10 જૂન 2026·5 વિષય

ડેઇલી કરન્ટ અફેર્સ — 10 જૂન 2026

રાષ્ટ્રીય12 વર્ષકેબિનેટ ઠરાવવિકસિત ભારતNDA

1. મોદી સરકારનાં 12 વર્ષ — કેબિનેટનો ખાસ ઠરાવ

9 જૂન 2014ના રોજ શપથ લીધેલી NDA સરકારનાં 12 વર્ષ પૂર્ણ થતાં 10 જૂન 2026ના રોજ કેન્દ્રીય કેબિનેટે ખાસ ઠરાવ પસાર કર્યો, જેમાં 'વિકસિત ભારત'નો સંકલ્પ દોહરાવાયો અને 12 વર્ષની મુખ્ય સિદ્ધિઓ ગણાવાઈ.

મુખ્ય મુદ્દા

NDA સરકારે 9 જૂન 2014ના રોજ શપથ લીધા હતા અને 2026માં એનાં 12 વર્ષ પૂર્ણ થતાં 10 જૂને કેન્દ્રીય કેબિનેટે ખાસ ઠરાવ (resolution) પસાર કર્યો; એ જ સાંજે NDA સંસદીય દળની બેઠક પણ યોજાઈ.
ઠરાવમાં 'વિકસિત ભારત'નો સંકલ્પ દોહરાવવામાં આવ્યો અને જણાવાયું કે 12 વર્ષમાં 25 કરોડ લોકો ગરીબીમાંથી બહાર આવ્યા છે; પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ આ 25 કરોડનો આંકડો ખાસ યાદ રાખવા જેવો છે.
ઠરાવમાં રાજકીય સ્થિરતાથી વિકાસને વેગ મળ્યાની વાત કરાઈ અને કૃષિ નિકાસ ₹5 લાખ કરોડને પાર થયાનો પણ ઉલ્લેખ થયો, જે ખેતી ક્ષેત્રની નિકાસ-પ્રગતિ દર્શાવે છે.
12 વર્ષની મુખ્ય સિદ્ધિઓ તરીકે કલમ 370 નાબૂદી, GST, OROP (One Rank One Pension), CDS પદની રચના, ગરીબો માટે 10% EWS અનામત, ત્રિપલ તલાક કાયદો, CAA, વક્ફ સુધારો, ભારતીય ન્યાય સંહિતા અને 4 લેબર કોડ ગણાવાયાં; આ યાદી પરીક્ષામાં 'કયું સામેલ છે/નથી' પ્રકારના પ્રશ્નોમાં પૂછાઈ શકે છે.
ગૃહમંત્રી અમિત શાહે આ પ્રસંગે કહ્યું કે સરકારે 'દેશનું ગૌરવ પરત કર્યું' છે, જે નિવેદન-આધારિત પ્રશ્નોમાં ઉપયોગી છે.

ગુજરાતજામનગરRelianceMetaAI data centre168 MW

2. જામનગરમાં Reliance-Meta નું AI ડેટા સેન્ટર

10 જૂન 2026ના રોજ Reliance Industries અને Meta એ ગુજરાતના જામનગરમાં Meta નું ભારતનું પહેલું dedicated AI ડેટા સેન્ટર બનાવવાની જાહેરાત કરી, જેની પ્રારંભિક ક્ષમતા 168 MW રહેશે અને એ સંપૂર્ણ renewable energy પર ચાલશે.

મુખ્ય મુદ્દા

10 જૂન 2026ના રોજ Reliance Industries (RIL) અને Meta એ ગુજરાતના જામનગરમાં Meta નું ભારતનું પહેલું dedicated (built-to-suit) AI ડેટા સેન્ટર બનાવવાની જાહેરાત કરી; 'ભારતનું પહેલું' હોવાથી પરીક્ષામાં આ ખાસ મહત્વનું છે.
આ ડેટા સેન્ટરની પ્રારંભિક ક્ષમતા 168 MW રહેશે અને ભવિષ્યમાં વિસ્તરણ શક્ય છે; એ Meta ની global AI computing ને support કરશે.
માળખું એવું છે કે RIL ડેટા સેન્ટર બાંધશે અને ચલાવશે (design, construction, utilities, renewable power, Jio connectivity), જ્યારે Meta એને long-term lease પર લેશે; આશરે 2 વર્ષમાં એ કાર્યરત થવાની ધારણા છે.
ખાસિયત એ છે કે આ ડેટા સેન્ટર સંપૂર્ણ renewable energy પર ચાલશે અને cooling માટે દરિયાના desalinated પાણીનો ઉપયોગ થશે, જે પર્યાવરણની દૃષ્ટિએ મહત્વનું છે.
જામનગરની પસંદગીનાં કારણોમાં renewable energy ની ઉપલબ્ધતા, પાણી, પશ્ચિમી submarine cable landing stations ની નિકટતા અને Jio ફાઈબર નેટવર્કનો સમાવેશ થાય છે; ગુજરાત કરન્ટ અફેર્સમાં આ કારણો પૂછાઈ શકે છે.
સંદર્ભ તરીકે યાદ રાખો કે 2020માં Meta એ Jio Platforms માં $5.7 અબજનું રોકાણ કર્યું હતું અને ઑગસ્ટ 2025માં બંને કંપનીઓએ Llama AI enterprise JV (સંયુક્ત સાહસ) કરેલું.

આંતરરાષ્ટ્રીયઅમેરિકાઈરાનહોર્મુઝnaval blockadeCENTCOM

3. અમેરિકા-ઈરાન સંઘર્ષ — બીજા દિવસે પણ હુમલા

શાંતિ-વાટાઘાટો અટકતાં અમેરિકાએ 9-10 જૂન 2026ના રોજ સતત બીજા દિવસે ઈરાનમાં હવાઈ હુમલા કર્યા; તેહરાન અને બંદર અબ્બાસ વિસ્તારોમાં ધડાકા થયા અને ઈરાની બંદરોની નૌકા-નાકાબંધી ચાલુ રહી.

મુખ્ય મુદ્દા

વચગાળાની શાંતિ-વાટાઘાટો અટકી જતાં અમેરિકાએ સતત બીજા દિવસે (9-10 જૂન) ઈરાનમાં અનેક લક્ષ્યો પર હવાઈ હુમલા કર્યા; CENTCOM મુજબ surveillance, communication systems અને air defence sites નિશાન બન્યાં.
તેહરાન (ઈરાનની રાજધાની) અને બંદર અબ્બાસ વિસ્તારોમાં ધડાકા થયા; બંદર અબ્બાસ હોર્મુઝની સામુદ્રધુની નજીકનું મહત્વનું બંદર છે, જે વિશ્વના તેલ-વેપાર માટે વ્યૂહાત્મક સ્થાન છે.
અમેરિકાએ ઈરાની બંદરોની નૌકા-નાકાબંધી (naval blockade) ચાલુ રાખી અને ઈરાની તેલ લઈ જતા એક ટેન્કરને મિસાઈલથી નિષ્ક્રિય કર્યું; જોકે હોર્મુઝની સામુદ્રધુની બંધ થયાનો ઇનકાર કરવામાં આવ્યો.
ટ્રમ્પે ઈરાનને 'very hard' પ્રહારની ધમકી આપી અને પછી ઈરાનના oil-gas સેક્ટર પર કબજાની વાત પણ કરી; આંતરરાષ્ટ્રીય બાબતોમાં આ સંઘર્ષ અને હોર્મુઝનું ભૌગોલિક મહત્વ બંને પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ મહત્વનાં છે.

રાષ્ટ્રીયNPPACisplatinCarboplatinplatinumદવા ભાવ

4. કેન્સરની દવાના ભાવ વધારાને મંજૂરી

દેશવ્યાપી અછત વચ્ચે કેન્દ્રે 10 જૂન 2026ના રોજ NPPA ને 4 મહત્વની દવા formulations ના ભાવ વધારવાની સૈદ્ધાંતિક મંજૂરી આપી, જેમાં બે platinum-આધારિત કીમોથેરાપી દવાઓ Cisplatin અને Carboplatin મુખ્ય છે.

મુખ્ય મુદ્દા

10 જૂન 2026ના રોજ કેન્દ્રે NPPA (National Pharmaceutical Pricing Authority) ને 4 મહત્વની દવા formulations ના ભાવ વધારવાની સૈદ્ધાંતિક મંજૂરી આપી; આ નિર્ણય દેશવ્યાપી દવા-અછતની પૃષ્ઠભૂમિમાં લેવાયો.
ભાવ વધારો મેળવનારી દવાઓમાં બે platinum-આધારિત કીમોથેરાપી (કેન્સર) દવાઓ — Cisplatin અને Carboplatin — મુખ્ય છે; પરીક્ષામાં આ બંને દવાનાં નામ અને NPPA નું પૂરું નામ પૂછાઈ શકે છે.
ભાવ વધારાનું મુખ્ય કારણ કાચા માલનો ખર્ચ છે — platinum નો ભાવ જૂન 2025ના આશરે ₹2,000/ગ્રામથી વધીને આશરે ₹5,000/ગ્રામ થઈ ગયો છે.
સાથે platinum પરની import duty 6.4% થી વધીને 15.4% થઈ અને રૂપિયો નબળો પડ્યો, જેથી દવા બનાવવાનો ખર્ચ વધી ગયો; આ ત્રણ કારણો (ભાવ, duty, રૂપિયો) એકસાથે યાદ રાખવાં ઉપયોગી છે.
NPPA એ દેશમાં દવાઓના ભાવ નિયંત્રિત કરતી સંસ્થા છે, એટલે દવાના ભાવ વધારવા માટે પણ એની મંજૂરી જરૂરી હોય છે — આ બાબત આરોગ્ય-વહીવટના પ્રશ્નોમાં મહત્વની છે.

અર્થતંત્રકૃષિ બજેટપ્રાકૃતિક ખેતીકૃષિ નિકાસnatural farming

5. કૃષિ બજેટ 5 ગણું અને પ્રાકૃતિક ખેતી મિશન

સરકારી માહિતી મુજબ કૃષિ બજેટ 12 વર્ષમાં 5 ગણું વધીને ₹1.40 લાખ કરોડ થયું છે અને રાષ્ટ્રીય પ્રાકૃતિક કૃષિ મિશન હેઠળ આશરે 28 લાખ હેક્ટરમાં પ્રાકૃતિક ખેતી થાય છે.

મુખ્ય મુદ્દા

સરકારી માહિતી મુજબ દેશનું કૃષિ બજેટ હાલ ₹1.40 લાખ કરોડ છે, જે છેલ્લાં 12 વર્ષમાં 5 ગણો વધારો દર્શાવે છે; પરીક્ષામાં આંકડો અને 'કેટલા ગણું' બંને પૂછાઈ શકે છે.
રાષ્ટ્રીય પ્રાકૃતિક કૃષિ મિશન (National Mission on Natural Farming) હેઠળ આશરે 28 લાખ હેક્ટરમાં પ્રાકૃતિક ખેતી થાય છે, જે રસાયણ-મુક્ત ખેતી તરફનું મોટું પગલું છે.
10 જૂન 2026ના કેબિનેટ ઠરાવમાં ઉલ્લેખ થયો કે ભારતની કૃષિ નિકાસ ₹5 લાખ કરોડને પાર થઈ ગઈ છે, એટલે ખેતી હવે માત્ર ઘરેલું ઉત્પાદન નહીં પણ નિકાસનું પણ મોટું ક્ષેત્ર બની છે.
પ્રાકૃતિક ખેતી (natural farming) એટલે રાસાયણિક ખાતર અને જંતુનાશકો વિના, ગાય-આધારિત અને કુદરતી પદ્ધતિઓથી થતી ખેતી; GPSC/તલાટી જેવી પરીક્ષાઓમાં કૃષિ-યોજનાઓના પ્રશ્નોમાં આ વ્યાખ્યા ઉપયોગી છે.

પાછલો દિવસ પછીનો દિવસ

તૈયાર છો? આજની ક્વિઝ રમો

આજના કરન્ટ અફેર્સ પર પ્રશ્નો · ફ્રી · ગુજરાતી