9 જૂન 2026ના રોજ કેન્દ્રીય મંત્રી નીતિન ગડકરીએ remote થી અંતિમ blast કરી ઝોજિલા ટનલનો breakthrough પૂરો કર્યો, જેનાથી ટનલના બંને છેડા જોડાઈ ગયા. આ એશિયાની સૌથી લાંબી bi-directional single-tube રોડ ટનલ છે.
મુખ્ય મુદ્દા
9 જૂન 2026ના રોજ કેન્દ્રીય માર્ગ-પરિવહન મંત્રી નીતિન ગડકરીએ remote થી અંતિમ blast (વિસ્ફોટ) કરીને ઝોજિલા ટનલના ખોદકામનો breakthrough પૂરો કર્યો, જેનો અર્થ એ થાય કે ટનલના બંને છેડા આર-પાર જોડાઈ ગયા અને હવે ખોદકામનું મુખ્ય તબક્કો સંપૂર્ણ થઈ ગયો.
ઝોજિલા ટનલ આશરે 13.15 કિમી લાંબી છે, જે એને ભારતની અને એશિયાની એક અત્યંત મહત્ત્વની લાંબી રોડ ટનલ બનાવે છે; પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ આ લંબાઈનો આંકડો વારંવાર પૂછાય છે.
આ ટનલ bi-directional single-tube (એક જ ટ્યૂબમાં બંને દિશાનો ટ્રાફિક) પ્રકારની એશિયાની સૌથી લાંબી રોડ ટનલ ગણાય છે, જે એને બાંધકામ-એન્જિનિયરિંગની દૃષ્ટિએ ખાસ બનાવે છે.
આ ટનલ આશરે 11,578 ફૂટ ઊંચાઈ પર આવેલી છે, જે એને દુનિયાની સૌથી ઊંચાઈ પરની લાંબી રોડ ટનલ પૈકી એક બનાવે છે; આટલી ઊંચાઈએ ભારે બરફ અને કઠણ ભૌગોલિક પરિસ્થિતિ વચ્ચે ટનલ બાંધવી એ મોટી સિદ્ધિ ગણાય છે.
ક્યાં અને શો ફાયદો
ઝોજિલા ટનલ શ્રીનગર-લેહ રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ (NH-1) પર આવેલી છે, જે જમ્મુ-કાશ્મીરથી લદ્દાખ સુધી પહોંચવાનો મુખ્ય માર્ગ છે.
આ ટનલ કાશ્મીર ખીણ અને લદ્દાખને જોડે છે, એટલે કે એ બે મહત્ત્વના પ્રદેશો વચ્ચે સીધો અને સલામત રસ્તો પૂરો પાડે છે.
અત્યાર સુધી ઝોજિલા ઘાટ ભારે બરફના કારણે શિયાળાના મહિનાઓમાં બંધ રહેતો હતો, જેનાથી લદ્દાખ દેશના બાકીના ભાગથી કપાઈ જતું હતું; આ ટનલ એ સમસ્યા દૂર કરશે.
ટનલ તૈયાર થયા પછી શ્રીનગર-લેહ માર્ગ આખું વર્ષ (all-weather) ખુલ્લો રહેશે, જે સામાન્ય નાગરિકો માટે અને સરહદ નજીક હોવાથી લશ્કરની હેરફેર માટે વ્યૂહાત્મક (strategic) રીતે ખૂબ મહત્ત્વનું છે.
પર્યાવરણચોમાસુંસિક્કિમઉત્તર-પૂર્વહવામાન
2. ચોમાસું સંપૂર્ણ સિક્કિમ સુધી પહોંચ્યું
9 જૂન 2026ની આસપાસ દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસું આગળ વધીને સંપૂર્ણ સિક્કિમ સુધી પહોંચ્યું.
મુખ્ય મુદ્દા
9 જૂન 2026ની આસપાસ દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસું (south-west monsoon) આગળ વધીને સંપૂર્ણ સિક્કિમ રાજ્યમાં પહોંચી ગયું, એટલે કે હવે રાજ્યના બધા ભાગોમાં ચોમાસું સક્રિય થઈ ગયું.
આ સાથે ચોમાસું ઉત્તર-પૂર્વ ભારતના બાકીના ભાગો સુધી પણ આગળ વધ્યું, જે દર્શાવે છે કે મોસમ સામાન્ય ગતિએ આગળ વધી રહી છે.
ચોમાસું સબ-હિમાલયન પશ્ચિમ બંગાળના કેટલાક ભાગ સુધી પણ પહોંચ્યું, જે ઉત્તર-પૂર્વ તરફ ચોમાસાની પ્રગતિનો સંકેત આપે છે.
પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ ચોમાસાની આગેકૂચ (monsoon advance) અને કયા તારીખે કયા રાજ્ય સુધી પહોંચ્યું એ ભૂગોળ અને કરન્ટ અફેર્સ બંનેમાં મહત્ત્વનું વિષય છે.
આંતરરાષ્ટ્રીયPoKJAACshutdownકર્ફ્યૂ
3. PoKમાં JAAC આંદોલન અને હિંસા
9 જૂન 2026ના રોજ પાક અધિકૃત કાશ્મીર (PoK)માં JAAC (Joint Awami Action Committee) ના region-wide shutdown દરમિયાન હિંસા થઈ.
મુખ્ય મુદ્દા
9 જૂન 2026ના રોજ પાક અધિકૃત કાશ્મીર (PoK)માં JAAC (Joint Awami Action Committee) દ્વારા આયોજિત region-wide shutdown (સમગ્ર પ્રદેશમાં બંધ) દરમિયાન વિરોધીઓ અને સુરક્ષા દળો વચ્ચે હિંસક અથડામણ થઈ.
આ હિંસામાં આશરે 11 લોકો માર્યા ગયા અને 70થી વધુ લોકો ઘાયલ થયા, જે દર્શાવે છે કે આંદોલન કેટલું ઉગ્ર બન્યું હતું.
પરિસ્થિતિ કાબૂમાં લેવા માટે વિસ્તારમાં કર્ફ્યૂ લાગુ કરવામાં આવ્યો અને ઇન્ટરનેટ સેવા બંધ રાખવામાં આવી.
પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ JAAC નું પૂરું નામ (Joint Awami Action Committee) અને આ ઘટના PoK સાથે જોડાયેલી છે એ યાદ રાખવું મહત્ત્વનું છે, કારણ કે આંતરરાષ્ટ્રીય બાબતોમાં પાક અધિકૃત કાશ્મીરના આંદોલનો વારંવાર પૂછાય છે.
9 જૂન 2026ના રોજ રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુએ Defence Investiture Ceremony (Phase-I) દરમિયાન કુલ 51 વીરતા (ગૅલન્ટ્રી) એવોર્ડ આપ્યા, જે સશસ્ત્ર દળોના બહાદુર સૈનિકોને એમની વીરતા બદલ આપવામાં આવે છે.
આ 51 એવોર્ડમાં 7 કીર્તિ ચક્ર, 15 વીર ચક્ર અને 29 શૌર્ય ચક્રનો સમાવેશ થાય છે; પરીક્ષામાં આ ત્રણ ચક્રોના નામ અને સંખ્યા બંને પૂછાઈ શકે છે.
આ સન્માન સમારોહ રાષ્ટ્રપતિ ભવનમાં યોજાયો, જે દેશના સર્વોચ્ચ બંધારણીય સ્થાન પૈકી એક છે.
કીર્તિ ચક્ર, વીર ચક્ર અને શૌર્ય ચક્ર એ ભારતના મહત્ત્વના વીરતા પુરસ્કારો છે, જે યુદ્ધ કે ઓપરેશન દરમિયાન અસાધારણ બહાદુરી દાખવનારને અપાય છે.
Gaganyaan અંતરિક્ષયાત્રીને કીર્તિ ચક્ર
Gaganyaan મિશન માટે પસંદ થયેલા ગ્રુપ કેપ્ટન પ્રશાંત બાલકૃષ્ણન નાયરને આ સમારોહમાં કીર્તિ ચક્રથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા, જે અંતરિક્ષ ક્ષેત્ર અને સંરક્ષણ બંને માટે ગૌરવની વાત છે.
Gaganyaan એ ભારતનું માનવ-યુક્ત (human spaceflight) અંતરિક્ષ મિશન છે, જેના માટે કુલ ચાર અંતરિક્ષયાત્રીઓ પસંદ કરવામાં આવ્યા હતા; પ્રશાંત બાલકૃષ્ણન નાયર એ ચાર પૈકી એક છે.
રાષ્ટ્રીયBHAVYAપીયૂષ ગોયલindustrial parksયોજના
5. BHAVYA portal અને 100 industrial parks
9 જૂન 2026ના રોજ વાણિજ્ય મંત્રી પીયૂષ ગોયલે BHAVYA portal લોન્ચ કર્યું, જે દેશભરમાં 100 industrial parks બનાવવાની યોજના સાથે જોડાયેલું છે.
મુખ્ય મુદ્દા
9 જૂન 2026ના રોજ કેન્દ્રીય વાણિજ્ય મંત્રી પીયૂષ ગોયલે BHAVYA (ભારત ઔદ્યોગિક વિકાસ યોજના) portal લોન્ચ કર્યું, જે દેશના ઔદ્યોગિક વિકાસ સાથે જોડાયેલું ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ છે.
આ યોજના હેઠળ દેશભરમાં કુલ 100 industrial parks (ઔદ્યોગિક પાર્ક) બનાવવામાં આવશે, જેનો ઉદ્દેશ ઉદ્યોગો માટે વ્યવસ્થિત ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને રોજગાર ઊભા કરવાનો છે.
કેબિનેટે આ 100 ઔદ્યોગિક પાર્ક માટે કુલ ₹33,660 કરોડના ખર્ચને મંજૂરી આપી છે; પરીક્ષામાં આ ખર્ચનો આંકડો અને યોજનાનું નામ બંને મહત્ત્વના છે.
આ 100 ઔદ્યોગિક પાર્ક આશરે છ વર્ષમાં તબક્કાવાર બનાવવામાં આવશે, જે દેશના ઉત્પાદન (manufacturing) ક્ષેત્રને વેગ આપવાનો લાંબા ગાળાનો કાર્યક્રમ છે.
રાષ્ટ્રીયLPMSઅમિત શાહLand Portsdigital
6. Land Port Management System (LPMS) લોન્ચ
9 જૂન 2026ના રોજ ગૃહમંત્રી અમિત શાહે Land Port Management System (LPMS) digital platform લોન્ચ કર્યું.
મુખ્ય મુદ્દા
9 જૂન 2026ના રોજ કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહે Land Port Management System (LPMS) નામનું digital platform લોન્ચ કર્યું, જે દેશના જમીની બંદરોના સંચાલનને આધુનિક બનાવવા માટે છે.
આ platform દેશના Land Ports (જમીની બંદરો)ની તમામ કામગીરીને એક જ સંકલિત ડિજિટલ સિસ્ટમમાં જોડે છે, જેથી સરહદ પાર વેપાર અને હેરફેર સરળ બને.
LPMS જમીની બંદરોને એરપોર્ટ અને સીપોર્ટ જેવી અદ્યતન digital સિસ્ટમ સાથે સમકક્ષ બનાવે છે, એટલે કે હવે જમીની બંદરો પણ આધુનિક ટેક્નોલોજીથી ચાલશે.
પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ LPMS લોન્ચ કોણે કર્યું (ગૃહમંત્રી અમિત શાહ) અને એ શેના માટે છે (Land Ports) એ બંને બાબતો યાદ રાખવી મહત્ત્વની છે.
રાષ્ટ્રીયPMSMAઆરોગ્યમાતૃત્વગર્ભવતી મહિલા
7. PMSMA યોજનાનાં 10 વર્ષ પૂરા
9 જૂન 2026ના રોજ આરોગ્ય મંત્રાલયે પ્રધાનમંત્રી સુરક્ષિત માતૃત્વ અભિયાન (PMSMA)નાં 10 વર્ષ પૂરા થવાની ઉજવણી કરી.
મુખ્ય મુદ્દા
પ્રધાનમંત્રી સુરક્ષિત માતૃત્વ અભિયાન (PMSMA) 9 જૂન 2016ના રોજ શરૂ થયું હતું, જે ગર્ભવતી મહિલાઓના આરોગ્ય માટેની એક રાષ્ટ્રીય યોજના છે.
9 જૂન 2026ના રોજ આ યોજનાનાં 10 વર્ષ પૂરા થયા અને આરોગ્ય મંત્રાલયે એની ઉજવણી કરી; આ રીતે પ્રારંભ-તારીખ અને દશાબ્દી બંને એક જ તારીખે યાદ રાખવાં સરળ બને છે.
આ યોજના હેઠળ ગર્ભવતી મહિલાઓને દર મહિને એક નિશ્ચિત દિવસે મફત આરોગ્ય તપાસ (free check-up) આપવામાં આવે છે, જેથી ગર્ભાવસ્થા દરમિયાનની સમસ્યાઓ વહેલી ઓળખી શકાય.
પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ આ યોજનાનો ઉદ્દેશ માતૃ-મૃત્યુ દર ઘટાડવાનો અને સુરક્ષિત માતૃત્વ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે, જે આરોગ્ય-યોજનાઓના પ્રશ્નોમાં મહત્ત્વનું છે.
9 જૂન 2026ની આસપાસ અર્થતંત્રના કેટલાક મહત્વના સમાચાર: SBI Researchનો GDP અહેવાલ, કેનરા બેંક પર RBIનો દંડ અને green hydrogen ક્ષેત્રે રોકાણ.
GDP અને બેંક દંડ
SBI Researchના અહેવાલ પ્રમાણે FY26માં ભારતનો GDP વૃદ્ધિ દર આશરે 7.7% રહ્યો અને ચોથા ત્રિમાસિક (Q4)માં તે વધીને 7.8% થયો, જે અર્થતંત્રની મજબૂત ગતિ દર્શાવે છે.
RBIએ KYC અને ખાતા વર્ગીકરણ (account classification)ના નિયમોના ઉલ્લંઘન બદલ કેનરા બેંક પર ₹41.80 લાખનો દંડ લગાવ્યો, જે દર્શાવે છે કે નિયમનકાર બેંકોની નિયમ-પાલન બાબતે કડક છે.
નાણાં મંત્રાલયે Government Securities (G-Sec)માં Foreign Portfolio Investors (FPI) માટે વ્યાજ આવક અને capital gains પર કરમુક્તિ (tax exemption) આપી, જેથી વિદેશી રોકાણને પ્રોત્સાહન મળે.
આ કરમુક્તિ પહેલાં G-Secમાં FPI પર short-term capital gains (STCG) પર 30% અને long-term capital gains (LTCG) પર 12.5% કર લાગતો હતો, એટલે કે હવે આ બોજ દૂર થયો.
green hydrogen રોકાણ
IFC (International Finance Corporation) અને એના ભાગીદારોએ ભારતની Hygenco Green Energies કંપનીમાં આશરે $105 મિલિયનનું રોકાણ જાહેર કર્યું, જે દેશના સ્વચ્છ ઊર્જા ક્ષેત્ર માટે મહત્ત્વનું છે.
આ કુલ $105 મિલિયનના રોકાણમાં એકલા IFCનો હિસ્સો $50 મિલિયન છે, અને બાકીનો ભાગ એના ભાગીદારોનો છે.
આ રોકાણ ખાસ કરીને green hydrogen (હરિત હાઇડ્રોજન) ક્ષેત્ર માટે છે, જે ભારતની સ્વચ્છ ઊર્જા અને કાર્બન ઘટાડવાની યોજનાનો મહત્ત્વનો ભાગ છે.
9 જૂન 2026ની આસપાસ Bonn Climate Conference (SB64) જર્મનીના બોન (Bonn) શહેરમાં યોજાઈ, જે આબોહવા પરિવર્તન અંગે વાટાઘાટ માટેની મહત્ત્વની આંતરરાષ્ટ્રીય બેઠક છે.
આ પરિષદમાં આરોગ્ય સંબંધિત જૂથોએ વિકસિત દેશોને public adaptation finance (જાહેર અનુકૂલન નાણાં) ત્રણ ગણું વધારવાની માગ કરી, જેથી વિકાસશીલ દેશો આબોહવા પરિવર્તનનો સામનો કરી શકે.
આ માગ પ્રમાણે adaptation finance ને 2035 સુધીમાં વાર્ષિક $120 બિલિયન સુધી લઈ જવાનું જણાવાયું; પરીક્ષામાં આ આંકડો અને વર્ષ બંને મહત્ત્વના છે.
પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ Bonn Climate Conference જર્મનીમાં યોજાય છે અને SB64 એ એનું સત્ર (session) છે એ યાદ રાખવું મહત્ત્વનું છે.
ગુજરાતનરોડા GIDCઆગસુરતવરસાદ
10. ગુજરાત: નરોડા આગ અને સુરત વરસાદ
9 જૂન 2026ની આસપાસ ગુજરાતમાં નરોડા GIDCની ફેક્ટરી આગ બાદ વિરોધ અને દક્ષિણ ગુજરાતમાં વરસાદની શક્યતા.
મુખ્ય મુદ્દા
અમદાવાદના નરોડા GIDC વિસ્તારની એક ફેક્ટરીમાં આગ લાગવાની ઘટના બની, જેમાં એક કામદારનું મૃત્યુ થયું.
મૃતક કામદારના પરિવારે ફેક્ટરી પર બેદરકારી (negligence)નો આરોપ મૂકી મૃતદેહ સાથે વિરોધ-પ્રદર્શન કર્યું, જે ઔદ્યોગિક સલામતીના પ્રશ્નને ઉજાગર કરે છે.
બીજી તરફ હવામાન વિભાગે દક્ષિણ ગુજરાત વિસ્તાર, જેમાં સુરતનો સમાવેશ થાય છે, ત્યાં છૂટાછવાયા સ્થળે હળવાથી મધ્યમ વરસાદ અને ગાજવીજની શક્યતા જણાવી.
પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ નરોડા GIDC અમદાવાદમાં આવેલું છે અને વરસાદની આગાહી દક્ષિણ ગુજરાત (સુરત) માટે હતી એ સ્થાનિક ઘટનાઓ ગુજરાત કરન્ટ અફેર્સમાં ઉપયોગી છે.
પર્યાવરણHAWKકેરળNZP Saathi Appનેશનલ ઝૂ
11. વન્યજીવ માટે HAWK અને NZP Saathi App
9 જૂન 2026ની આસપાસ વન્યજીવ ક્ષેત્રે બે digital પહેલ: કેરળની HAWK સિસ્ટમ અને દિલ્હી ઝૂ માટે NZP Saathi App.
મુખ્ય મુદ્દા
કેરળ વન વિભાગે 'HAWK' (Hostile Activity Watch Kernel) શરૂ કરી, જે વન્યજીવ ગુનાઓ (wildlife crimes) માટેની ભારતની પ્રથમ digital સિસ્ટમ છે; પ્રથમ હોવાથી પરીક્ષામાં આ ખાસ મહત્ત્વનું છે.
HAWK સિસ્ટમ વન્યજીવ ગુનાઓને ડિજિટલ રીતે નોંધે છે અને એને District Court Management System સાથે જોડે છે, જેથી ગુનાની તપાસ અને કોર્ટ કાર્યવાહી વચ્ચે સંકલન સરળ બને.
બીજી પહેલ તરીકે પર્યાવરણ રાજ્યમંત્રીએ દિલ્હીના National Zoological Park (નેશનલ ઝૂ) માટે 'NZP Saathi App' લોન્ચ કરી, જે મુલાકાતીઓ માટેની સુવિધા આપતી app છે.
NZP Saathi App GPS આધારિત રસ્તો (route), thematic tours અને cashless ticketing જેવી સુવિધાઓ આપે છે, જે ઝૂની મુલાકાતને વધુ સરળ અને ડિજિટલ બનાવે છે.
કલકત્તા હાઈકોર્ટે પશ્ચિમ બંગાળ પોલીસ દ્વારા આરોપીઓને દોરડાથી બાંધી જાહેરમાં ફેરવવા (public parading)ની આકરી ટીકા કરી, જે પોલીસ વર્તણૂક અંગે મહત્ત્વનો ન્યાયિક અભિપ્રાય છે.
કોર્ટે માનવ ગૌરવ (human dignity) તથા આરોપીને દોષ સાબિત થાય ત્યાં સુધી નિર્દોષ ગણાવાના સિદ્ધાંત (presumption of innocence) પર ભાર મૂક્યો.
Election Commissionએ 27 રાજ્યસભા (Rajya Sabha) બેઠકો માટેની ચૂંટણી પ્રક્રિયા હાથ ધરી; પરીક્ષામાં બેઠકોની સંખ્યા (27) મહત્ત્વની છે.
રાજ્યસભા ચૂંટણી single transferable vote (એકલ સ્થાનાંતરણીય મત) આધારિત પ્રમાણસર પ્રતિનિધિત્વ (proportional representation) પદ્ધતિથી થાય છે, જે પોલિટી વિષયમાં વારંવાર પૂછાય છે.
Sports Authority of India (SAI)એ જાપાનની University of Tsukuba સાથે રમત-વિજ્ઞાન (sports science) ક્ષેત્રે ત્રણ વર્ષનો MoU કર્યો, જે ખેલાડીઓના વૈજ્ઞાનિક વિકાસમાં સહયોગ માટે છે.
MeitY (ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને IT મંત્રાલય)એ સરકારી AI/ML પ્રોજેક્ટ માટે 80થી વધુ બિડર્સમાંથી 6 કંપનીઓ પસંદ કરી, જેમાં TCS, NEC Corporation India અને Kyndryl નો સમાવેશ થાય છે.
જાણીતા મલયાલમ અભિનેતા સલીમ કુમારનું 56 વર્ષની વયે અવસાન થયું, જે ભારતીય સિનેમા માટે દુ:ખદ સમાચાર છે.
સલીમ કુમારે 'આદામિન્તે મકન અબુ' ફિલ્મ માટે શ્રેષ્ઠ અભિનેતાનો રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ એવોર્ડ (National Film Award) જીત્યો હતો; પરીક્ષામાં આ ફિલ્મ અને એવોર્ડનો ઉલ્લેખ ઉપયોગી છે.