1. પરિચય — વર્ગમૂળ, ઘનમૂળ અને ઘાતાંક શું છે?
મૂળ વાત સમજો
- •વર્ગ એટલે કોઈ સંખ્યાને પોતાનાથી જ એક વાર ગુણવી. જેમ કે 5 નો વર્ગ 5 × 5 = 25 થાય.
- •વર્ગમૂળ એ વર્ગની ઊલટી ક્રિયા છે. એટલે કે કઈ સંખ્યાનો વર્ગ આ સંખ્યા આપે? 25 નું વર્ગમૂળ 5 છે કેમ કે 5 × 5 = 25.
- •ઘન એટલે કોઈ સંખ્યાને પોતાનાથી જ બે વાર ગુણવી. જેમ કે 4 નો ઘન 4 × 4 × 4 = 64 થાય.
- •ઘનમૂળ એ ઘનની ઊલટી ક્રિયા છે. 64 નું ઘનમૂળ 4 છે કેમ કે 4 × 4 × 4 = 64.
- •ઘાતાંક એ ટૂંકી લખવાની રીત છે. એક સંખ્યાને કેટલી વાર ગુણવી એ ઉપર નાનો અંક બતાવે. જેમ કે 2 ઉપર 5 એટલે 2 ને પાંચ વાર ગુણવી.
- •આ આખા પ્રકરણમાં મોટા ભાગના કોયડા ગોખેલા વર્ગ અને ઘન યાદ હોય તો સેકન્ડોમાં છૂટી જાય છે, એટલે છેલ્લે આપેલી યાદી ગોખી લો.
આ પ્રકરણ કેમ મહત્વનું છે
- •પરીક્ષામાં વર્ગ, વર્ગમૂળ, ઘન અને ઘાતના સીધા સવાલ આવે છે અને એ ઝડપથી થાય તો સમય બચે.
- •આ વિષય આગળ ગુણોત્તર, ટકા, ભૂમિતિ અને બીજગણિતમાં પણ વારંવાર કામ લાગે છે.
- •ટ્રિક અને ગોખેલી યાદી સાથે દરેક સવાલ આશરે અડધી મિનિટમાં પૂરો કરી શકાય.