30 સેકન્ડમાં ઉકેલવાની પદ્ધતિ

ગુજરાતી પદ્ધતિ — સમાનાર્થી શબ્દ

પદ્ધતિ વાંચીને ટેસ્ટ આપો

1. સમાનાર્થી શબ્દ એટલે શું?

સમાનાર્થી શબ્દ એટલે એક જ અર્થ આપતા જુદા જુદા શબ્દો. પરીક્ષામાં આ ભાગ સહેલો છે અને પાકા ગુણ અપાવે છે.

વ્યાખ્યા

•સમાનાર્થી શબ્દ એટલે એક જ અર્થ ધરાવતા જુદા જુદા શબ્દો. જેમ કે 'સૂર્ય' અને 'રવિ' — બંનેનો અર્થ એક જ છે.
•આને 'પર્યાય' શબ્દ પણ કહે છે.
•એક જ શબ્દના ઘણા સમાનાર્થી હોઈ શકે. જેમ કે પાણી = જળ, નીર, વારિ, સલિલ.

પરીક્ષામાં કેવી રીતે પૂછાય

•આપેલ શબ્દનો સમાનાર્થી પસંદ કરો — જેમ કે 'ઘર નો સમાનાર્થી કયો?'
•આપેલ ચાર શબ્દમાંથી કયો સમાનાર્થી નથી તે શોધો.
•જોડ મેળવો — એક બાજુ મૂળ શબ્દ, બીજી બાજુ સમાનાર્થી.

30 સેકન્ડ ટ્રિક

પહેલા જે શબ્દ તમે રોજ બોલો છો તેનો અર્થ મનમાં લાવો, પછી તે જ અર્થનો વિકલ્પ શોધો.
'નથી' વાળા પ્રશ્નમાં ત્રણ શબ્દ સરખા અર્થના હશે અને એક અલગ — એ અલગ શબ્દ જ જવાબ.
મૂંઝવણ થાય ત્યારે ખોટા લાગતા વિકલ્પ પહેલા કાઢી નાખો, બાકી રહે તે સાચો.
આકાશ, પાણી, સૂર્ય, ચંદ્ર જેવા શબ્દોના સમાનાર્થી ગોખી રાખો — એ વારંવાર પૂછાય છે.

2. કુદરત, આકાશ, સૂર્ય, ચંદ્ર

આકાશ, સૂર્ય, ચંદ્ર અને કુદરત સાથે જોડાયેલા શબ્દોના સમાનાર્થી.

યાદી

•સૂર્ય — રવિ, ભાનુ, દિનકર, આદિત્ય, સવિતા.
•ચંદ્ર — શશી, ચાંદો, સોમ, ઇન્દુ.
•આકાશ — ગગન, નભ, અંબર, વ્યોમ, આસમાન.
•તારો — નક્ષત્ર, સિતારો, તારક.
•વાદળ — મેઘ, ઘન, જલધર, અભ્ર.
•વીજળી — દામિની, ચપળા, તડિત.
•વાયુ — પવન, હવા, સમીર, અનિલ, મારુત.
•અગ્નિ — આગ, અનલ, પાવક, વહ્નિ.
•પ્રકાશ — અજવાળું, તેજ, જ્યોતિ, પ્રભા.
•કિરણ — રશ્મિ, મયૂખ, કર.

3. પાણી, નદી, સમુદ્ર

પાણી અને જળાશયો સાથે જોડાયેલા શબ્દોના સમાનાર્થી.

યાદી

•પાણી — જળ, નીર, વારિ, સલિલ, અંબુ.
•નદી — સરિતા, તટિની, નિર્ઝરિણી, આપગા.
•સમુદ્ર — સાગર, દરિયો, ઉદધિ, રત્નાકર, જલધિ.
•તળાવ — સરોવર, સર, કાસાર.
•ઝરણું — નિર્ઝર, સ્રોત, ઝરો.
•મોજું — તરંગ, લહર, ઊર્મિ.
•કાંઠો — તટ, કિનારો, તીર.
•કમળ — પંકજ, અરવિંદ, નલિન, કમલ, સરોજ.
•માછલી — મીન, મત્સ્ય, ઝખ.

4. પૃથ્વી, પર્વત, ભૂમિ

પૃથ્વી, પર્વત અને જમીન સાથે જોડાયેલા શબ્દોના સમાનાર્થી.

યાદી

•પૃથ્વી — ધરા, ધરતી, વસુધા, ભૂમિ, અવનિ.
•પર્વત — ગિરિ, પહાડ, શૈલ, અચલ, નગ.
•વન — જંગલ, અરણ્ય, કાનન, વિપિન.
•વૃક્ષ — ઝાડ, તરુ, પાદપ, દ્રુમ.
•ફૂલ — પુષ્પ, કુસુમ, સુમન, પ્રસૂન.
•પથ્થર — પાષાણ, શિલા, અશ્મ.
•ધૂળ — રજ, માટી, ધૂલિ.
•ગુફા — કંદરા, ગુહા, બખોલ.
•ખીણ — દરી, કોતર.
•માર્ગ — રસ્તો, પથ, મારગ, વાટ.
•ખેતર — ક્ષેત્ર, વાડી, ખેત.

5. મનુષ્ય અને શરીર

માણસ અને શરીરના અંગો સાથે જોડાયેલા શબ્દોના સમાનાર્થી.

યાદી

•મનુષ્ય — માણસ, માનવ, નર, જન.
•આંખ — નયન, નેત્ર, લોચન, ચક્ષુ, આંખડી.
•મુખ — મોઢું, વદન, આનન.
•હાથ — કર, બાહુ, ભુજા, હસ્ત.
•પગ — ચરણ, પાદ, પગલું.
•માથું — શિર, મસ્તક, શીશ.
•વાળ — કેશ, કુંતલ, અલક.
•દાંત — દંત, રદ.
•હૃદય — દિલ, ઉર, અંતર, કાળજું.
•જીભ — જિહ્વા, રસના, વાચા.

6. પ્રાણી અને પક્ષી

પશુ અને પક્ષીઓ સાથે જોડાયેલા શબ્દોના સમાનાર્થી.

યાદી

•ઘોડો — અશ્વ, તુરંગ, હય, વાજી.
•હાથી — ગજ, કુંજર, હસ્તી, કરી, દંતી.
•સિંહ — કેસરી, મૃગરાજ, વનરાજ, સાવજ.
•ગાય — ગૌ, ધેનુ, સુરભિ.
•હરણ — મૃગ, કુરંગ, સારંગ.
•સાપ — સર્પ, નાગ, ભુજંગ, અહિ.
•પક્ષી — પંખી, ખગ, વિહંગ, દ્વિજ.
•મોર — મયૂર, કલાપી, શિખંડી.
•કોયલ — કોકિલા, પિક, કુહૂ.
•ભમરો — ભ્રમર, મધુકર, અલિ, ષટ્પદ.

7. સ્ત્રી, પુરુષ, રાજા

સ્ત્રી, પુરુષ, રાજા અને કુટુંબ સાથે જોડાયેલા શબ્દોના સમાનાર્થી.

યાદી

•સ્ત્રી — નારી, મહિલા, અબળા, વનિતા, રમણી.
•પુરુષ — નર, મર્દ, માણસ.
•રાજા — નૃપ, ભૂપ, નરેશ, રાય, મહીપતિ.
•રાણી — મહારાણી, પટરાણી, ભૂપાલિકા.
•માતા — જનની, મા, અંબા, માવડી.
•પિતા — બાપ, જનક, તાત.
•પુત્ર — દીકરો, સુત, તનય, આત્મજ.
•પુત્રી — દીકરી, સુતા, તનુજા, તનયા, દુહિતા.
•પત્ની — ભાર્યા, અર્ધાંગિની, વહુ, ગૃહિણી.
•મિત્ર — દોસ્ત, સખા, ભાઈબંધ, ગોઠિયો, સ્નેહી.

8. ભાવ અને લાગણી

મનની લાગણીઓ સાથે જોડાયેલા શબ્દોના સમાનાર્થી.

યાદી

•આનંદ — ખુશી, હર્ષ, ઉલ્લાસ, મોદ.
•દુઃખ — પીડા, વેદના, કષ્ટ, સંતાપ.
•ક્રોધ — ગુસ્સો, રોષ, કોપ, અમર્ષ.
•પ્રેમ — સ્નેહ, પ્રીતિ, વહાલ, મમતા.
•ભય — બીક, ડર, ત્રાસ, ભીતિ.
•આશા — ઉમ્મીદ, અપેક્ષા, આશા.
•શાંતિ — સ્વસ્થતા, નિરાંત, શાંતિ.
•હિંમત — સાહસ, ધૈર્ય, બહાદુરી.
•દયા — કરુણા, અનુકંપા, રહેમ.
•ઈર્ષ્યા — અદેખાઈ, દ્વેષ, મત્સર.

9. દિવસ, રાત, સમય

દિવસ, રાત અને સમય સાથે જોડાયેલા શબ્દોના સમાનાર્થી.

યાદી

•દિવસ — દિન, વાસર, અહ, દહાડો.
•રાત — રજની, રાત્રિ, નિશા, યામિની.
•સવાર — પ્રભાત, ઉષા, પ્રાતઃકાળ, વહેલી.
•સાંજ — સંધ્યા, ગોધૂલિ, સાયંકાળ.
•સમય — કાળ, વખત, વેળા, સમો.
•વર્ષ — સાલ, વરસ, સંવત્સર.
•ઘડી — પળ, ક્ષણ, પલક.
•યુગ — જમાનો, કાળખંડ, કલ્પ.
•ઋતુ — મોસમ, કાળ.

10. ઈશ્વર અને ધર્મ

ઈશ્વર, ધર્મ અને ભક્તિ સાથે જોડાયેલા શબ્દોના સમાનાર્થી.

યાદી

•ઈશ્વર — પ્રભુ, ભગવાન, પરમેશ્વર, દેવ, ઈશ.
•દેવ — સુર, અમર, દેવતા.
•મંદિર — દેવાલય, દેરું, દેવગૃહ.
•ભક્ત — ઉપાસક, સેવક, અનુયાયી.
•પૂજા — અર્ચના, આરાધના, ઉપાસના.
•મુક્તિ — મોક્ષ, નિર્વાણ, કૈવલ્ય.
•સ્વર્ગ — દેવલોક, બેહિશ્ત, સુરલોક.
•સંત — સાધુ, મહાત્મા, ઓલિયો.
•ધર્મ — પંથ, મજહબ, સંપ્રદાય.

11. ધન અને ઘર

ધન, સંપત્તિ અને ઘર સાથે જોડાયેલા શબ્દોના સમાનાર્થી.

યાદી

•ધન — સંપત્તિ, દોલત, લક્ષ્મી, વૈભવ, દ્રવ્ય.
•ઘર — નિવાસ, આવાસ, ગૃહ, મકાન.
•મહેલ — પ્રાસાદ, રાજમહેલ, હવેલી.
•સોનું — કનક, સુવર્ણ, હેમ, કંચન.
•ગામ — ગ્રામ, વતન, પાદર.
•નગર — શહેર, પુર, પાટણ.
•દુકાન — હાટ, વખાર.
•ખજાનો — ભંડાર, કોશ, નિધિ.
•વસ્ત્ર — કપડું, વસન, અંબર.

12. ગુણ અને બીજા શબ્દો

ગુણ, સ્વભાવ અને રોજિંદા વપરાશના શબ્દોના સમાનાર્થી.

યાદી

•સુંદર — મનોહર, રમણીય, ખૂબસૂરત, રૂપાળું.
•મોટું — વિશાળ, બૃહદ, વિરાટ.
•નાનું — લઘુ, અલ્પ, સૂક્ષ્મ.
•બળ — શક્તિ, તાકાત, જોર, સામર્થ્ય.
•જ્ઞાન — વિદ્યા, બોધ, સમજ.
•વાણી — ભાષા, બોલી, વચન.
•કથા — વાર્તા, કહાણી, આખ્યાન.
•યુદ્ધ — લડાઈ, સંગ્રામ, રણ, સમર.
•વિજય — જીત, ફતેહ, જય.
•દુશ્મન — શત્રુ, વેરી, અરિ, રિપુ.

13. પરીક્ષામાં વારંવાર પૂછાતા સમાનાર્થી

GSSSB CCE માં વારંવાર પૂછાય તેવા સૌથી અગત્યના સમાનાર્થી શબ્દોની યાદી. આ ગોખી રાખો.

સૌથી અગત્યના સમાનાર્થી

•સૂર્ય — રવિ, ભાનુ, દિનકર, સવિતા.
•ચંદ્ર — શશી, સોમ, ઇન્દુ.
•આકાશ — ગગન, નભ, અંબર, વ્યોમ.
•પાણી — જળ, નીર, વારિ, સલિલ.
•પૃથ્વી — ધરા, વસુધા, ભૂમિ, અવનિ.
•પર્વત — ગિરિ, શૈલ, અચલ, નગ.
•ઘોડો — અશ્વ, તુરંગ, હય, વાજી.
•હાથી — ગજ, કુંજર, હસ્તી, કરી.
•આંખ — નયન, નેત્ર, લોચન, ચક્ષુ.
•રાજા — નૃપ, ભૂપ, નરેશ, મહીપતિ.
•સ્ત્રી — નારી, મહિલા, વનિતા, રમણી.
•પુત્રી — સુતા, તનુજા, તનયા, દુહિતા.
•ઈશ્વર — પ્રભુ, ભગવાન, પરમેશ્વર, ઈશ.
•કમળ — પંકજ, અરવિંદ, નલિન, સરોજ.
•દુશ્મન — શત્રુ, વેરી, અરિ, રિપુ.

હવે પ્રેક્ટિસ કરો

આ chapter ની ટેસ્ટ આપીને પદ્ધતિ પાક્કી કરો — ફ્રી.