1. પરિચય — દિશા જ્ઞાન સમજવાની પાયાની રીત
દિશાના કોયડા ઝડપથી ઉકેલવા માટેનો સૌથી મોટો નિયમ — હંમેશા કાચો નકશો દોરો. આઠ દિશા, સૂર્યોદય-સૂર્યાસ્ત અને પડછાયાનો તર્ક અહીં શીખો.
સૌથી પહેલો નિયમ — કાચો નકશો દોરો
- •દિશાનો કોઈ પણ પ્રશ્ન વાંચતા જ કાગળ પર એક ચોકડી (+) દોરો. ઉપર ઉત્તર, નીચે દક્ષિણ, જમણે પૂર્વ, ડાબે પશ્ચિમ.
- •મનમાં હિસાબ ન કરો — દરેક હિલચાલ નકશા પર નાની લાઈન વડે દોરો. આંખે દેખાય એટલે ભૂલ થવાની શક્યતા લગભગ શૂન્ય થઈ જાય.
- •જ્યાંથી શરૂ થાય તે બિંદુને 'શરૂ' અને જ્યાં અટકે તેને 'અંત' લખો. પછી જવાબ આપોઆપ દેખાય.
આઠ દિશા યાદ રાખો
- •ચાર મુખ્ય દિશા — ઉત્તર (ઉપર), દક્ષિણ (નીચે), પૂર્વ (જમણે), પશ્ચિમ (ડાબે).
- •ચાર ખૂણાની દિશા — ઉત્તર-પૂર્વ (ઉપર-જમણે), દક્ષિણ-પૂર્વ (નીચે-જમણે), દક્ષિણ-પશ્ચિમ (નીચે-ડાબે), ઉત્તર-પશ્ચિમ (ઉપર-ડાબે).
- •બે મુખ્ય દિશાની વચ્ચેનો ખૂણો એટલે ખૂણાની દિશા. દા.ત. ઉત્તર અને પૂર્વની વચ્ચે = ઉત્તર-પૂર્વ.
- •બે વ્યક્તિ સામસામે ઊભા હોય તો તેમના મોં હંમેશા વિરુદ્ધ દિશામાં હોય (પૂર્વ સામે પશ્ચિમ, ઉત્તર સામે દક્ષિણ).
સૂર્ય અને પડછાયાનો તર્ક
- •સૂર્ય હંમેશા પૂર્વમાં ઊગે છે અને પશ્ચિમમાં આથમે છે — આ બે વાત પાકી યાદ રાખો.
- •પડછાયો હંમેશા સૂર્યની વિરુદ્ધ દિશામાં પડે. સવારે સૂર્ય પૂર્વમાં, એટલે પડછાયો પશ્ચિમમાં. સાંજે સૂર્ય પશ્ચિમમાં, એટલે પડછાયો પૂર્વમાં.
- •બપોરે (12 વાગ્યે) સૂર્ય માથા પર હોય, એટલે પડછાયો ખૂબ નાનો અથવા લગભગ ન હોય.
- •જો પ્રશ્નમાં મોં અને પડછાયો બંને આપ્યા હોય તો — પહેલા સમય પરથી પડછાયાની દિશા નક્કી કરો, પછી તે પડછાયો જે બાજુ (આગળ/પાછળ/ડાબે/જમણે) આપ્યો છે તેના પરથી મોંની દિશા શોધો.