1. પરિચય — સમય, ઝડપ અને અંતર શું છે?
મૂળ વાત સમજો
- •ઝડપ એટલે એક કલાક કે એક સેકન્ડમાં કેટલું અંતર કપાય તે. અંતર એટલે કેટલો રસ્તો કાપ્યો. સમય એટલે કેટલી વાર લાગી.
- •આખા પ્રકરણનો પાયો એક જ સૂત્ર છે: ઝડપ = અંતર ÷ સમય. આ એક સૂત્રમાંથી જ બાકીના બે નીકળે છે.
- •આ ત્રિકોણ યાદ રાખો: ઉપર અંતર, નીચે ઝડપ અને સમય. જે જોઈએ તેના પર આંગળી મૂકો, બાકીના બે દેખાશે.
- •અંતર = ઝડપ × સમય. સમય = અંતર ÷ ઝડપ. ઝડપ = અંતર ÷ સમય. ત્રણેય એક જ વાતના ત્રણ રૂપ છે.
પરીક્ષામાં શા માટે મહત્ત્વનું
- •GPSC, તલાટી, બિન સચિવાલય, પોલીસ કોન્સ્ટેબલ, GSSSB CCE દરેક પરીક્ષામાં આ પ્રકરણમાંથી પાક્કા પ્રશ્નો આવે છે.
- •મોટાભાગના પ્રશ્નો ફક્ત એકમ ફેરબદલ (કિમી/કલાક અને મીટર/સેકન્ડ વચ્ચે) અને એક સૂત્ર પર આધારિત હોય છે — એટલે 30 સેકન્ડમાં ઉકેલી શકાય.
- •ટ્રેન, હોડી અને સરેરાશ ઝડપના સૂત્રો એક વાર પાક્કા કરી લો, પછી આખા પ્રકરણમાં માર્ક પાક્કા.
ભૂલ ક્યાં થાય છે
- •એકમ ભેળવી દેવા — ઝડપ કિમી/કલાકમાં અને સમય મિનિટ કે સેકન્ડમાં હોય તો જવાબ ખોટો આવે. પહેલા એકમ સરખા કરો.
- •5/18 અને 18/5 ઊલટા વાપરવા — કિમી/કલાક નાનું કરવા (મીટર/સેકન્ડ) 5/18, મોટું કરવા 18/5.
- •સરેરાશ ઝડપમાં બે ઝડપ સીધી ઉમેરીને બેથી ભાગવા — એ ખોટું છે જ્યારે અંતર સમાન હોય.