ભારત અને ઇઝરાયલ વચ્ચેનો દ્વિપક્ષીય રોકાણ કરાર (Bilateral Investment Agreement) 4 જુલાઈ 2026થી અમલમાં આવ્યો. સપ્ટેમ્બર 2025માં હસ્તાક્ષર થયેલા આ કરાર પર હસ્તાક્ષર કરનાર ઇઝરાયલ પ્રથમ OECD દેશ છે.
કરાર વિશે
ભારત-ઇઝરાયલ BIA પર 8 સપ્ટેમ્બર 2025ના રોજ નવી દિલ્હીમાં હસ્તાક્ષર થયા હતા.
આ કરાર 4 જુલાઈ 2026થી અમલમાં આવ્યો.
ઇઝરાયલ ભારતના સુધારેલા મોડલ BIT (Bilateral Investment Treaty) હેઠળ હસ્તાક્ષર કરનાર પ્રથમ OECD દેશ છે.
મહત્ત્વ
કરાર રોકાણ સંરક્ષણ — એક્સપ્રોપ્રિયેશન, મૂડી ટ્રાન્સફર, નિયમનકારી પારદર્શિતા અને સ્વતંત્ર વિવાદ નિરાકરણ પર ધ્યાન આપે છે.
હાલ બંને દેશ વચ્ચે દ્વિપક્ષીય રોકાણ આશરે $800 મિલિયન છે.
DeepTech, AI, વોટર-ટેક અને સંરક્ષણ ક્ષેત્રે રોકાણ વધવાની અપેક્ષા.
રાજનીતિલદ્દાખMHAકલમ 371સ્વ-શાસન
2. લદ્દાખ માટે નવું સ્વ-શાસન માળખું
કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલય (MHA) અને લદ્દાખના નાગરિક જૂથો વચ્ચે UT-સ્તરની ચૂંટાયેલી સંસ્થા બનાવવા સિદ્ધાંતતઃ સહમતિ થઈ, જેને કારોબારી, નાણાકીય અને વિધાયી સત્તા મળશે. આ 'સુઇ જેનેરિસ' (વિશિષ્ટ) માળખું કલમ 371 હેઠળ બંધારણીય સુરક્ષા સાથે આવશે.
સંસ્થાની સત્તા અને પંચાયતી રાજ સંસ્થાઓ (PRIs) સાથેના સંબંધ અંગે ડ્રાફ્ટ પ્રસ્તાવ તૈયાર થશે.
અમલદારશાહી પર દેખરેખ (APAR સહિત) હવે ચૂંટાયેલી કારોબારીના હાથમાં રહેશે.
2019માં લદ્દાખ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ બન્યા બાદ આ પ્રથમ મોટું શાસન-સુધારણું છે.
પર્યાવરણવાઘNTCAસારિસ્કાભૂપેન્દ્ર યાદવ
3. 25 વાઘ અભયારણ્યો પ્રાથમિકતા-પુનઃપ્રાપ્તિ માટે પસંદ
NTCA અને વાઇલ્ડલાઇફ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ઇન્ડિયા (WII)એ દેશના તમામ 58 વાઘ અભયારણ્યોનું વૈજ્ઞાનિક મૂલ્યાંકન કરી 25ને પ્રાથમિકતા-પુનઃપ્રાપ્તિ માટે પસંદ કર્યાં. કેન્દ્રીય મંત્રી ભૂપેન્દ્ર યાદવે સારિસ્કામાં વાઘ પુનઃસ્થાપનનાં 18 વર્ષ નિમિત્તે આ જાહેરાત કરી.
મૂલ્યાંકન
NTCA અને WIIએ વસવાટ ગુણવત્તા, શિકાર-પ્રજાતિની ઉપલબ્ધતા અને વાઘની હાલની વસ્તીના આધારે તમામ 58 અભયારણ્યોનું મૂલ્યાંકન કર્યું.
25 અભયારણ્યોમાં વસવાટ, શિકાર અથવા વસ્તીમાં સુધારાની જરૂર જણાઈ.
કેટલાંકમાં વાઘ જ નથી અથવા શિકાર-પ્રજાતિ ખૂબ ઓછી છે.
સંદર્ભ
ભારતની વાઘ વસ્તી હાલ આશરે 3,682 છે, જે વર્ષે ~6%ના દરે વધી રહી છે.
તેઓ CBSE અધ્યક્ષનો વધારાનો હવાલો પણ સંભાળવાનું ચાલુ રાખશે.
જૂન 2026માં તેમને પૂર્ણકાલીન CBSE અધ્યક્ષ બનાવાયા હતા; હવે તે ભૂમિકા 'વધારાનો હવાલો' તરીકે પુનઃવ્યાખ્યાયિત થઈ.
મહત્ત્વ
નિયમિત અધ્યક્ષની નિમણૂક ન થાય ત્યાં સુધી આ વ્યવસ્થા ચાલુ રહેશે.
લોખંડે અગાઉ રાહુલ સિંહના સ્થાને 2 જૂન 2026ના રોજ CBSE અધ્યક્ષ બન્યા હતા.
તેઓ 2001-બેચના AGMUT કેડર IAS અધિકારી છે.
આંતરરાષ્ટ્રીયAIUNજીનીવાગ્લોબલ સાઉથ
5. UN ગ્લોબલ ડાયલોગ ઓન AI ગવર્નન્સ
જીનીવા, સ્વિટ્ઝર્લેન્ડમાં 6-7 જુલાઈ 2026ના રોજ પ્રથમ UN ગ્લોબલ ડાયલોગ ઓન AI ગવર્નન્સ યોજાયો, જેમાં ભારતના પ્રતિનિધિમંડળનું નેતૃત્વ MoS કીર્તિ વર્ધન સિંહે કર્યું.
મુખ્ય મુદ્દા
આ સંવાદનો ઉદ્દેશ વિકાસશીલ દેશો (ગ્લોબલ સાઉથ)માં AI ગવર્નન્સ ક્ષમતા વધારવાનો છે.
ભારતના પ્રતિનિધિમંડળનું નેતૃત્વ વિદેશ રાજ્ય મંત્રી કીર્તિ વર્ધન સિંહે કર્યું.
ભારતે નિષ્પક્ષતા, ડિજિટલ સાર્વભૌમત્વ અને સમાન લાભ પર ભાર મૂક્યો.
આંતરરાષ્ટ્રીયBRICSગુવાહાટીNCBડ્રગ્સ
6. BRICS એન્ટિ-ડ્રગ એજન્સીઓની બેઠક — ગુવાહાટી
ભારત (નાર્કોટિક્સ કંટ્રોલ બ્યુરો, MHA) એ 6-7 જુલાઈ 2026ના રોજ ગુવાહાટી, આસામમાં BRICS દેશોની એન્ટિ-ડ્રગ એજન્સીઓના વડાઓની બેઠકનું આયોજન કર્યું — ગુવાહાટીમાં આવી BRICS બેઠક પ્રથમ વખત યોજાઈ.
મુખ્ય મુદ્દા
બેઠકનું આયોજન નાર્કોટિક્સ કંટ્રોલ બ્યુરો (NCB), ગૃહ મંત્રાલય દ્વારા થયું.
12. DACએ ₹52,000 કરોડની સંરક્ષણ ખરીદીને મંજૂરી આપી
સંરક્ષણ મંત્રી રાજનાથ સિંહની અધ્યક્ષતામાં ડિફેન્સ એક્વિઝિશન કાઉન્સિલ (DAC)એ 3 જુલાઈ 2026ના રોજ સેના, નૌકાદળ અને વાયુસેના માટે આશરે ₹52,000 કરોડની ખરીદી દરખાસ્તોને 'એક્સેપ્ટન્સ ઓફ નેસેસિટી' (AoN) આપી.
મુખ્ય મંજૂરીઓ
સેના માટે — એન્ટિ-ડ્રોન EW સિસ્ટમ 'આકાશ તરંગ', મેન પોર્ટેબલ એન્ટિ-ટેન્ક ગાઇડેડ મિસાઇલ (MPATGM), MRSAM, VSHORADS.
ટેન્ક માટે એક્ટિવ પ્રોટેક્શન સિસ્ટમ અને જેટ-આધારિત કામિકાઝે ડ્રોન સિસ્ટમ પણ મંજૂર.
AoN એ ખરીદી પ્રક્રિયાનું પ્રથમ પગલું છે — હજુ કરાર થયો નથી.
વિજ્ઞાન-ટેકISROSOLVEગગનયાનશ્રીહરિકોટા
13. ISROનું SOLVE ગ્રાઉન્ડ ટેસ્ટ — ગગનયાન માટે
ISROએ 3 જુલાઈ 2026ના રોજ શ્રીહરિકોટા ખાતે SOLVE (Sub-Orbital Launch Vehicle for Experiments) સોલિડ મોટરનું પ્રથમ ગ્રાઉન્ડ ટેસ્ટ સફળતાપૂર્વક કર્યું, જે ગગનયાન ક્રૂ મોડ્યુલના પેરાશૂટ પરીક્ષણ માટે છે.
ટેસ્ટ વિગત
ટેસ્ટ શ્રીહરિકોટા (SDSC-SHAR)ની સ્ટેટિક ટેસ્ટ ફેસિલિટીમાં થયો — મોટર આશરે 10 કલાક સુધી ચાલી.
SOLVE PSLVના સ્ટ્રેપ-ઓન સોલિડ મોટરમાં ફેરફાર કરીને બનાવાયું છે.
લાંબા અંતરના પ્રહાર માટે બ્રહ્મોસ સુપરસોનિક ક્રૂઝ મિસાઇલ.
હવાઈ સંરક્ષણ માટે બરાક-8 સરફેસ-ટુ-એર મિસાઇલ.
CODOG પ્રોપલ્શન સિસ્ટમ — ઉચ્ચ ઝડપ અને લાંબી ટકાઉક્ષમતા બંને આપે છે.
વિજ્ઞાન-ટેકપેંગોલિનહિમાલયDNAManis aurita
15. હિમાલયન પેંગોલિન હવે અલગ પ્રજાતિ તરીકે માન્ય
આંતરરાષ્ટ્રીય અભ્યાસ (Communications Biology જર્નલમાં પ્રકાશિત)એ 1836ના મૂળ નમૂનાના DNA આધારે સાબિત કર્યું કે હિમાલયન પેંગોલિન (Manis aurita) ચાઇનીઝ પેંગોલિનની ઉપજાતિ નહીં પણ એક અલગ પ્રજાતિ છે — લગભગ 190 વર્ષ પછી.
શોધ
સંશોધકોએ 1836ના મૂળ (lectotype) નમૂનાનું DNA આધુનિક નમૂનાઓ સાથે સરખાવ્યું.
Manis aurita ચાઇનીઝ પેંગોલિન (Manis pentadactyla) કરતાં મોટું (~95.2 સેમી વિરુદ્ધ 71.2 સેમી) અને નાના કાનવાળું છે.
તેનું નાક પણ ટૂંકું અને પહોળું છે.
મહત્ત્વ
આ પ્રજાતિ નેપાળ, દક્ષિણ તિબેટ અને પૂર્વોત્તર ભારત (આસામ સહિત)માં જોવા મળે છે.
પેંગોલિન વિશ્વમાં સૌથી વધુ તસ્કરી થતું સસ્તન પ્રાણી છે.
અલગ પ્રજાતિ તરીકે માન્યતાથી લક્ષિત સંરક્ષણ પગલાં લેવાનું સરળ બનશે.
રાષ્ટ્રીયNITI આયોગઆયુર્વેદ2047PwC
16. આયુર્વેદને વૈશ્વિક બનાવવા NITI આયોગનો રોડમેપ
NITI આયોગે 2 જુલાઈ 2026ના રોજ 'સ્ટ્રેટેજિક રોડમેપ ફોર મેકિંગ આયુર્વેદ ગ્લોબલ' રિપોર્ટ જાહેર કર્યો, જે 2047 સુધીમાં આયુર્વેદને વૈશ્વિક સ્તરે માન્ય, પુરાવા-આધારિત આરોગ્ય પ્રણાલી બનાવવાનું લક્ષ્ય રાખે છે.
માળખું
રિપોર્ટ ત્રણ-સ્તંભ માળખા પર આધારિત છે — ઉપલબ્ધતા, સ્વીકાર્યતા અને પ્રચાર.
18. નેમારે આંતરરાષ્ટ્રીય ફૂટબોલમાંથી નિવૃત્તિ જાહેર કરી
6 જુલાઈએ નોર્વે સામે 2-1થી હાર બાદ બ્રાઝિલના ઓલ-ટાઇમ ટોપ સ્કોરર નેમારે આંતરરાષ્ટ્રીય ફૂટબોલમાંથી નિવૃત્તિ જાહેર કરી. તેમને પિંડલીની ઈજાને કારણે ટુર્નામેન્ટની 5માંથી માત્ર 2 મેચ રમવા મળી.
મુખ્ય મુદ્દા
બ્રાઝિલ રાઉન્ડ ઓફ 16માં નોર્વે સામે 2-1થી હાર્યું; નેમારે પેનલ્ટી પર બ્રાઝિલનો એકમાત્ર ગોલ કર્યો.
34 વર્ષીય નેમાર બ્રાઝિલના ઇતિહાસમાં સૌથી વધુ ગોલ કરનાર ખેલાડી છે (પેલેને પાછળ છોડ્યા).
તેમને પિંડલી (calf)ની ઈજાના કારણે આ ટુર્નામેન્ટની 5માંથી માત્ર 2 મેચમાં રમવા મળ્યું.
મહત્ત્વના દિવસઝૂનોસિસ દિવસલુઈ પાશ્ચરરેબીસ
19. વિશ્વ ઝૂનોસિસ દિવસ — 6 જુલાઈ
વિશ્વ ઝૂનોસિસ દિવસ દર વર્ષે 6 જુલાઈએ મનાવાય છે — 6 જુલાઈ 1885ના રોજ લુઈ પાશ્ચરે માનવીને પ્રથમ રેબીસ રસી (પ્રથમ ઝૂનોટિક રોગની રસી) આપી હતી, તેની યાદમાં.
મુખ્ય મુદ્દા
6 જુલાઈ 1885ના રોજ લુઈ પાશ્ચરે પ્રથમ વખત માનવીને રેબીસ રસી આપી.
રેબીસ એ ઝૂનોટિક રોગ છે — પ્રાણીથી માનવીમાં ફેલાય છે.
આ દિવસ ઝૂનોટિક રોગોની સમજ અને નિવારણ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.