાહિત્યના યુગ ને પ્રથમ

ગુજરાતી સાહિત્ય જુદા જુદા યુગમાં વહેંચાય છે. ને કેટલાક 'પ્રથમ' પૂછાય છે.

યુગ ને પ્રથમ

•મધ્યકાલીન યુગ — નરસિંહ, મીરાં, અખો, પ્રેમાનંદ, દયારામ.
•સુધારાયુગ — નર્મદ ને દલપતરામ.
•પંડિતયુગ — ગોવર્ધનરામ, ન્હાનાલાલ.
•ગાંધીયુગ — ઉમાશંકર, સુન્દરમ્, મેઘાણી.
•આદિ કવિ — નરસિંહ મહેતા. અર્વાચીન સાહિત્યના પિતા — નર્મદ.

10. મધ્યકાલીન સંતકવિ ને રચના

ગુજરાતના ભક્તિ-યુગના સંતકવિઓ ને એમની ભક્તિરચનાઓ.

સંતકવિ ને રચના

•નરસિંહ મહેતા — વૈષ્ણવ જન તો, પ્રભાતિયાં.
•મીરાંબાઈ — કૃષ્ણભક્તિનાં પદ.
•અખો — છપ્પા (જ્ઞાનમાર્ગી).
•પ્રેમાનંદ — નળાખ્યાન, સુદામા ચરિત્ર (આખ્યાન કવિ).
•દયારામ — ગરબી (ભક્તિકાવ્ય).

11. નોબેલ ને બુકર — ભારતીય વિજેતા

આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર સન્માન પામેલા ભારતીય લેખકો.

વિજેતા ને કૃતિ

•નોબેલ સાહિત્ય — રવીન્દ્રનાથ ટાગોર (ગીતાંજલિ).
•બુકર — અરુંધતી રોય (The God of Small Things).
•બુકર — કિરણ દેસાઈ (The Inheritance of Loss).
•બુકર — અરવિંદ અડિગા (The White Tiger).
•ભારતનું રાષ્ટ્રગીત 'વંદે માતરમ્' — બંકિમચંદ્ર ચટ્ટોપાધ્યાય (આનંદમઠ).

12. આધુનિક ગુજરાતી ગદ્ય-પદ્ય

વીસમી સદીના ગુજરાતી લેખકો ને એમની વિવિધ રચનાઓ.

લેખક ને કૃતિ

•ઉમાશંકર જોશી — નિશીથ, વિશ્વશાંતિ.
•સુન્દરમ્ — કોયા ભગતની કડવી વાણી.
•ન્હાનાલાલ — વસંતોત્સવ, ઇન્દુકુમાર.
•રમણલાલ દેસાઈ — ભારેલો અગ્નિ, દિવ્યચક્ષુ.
•કાકાસાહેબ કાલેલકર — હિમાલયનો પ્રવાસ (પ્રવાસવર્ણન).

13. હાઈ-યીલ્ડ પુસ્તક-લેખક ઝડપી યાદી

પરીક્ષા પહેલાં એક નજરમાં યાદ કરવાની સૌથી મહત્ત્વની જોડીઓ.

છેલ્લી ઘડીની યાદી

•સત્યના પ્રયોગો — ગાંધી | Wings of Fire — કલામ.
•Discovery of India — નેહરુ | India Wins Freedom — આઝાદ.
•અર્થશાસ્ત્ર — ચાણક્ય | રામાયણ — વાલ્મીકિ | મહાભારત — વેદ વ્યાસ.
•સરસ્વતીચંદ્ર — ગોવર્ધનરામ | માનવીની ભવાઈ — પન્નાલાલ પટેલ.
•જય સોમનાથ — મુનશી | સૌરાષ્ટ્રની રસધાર — મેઘાણી.
•ગીતાંજલિ — ટાગોર (નોબેલ) | પ્રથમ ગુજરાતી જ્ઞાનપીઠ — ઉમાશંકર જોશી.
•ઉપનામ: નર્મદ, ધૂમકેતુ, કાન્ત, કલાન્ત, સુન્દરમ્, સ્નેહરશ્મિ.

હવે પ્રેક્ટિસ કરો

આ chapter ની ટેસ્ટ આપીને પદ્ધતિ પાક્કી કરો — ફ્રી.