મુખ્ય સામગ્રી પર જાઓ
PariksaPath
Start free
બધી તારીખો
1 જૂન 2026·17 વિષય

ડેઇલી કરન્ટ અફેર્સ — 1 જૂન 2026

આ વાંચીને આજની ક્વિઝ રમો
વિવિધમહત્વના દિવસFAOડેરીવિશ્વ દૂધ દિવસ

1. વિશ્વ દૂધ દિવસ (World Milk Day) — 1 જૂન

દર વર્ષે 1 જૂને વિશ્વ દૂધ દિવસ (World Milk Day) ઉજવાય છે. તેની શરૂઆત સંયુક્ત રાષ્ટ્રની FAO સંસ્થાએ કરી હતી. વર્ષ 2026ની થીમ 'Celebrating Women Farmers' હતી.

શું થયું?

  • 1 જૂન 2026ના રોજ આખા વિશ્વમાં વિશ્વ દૂધ દિવસ (World Milk Day) ઉજવાયો.
  • આ દિવસ દૂધ અને ડેરી ઉત્પાદનોના મહત્વ વિશે જાગૃતિ ફેલાવવા માટે ઉજવાય છે.
  • વર્ષ 2026ની થીમ 'Celebrating Women Farmers' હતી.
  • આ થીમ ખેતી અને ખાદ્ય વ્યવસ્થામાં મહિલાઓની ભૂમિકા પર ભાર મૂકે છે.

મુખ્ય મુદ્દા

  • આ દિવસની શરૂઆત સંયુક્ત રાષ્ટ્રની સંસ્થા FAO (Food and Agriculture Organization) એ કરી હતી.
  • FAOનું મુખ્યાલય ઇટાલીના Rome શહેરમાં છે.
  • વિશ્વ દૂધ દિવસ વર્ષ 2001થી દર વર્ષે 1 જૂને ઉજવાય છે.
  • દૂધ પ્રોટીન, કેલ્શિયમ અને વિટામિનનો સારો સ્રોત ગણાય છે.

પૃષ્ઠભૂમિ

  • ભારત દુનિયામાં સૌથી વધુ દૂધ ઉત્પાદન કરતો દેશ છે.
  • ભારતમાં શ્વેત ક્રાંતિ (Operation Flood) ના પિતા ડૉ. વર્ગીસ કુરિયન ગણાય છે.
  • Amul જેવી સહકારી સંસ્થાઓ ગુજરાતમાંથી શરૂ થઈ અને દૂધ ક્રાંતિમાં મોટું યોગદાન આપ્યું.
  • FAO ભૂખ અને ખાદ્ય સુરક્ષા પર કામ કરતી સંયુક્ત રાષ્ટ્રની એજન્સી છે.

પરીક્ષા માટે

  • વિશ્વ દૂધ દિવસ — 1 જૂન; શરૂઆત FAO દ્વારા, વર્ષ 2001થી.
  • 2026 થીમ — 'Celebrating Women Farmers'.
  • FAO મુખ્યાલય — Rome, Italy.
  • ભારત — દુનિયાનો સૌથી મોટો દૂધ ઉત્પાદક દેશ.
અર્થતંત્રCEPAઓમાનવેપાર કરારપીયૂષ ગોયલઅર્થતંત્ર

2. ભારત-ઓમાન CEPA 1 જૂનથી અમલમાં

1 જૂન 2026થી ભારત અને ઓમાન વચ્ચેનો વ્યાપક આર્થિક ભાગીદારી કરાર (CEPA) અમલમાં આવ્યો. આ કરારથી ભારતની 99.38% નિકાસને ઓમાનમાં ડ્યુટી-ફ્રી પ્રવેશ મળશે.

શું થયું?

  • 1 જૂન 2026થી ભારત-ઓમાન CEPA (Comprehensive Economic Partnership Agreement) અમલમાં આવ્યો.
  • આ કરાર પર ડિસેમ્બર 2025માં સહી થઈ હતી.
  • વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી પીયૂષ ગોયલની હાજરીમાં અમલની પ્રક્રિયા થઈ.
  • આ કરારથી ભારતની 99.38% નિકાસ (મૂલ્ય પ્રમાણે) ઓમાનમાં ડ્યુટી-ફ્રી પ્રવેશ મેળવશે.

મુખ્ય મુદ્દા

  • CEPA એ બે દેશ વચ્ચેનો વ્યાપક વેપાર કરાર છે, જે માલ ઉપરાંત સેવા અને રોકાણને પણ આવરી લે છે.
  • આ ભારતનો ગલ્ફ પ્રદેશમાં સૌથી વ્યાપક market access કરાર ગણાય છે.
  • ઓમાન ગલ્ફ સહકાર પરિષદ (GCC) નો સભ્ય દેશ છે.
  • આ પહેલાં ભારતે UAE સાથે 2022માં CEPA કર્યો હતો.

પૃષ્ઠભૂમિ

  • ઓમાનની રાજધાની Muscat છે અને ચલણ Omani Rial છે.
  • ઓમાન ભારતનું મહત્વનું વ્યૂહાત્મક અને ઊર્જા ભાગીદાર છે.
  • CEPA થી ભારતના કાપડ, રત્ન-ઝવેરાત, એન્જિનિયરિંગ માલ, દવા જેવા ક્ષેત્રને ફાયદો થશે.
  • આ કરારથી બંને દેશ વચ્ચે દ્વિપક્ષીય વેપાર વધવાની અપેક્ષા છે.

પરીક્ષા માટે

  • ભારત-ઓમાન CEPA અમલ — 1 જૂન 2026 (સહી ડિસેમ્બર 2025).
  • ડ્યુટી-ફ્રી પ્રવેશ — ભારતની 99.38% નિકાસ.
  • સંબંધિત મંત્રી — પીયૂષ ગોયલ (વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ).
  • CEPA = Comprehensive Economic Partnership Agreement.
રાષ્ટ્રીયરેલવેSouth Coast Railwayવિશાખાપટ્ટનમઆંધ્રપ્રદેશ

3. South Coast Railway — ભારતનો 18મો રેલવે ઝોન

1 જૂન 2026થી ભારતીય રેલવેનો 18મો ઝોન 'South Coast Railway' (SCoR) કાર્યરત થયો. તેનું મુખ્યાલય આંધ્રપ્રદેશના વિશાખાપટ્ટનમ ખાતે છે.

શું થયું?

  • 1 જૂન 2026થી ભારતીય રેલવેનો 18મો ઝોન South Coast Railway (SCoR) કાર્યરત થયો.
  • આ ઝોનનું મુખ્યાલય આંધ્રપ્રદેશના વિશાખાપટ્ટનમ (Visakhapatnam) ખાતે છે.
  • ઝોન શરૂ થતાં ભારતીય રેલવેએ 18-તારા (18-star) સાથેનું નવું logo જાહેર કર્યું.

મુખ્ય મુદ્દા

  • આ પહેલાં ભારતીય રેલવેમાં 17 ઝોન હતા; હવે કુલ 18 ઝોન થયા.
  • નવો ઝોન મુખ્યત્વે આંધ્રપ્રદેશના વિસ્તારોને આવરી લે છે.
  • આ ઝોન બનાવવાની માગ આંધ્રપ્રદેશ પુનર્ગઠન સમયથી હતી.
  • ઝોન બનવાથી પ્રાદેશિક રેલવે વ્યવસ્થા અને નિર્ણય ઝડપી બનશે.

પૃષ્ઠભૂમિ

  • ભારતીય રેલવે એશિયાનું સૌથી મોટું રેલ નેટવર્ક છે.
  • દરેક ઝોન કેટલાંક ડિવિઝનમાં વહેંચાયેલો હોય છે.
  • વિશાખાપટ્ટનમ આંધ્રપ્રદેશનું મોટું બંદર શહેર છે.
  • આ પહેલાં વિશાખાપટ્ટનમ East Coast Railway ઝોન હેઠળ આવતું હતું.

પરીક્ષા માટે

  • South Coast Railway — ભારતનો 18મો રેલવે ઝોન, કાર્યરત 1 જૂન 2026.
  • મુખ્યાલય — વિશાખાપટ્ટનમ (આંધ્રપ્રદેશ).
  • નવું logo — 18-તારા સાથે.
  • ભારતમાં હવે કુલ 18 રેલવે ઝોન.
રાષ્ટ્રીયકૃષિશિવરાજ સિંહ ચૌહાણખેત બચાવો અભિયાનજમીન તંદુરસ્તી

4. 'ખેત બચાવો અભિયાન' — જમીન બચાવવાનું રાષ્ટ્રવ્યાપી અભિયાન

1 જૂન 2026ના રોજ કેન્દ્રીય કૃષિ મંત્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે 'ખેત બચાવો અભિયાન' શરૂ કર્યું. તેનો હેતુ સંતુલિત ખાતર ઉપયોગ અને જમીનની તંદુરસ્તી છે.

શું થયું?

  • 1 જૂન 2026ના રોજ કૃષિ મંત્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે 'ખેત બચાવો અભિયાન' શરૂ કર્યું.
  • આ અભિયાન મધ્યપ્રદેશના રાયસેન જિલ્લાના રામસિયા ગામથી શરૂ થયું.
  • અભિયાન 1થી 30 જૂન 2026 સુધી ચાલ્યું.
  • આ કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ મંત્રાલયની પહેલ છે.

મુખ્ય મુદ્દા

  • અભિયાનનો મુખ્ય હેતુ સંતુલિત ખાતર ઉપયોગ અને જમીનની તંદુરસ્તી જાળવવાનો છે.
  • વધુ પડતા રાસાયણિક ખાતરથી જમીન બગડે છે, જે રોકવા આ અભિયાન છે.
  • ખેડૂતોને માટી પરીક્ષણ (soil testing) અને ઓર્ગેનિક ખાતર તરફ વાળવાનો ઉદ્દેશ છે.
  • આ અભિયાન ખેડૂતોને જાગૃત કરવા ગામડે-ગામડે ચલાવાયું.

પૃષ્ઠભૂમિ

  • શિવરાજ સિંહ ચૌહાણ મધ્યપ્રદેશના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી રહી ચૂક્યા છે.
  • જમીનની તંદુરસ્તી જાળવવા સરકાર Soil Health Card યોજના પણ ચલાવે છે.
  • સંતુલિત ખાતર એટલે નાઇટ્રોજન, ફોસ્ફરસ અને પોટાશનું યોગ્ય પ્રમાણ.
  • ભારતમાં ઘણા વિસ્તારોમાં યુરિયાનો વધુ ઉપયોગ જમીનને નુકસાન કરે છે.

પરીક્ષા માટે

  • 'ખેત બચાવો અભિયાન' — શરૂઆત 1 જૂન 2026, રામસિયા ગામ, રાયસેન (મધ્યપ્રદેશ).
  • શરૂ કરનાર — કૃષિ મંત્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણ.
  • મંત્રાલય — કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ મંત્રાલય.
  • હેતુ — સંતુલિત ખાતર + જમીન તંદુરસ્તી.
અર્થતંત્રસોલાર ઊર્જાALMMમેક ઇન ઇન્ડિયાનવીકરણીય ઊર્જા

5. નવા સોલાર પ્રોજેક્ટમાં સ્વદેશી સોલાર સેલ ફરજિયાત

1 જૂન 2026થી ભારતમાં નવા net-metering અને open access સોલાર પ્રોજેક્ટ માટે દેશમાં બનેલા (સ્વદેશી) સોલાર સેલનો ઉપયોગ ફરજિયાત બન્યો. તેનો હેતુ સ્થાનિક ઉત્પાદનને વેગ આપવાનો છે.

શું થયું?

  • 1 જૂન 2026થી નવા net-metering અને open access સોલાર પ્રોજેક્ટમાં સ્વદેશી સોલાર સેલનો ઉપયોગ ફરજિયાત બન્યો.
  • આ નિયમ ALMM List-II પ્રમાણે લાગુ થયો.
  • મોડ્યુલ માટે ALMM List-I અને સોલાર સેલ માટે ALMM List-II લાગુ પડે છે.
  • આ નીતિનો હેતુ આયાત પર નિર્ભરતા ઘટાડવાનો છે.

મુખ્ય મુદ્દા

  • ALMM એટલે Approved List of Models and Manufacturers.
  • આ યાદીમાં માત્ર મંજૂર ભારતીય ઉત્પાદકોના ઉપકરણો જ વાપરી શકાય.
  • આ નિયમ ઘરેલુ (સ્થાનિક) સોલાર ઉત્પાદનને વેગ આપવા માટે છે.
  • હાલ ભારતની સ્થાનિક સોલાર સેલ ઉત્પાદન ક્ષમતા આશરે 31GW છે.

પૃષ્ઠભૂમિ

  • ભારત અત્યાર સુધી મોટા ભાગના સોલાર સેલ ચીનથી આયાત કરતું હતું.
  • આ નિયમ 'મેક ઇન ઇન્ડિયા' અને આત્મનિર્ભર ભારતને અનુરૂપ છે.
  • PLI (Production Linked Incentive) યોજના પણ સોલાર ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપે છે.
  • ભારતનું લક્ષ્ય 2030 સુધી 500GW બિન-અશ્મિ ઊર્જા ક્ષમતા હાંસલ કરવાનું છે.

પરીક્ષા માટે

  • સ્વદેશી સોલાર સેલ ફરજિયાત — 1 જૂન 2026થી (net-metering + open access).
  • ALMM List-I = મોડ્યુલ; List-II = સોલાર સેલ.
  • ALMM = Approved List of Models and Manufacturers.
  • હેતુ — ઘરેલુ સોલાર ઉત્પાદનને વેગ.
અર્થતંત્રGSTઅર્થતંત્રકર સંગ્રહટેક્સ

6. મે 2026નું GST કલેક્શન ₹1.94 લાખ કરોડ

1 જૂન 2026ના રોજ જાહેર થયેલા આંકડા પ્રમાણે મે 2026માં ભારતનું કુલ (gross) GST કલેક્શન ₹1,94,184 કરોડ રહ્યું, જે ગયા વર્ષ કરતાં 3.2% વધારે છે.

શું થયું?

  • 1 જૂન 2026ના રોજ સરકારે મે 2026ના GST આંકડા જાહેર કર્યા.
  • મે 2026માં કુલ (gross) GST કલેક્શન ₹1,94,184 કરોડ રહ્યું.
  • આ ગયા વર્ષ (મે 2025) કરતાં 3.2% વધારે છે.
  • એક-વખતના ટેલિકોમ ચૂકવણાને સમાયોજિત કરતાં અસરકારક વૃદ્ધિ આશરે 9% ગણાય.

મુખ્ય મુદ્દા

  • GST એટલે Goods and Services Tax — એક પરોક્ષ કર (indirect tax).
  • વધુ GST કલેક્શન અર્થતંત્રની મજબૂત આર્થિક પ્રવૃત્તિ દર્શાવે છે.
  • GSTમાં CGST, SGST, IGST અને Cess એમ ભાગ હોય છે.
  • દર મહિને 1 તારીખે અગાઉના મહિનાનું GST કલેક્શન જાહેર થાય છે.

પૃષ્ઠભૂમિ

  • GST ભારતમાં 1 જુલાઈ 2017થી લાગુ થયો હતો.
  • GSTએ 'એક રાષ્ટ્ર, એક કર' ની વ્યવસ્થા આપી.
  • GST સંબંધિત નિર્ણયો GST Council લે છે, જેના અધ્યક્ષ કેન્દ્રીય નાણામંત્રી હોય છે.
  • GST બંધારણના 101મા સુધારા દ્વારા લાગુ થયો.

પરીક્ષા માટે

  • મે 2026 GST કલેક્શન — ₹1,94,184 કરોડ (~₹1.94 લાખ કરોડ).
  • વાર્ષિક વૃદ્ધિ — 3.2% (ટેલિકોમ સમાયોજન બાદ ~9%).
  • GST = Goods and Services Tax; લાગુ 1 જુલાઈ 2017.
  • GST Council અધ્યક્ષ — કેન્દ્રીય નાણામંત્રી.
રાષ્ટ્રીયપશ્ચિમ બંગાળમહિલા કલ્યાણમફત મુસાફરીયોજના

7. પશ્ચિમ બંગાળમાં મહિલાઓ માટે મફત બસ મુસાફરી

1 જૂન 2026થી પશ્ચિમ બંગાળ સરકારે રાજ્યની તમામ સરકારી બસોમાં મહિલાઓ માટે મફત મુસાફરી યોજના શરૂ કરી. મહિલાઓ ઓળખપત્ર બતાવીને Zero Value Ticket દ્વારા મુસાફરી કરી શકશે.

શું થયું?

  • 1 જૂન 2026થી પશ્ચિમ બંગાળ સરકારે મહિલાઓ માટે મફત બસ મુસાફરી શરૂ કરી.
  • આ સુવિધા રાજ્યની તમામ સરકારી બસોમાં લાગુ પડે છે.
  • મહિલાઓ ઓળખપત્ર બતાવીને Zero Value Ticket દ્વારા મુસાફરી કરી શકશે.
  • Smart Card મળે ત્યાં સુધી મંજૂર સરકારી ફોટો ઓળખપત્ર બતાવવાનું રહેશે.

મુખ્ય મુદ્દા

  • આધાર, વોટર ID, પાસપોર્ટ જેવા મંજૂર સરકારી ફોટો ઓળખપત્ર સ્વીકાર્ય છે.
  • કંડક્ટર Zero Value Ticket (શૂન્ય મૂલ્યની ટિકિટ) આપે છે.
  • આ યોજના મહિલા સશક્તિકરણ અને મહિલા મુસાફરીને પ્રોત્સાહન આપે છે.
  • આવી જ યોજનાઓ દિલ્હી, કર્ણાટક, તેલંગાણા જેવા રાજ્યોમાં પણ છે.

પૃષ્ઠભૂમિ

  • પશ્ચિમ બંગાળની રાજધાની કોલકાતા છે.
  • મફત મુસાફરી યોજનાઓ મહિલાઓની આર્થિક અને સામાજિક ગતિશીલતા વધારે છે.
  • આવી યોજનાથી જાહેર પરિવહનનો ઉપયોગ વધે છે.
  • મહિલા-કેન્દ્રિત કલ્યાણ યોજનાઓ ઘણા રાજ્યોમાં લોકપ્રિય બની છે.
આંતરરાષ્ટ્રીયIranહોર્મુઝમધ્ય-પૂર્વભૂરાજનીતિ

8. Iran-US તણાવ: હોર્મુઝની સામુદ્રધુની બંધ કરવાની ધમકી

1 જૂન 2026ના રોજ Iranએ US સાથેની વાટાઘાટ અટકાવી અને 'Axis of Resistance' સાથે મળીને હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) 'સંપૂર્ણ બંધ' કરવાની યોજના જાહેર કરી. તે જ દિવસે IRGCની નૌકાદળે પનામા-ધ્વજવાળા જહાજ MSC Sariska પર હુમલો કર્યો.

શું થયું?

  • 1 જૂન 2026ના રોજ Iranએ US સાથેની વાટાઘાટ અટકાવી.
  • Iranએ 'Axis of Resistance' સાથે મળીને હોર્મુઝની સામુદ્રધુની સંપૂર્ણ બંધ કરવાની યોજના જાહેર કરી.
  • તે જ દિવસે Iranના IRGCની નૌકાદળે પનામા-ધ્વજવાળા કન્ટેનર જહાજ MSC Sariska પર હુમલો કર્યો.
  • આ હુમલો Sea of Omanમાં Iranના જહાજ પરના કથિત US હુમલાનો જવાબ ગણાવાયો.

મુખ્ય મુદ્દા

  • હોર્મુઝની સામુદ્રધુની વિશ્વનો સૌથી મહત્વનો તેલ-પરિવહન માર્ગ છે.
  • દુનિયાનો આશરે પાંચમો ભાગ ક્રૂડ ઓઈલ આ માર્ગેથી પસાર થાય છે.
  • IRGC એટલે Islamic Revolutionary Guard Corps — Iranનું વિશેષ લશ્કરી દળ.
  • આ માર્ગ બંધ થાય તો વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા પર મોટી અસર પડે.

પૃષ્ઠભૂમિ

  • હોર્મુઝની સામુદ્રધુની Iran અને Oman વચ્ચે Persian Gulfને Gulf of Omanથી જોડે છે.
  • Iranની રાજધાની Tehran છે.
  • મધ્ય-પૂર્વમાં તણાવ વધે ત્યારે વૈશ્વિક તેલભાવ ઝડપથી વધે છે.
  • ભારત પોતાની તેલ જરૂરિયાતનો મોટો ભાગ ગલ્ફ દેશોમાંથી આયાત કરે છે.

પરીક્ષા માટે

  • હોર્મુઝ સામુદ્રધુની — Persian Gulf ને Gulf of Oman થી જોડે છે (Iran-Oman વચ્ચે).
  • વ્યૂહાત્મક મહત્વ — વિશ્વનો સૌથી મહત્વનો તેલ-પરિવહન માર્ગ.
  • IRGC = Islamic Revolutionary Guard Corps.
  • જહાજ MSC Sariska — પનામા-ધ્વજવાળું.
અર્થતંત્રક્રૂડ ઓઈલBrentWTIઅર્થતંત્રમધ્ય-પૂર્વ

9. મધ્ય-પૂર્વ તણાવથી ક્રૂડ ઓઈલમાં ~8% ઉછાળો

1 જૂન 2026ના રોજ Iran-US તણાવ વધતાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં લગભગ 8% ઉછાળો આવ્યો. WTI $94.20 અને Brent Crude $97.23 પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચ્યું.

શું થયું?

  • 1 જૂન 2026ના રોજ ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં લગભગ 8% ઉછાળો આવ્યો.
  • WTI ક્રૂડ $94.20 પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચ્યું.
  • Brent Crude $97.23 પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચ્યું.
  • આ ઉછાળાનું મુખ્ય કારણ Iran-US તણાવ અને હોર્મુઝ બંધ થવાનો ડર હતો.

મુખ્ય મુદ્દા

  • WTI એટલે West Texas Intermediate — અમેરિકન ક્રૂડ ઓઈલનો માપદંડ.
  • Brent Crude એ યુરોપ/વૈશ્વિક ક્રૂડ ઓઈલનો માપદંડ છે.
  • ક્રૂડ ઓઈલ બેરલ (barrel) એકમમાં માપાય છે.
  • ભૂરાજકીય તણાવ વધે ત્યારે પુરવઠા ખલેલના ડરથી તેલભાવ વધે છે.

પૃષ્ઠભૂમિ

  • ભારત પોતાની ક્રૂડ ઓઈલ જરૂરિયાતનો આશરે 85% ભાગ આયાત કરે છે.
  • તેલભાવ વધે તો ભારતનું આયાત બિલ વધે અને મોંઘવારી પર દબાણ આવે.
  • ઊંચા તેલભાવથી રૂપિયા પર પણ દબાણ આવી શકે છે.
  • OPEC દેશો વૈશ્વિક ક્રૂડ ઓઈલ ઉત્પાદન પર મોટો પ્રભાવ ધરાવે છે.
આંતરરાષ્ટ્રીયઆંતરરાષ્ટ્રીયમલેશિયાઈથિયોપિયાફિલિપાઈન્સજાપાન

10. 1 જૂનની આંતરરાષ્ટ્રીય ઘટનાઓ — એક નજરમાં

1 જૂન 2026ના રોજ વિશ્વમાં અનેક મહત્વની ઘટનાઓ બની — મલેશિયામાં બાળકો માટે સોશિયલ મીડિયા પ્રતિબંધ, ઈથિયોપિયામાં ચૂંટણી, ફિલિપાઈન્સ-વિયેતનામ ભાગીદારી, જાપાનમાં ટાઈફૂન અને દક્ષિણ કોરિયામાં વિસ્ફોટ.

મલેશિયા અને ઈથિયોપિયા

  • 1 જૂન 2026થી મલેશિયામાં 16 વર્ષથી નાના બાળકો માટે સોશિયલ મીડિયા પ્રતિબંધ અમલમાં આવ્યો.
  • ઉલ્લંઘન બદલ દંડ 10 મિલિયન રિંગિટ સુધી હોઈ શકે.
  • 1 જૂન 2026ના રોજ ઈથિયોપિયામાં House of Peoples' Representatives માટે સામાન્ય ચૂંટણી યોજાઈ.
  • મલેશિયાની રાજધાની Kuala Lumpur અને ઈથિયોપિયાની રાજધાની Addis Ababa છે.

ફિલિપાઈન્સ-વિયેતનામ અને દક્ષિણ કોરિયા

  • 1 જૂન 2026ના રોજ ફિલિપાઈન્સ અને વિયેતનામે સંબંધોને 'enhanced strategic partnership' સુધી વધાર્યા.
  • બંને દેશ South China Sea વિવાદમાં સામેલ છે, એટલે આ ભાગીદારી મહત્વની ગણાય.
  • 1 જૂન 2026ના રોજ દક્ષિણ કોરિયાના Daejeon ખાતે Hanwha Groupના એરોસ્પેસ પ્લાન્ટમાં વિસ્ફોટ થયો.
  • આ વિસ્ફોટમાં પાંચ કર્મચારી મૃત્યુ પામ્યા અને બે ઘાયલ થયા.

જાપાનમાં ટાઈફૂન

  • 1 જૂન 2026ના રોજ ટાઈફૂનને કારણે જાપાનના ઓકિનાવા (Okinawa) પ્રાંતમાં મોટું સ્થળાંતર થયું.
  • ઓકિનાવાની પાંચ નગરપાલિકાઓમાં 82,921 લોકોને સ્થળાંતર કરાવાયું.
  • નવ લોકો ઘાયલ થયા અને 27 નગરપાલિકાઓમાં વીજળી ગુલ થઈ.
  • જાપાનની રાજધાની Tokyo છે; ઓકિનાવા દક્ષિણ જાપાનનો ટાપુ પ્રાંત છે.

પરીક્ષા માટે

  • મલેશિયા — 16 વર્ષથી નાના બાળકો માટે સોશિયલ મીડિયા પ્રતિબંધ (1 જૂન 2026).
  • ઈથિયોપિયા — House of Peoples' Representatives ચૂંટણી.
  • ફિલિપાઈન્સ + વિયેતનામ — enhanced strategic partnership.
  • જાપાન (ઓકિનાવા) — ટાઈફૂનથી 82,921 સ્થળાંતર.
વિજ્ઞાન-ટેકOpenAIChatGPTSam AltmanAIફ્લોરિડા

11. ફ્લોરિડાનો ChatGPT અને Sam Altman સામે કેસ

1 જૂન 2026ના રોજ અમેરિકાના ફ્લોરિડા રાજ્યે OpenAIના CEO Sam Altman અને ChatGPT સામે કેસ દાખલ કર્યો. તે ChatGPT સામેનો પ્રથમ રાજ્ય-સ્તરનો કેસ હતો.

શું થયું?

  • 1 જૂન 2026ના રોજ ફ્લોરિડા રાજ્યે OpenAI અને Sam Altman સામે કેસ દાખલ કર્યો.
  • આ ChatGPT સામેનો પ્રથમ રાજ્ય-સ્તરનો કેસ હતો.
  • Sam Altman OpenAIના CEO છે.
  • ChatGPT એ OpenAIનું જાણીતું AI ચેટબોટ છે.

મુખ્ય મુદ્દા

  • આ કેસ AI ટેકનોલોજી પર વધતી કાનૂની તપાસનું ઉદાહરણ છે.
  • વિશ્વભરમાં સરકારો AI માટે નિયમન (regulation) બનાવી રહી છે.
  • OpenAIનું મુખ્યાલય અમેરિકાના San Francisco ખાતે છે.
  • AI ની જવાબદારી, ગોપનીયતા અને સલામતી મોટા ચર્ચાના વિષય બન્યા છે.

પૃષ્ઠભૂમિ

  • ChatGPT નવેમ્બર 2022માં લોન્ચ થયું હતું અને ઝડપથી લોકપ્રિય બન્યું.
  • AI એટલે Artificial Intelligence (કૃત્રિમ બુદ્ધિ).
  • Generative AI ટેક્સ્ટ, ઇમેજ અને કોડ બનાવી શકે છે.
  • ભારતે પણ AI ગવર્નન્સ માટે માર્ગદર્શિકા પર કામ શરૂ કર્યું છે.
વિવિધIPL 2026RCBક્રિકેટવિરાટ કોહલીવૈભવ સૂર્યવંશી

12. IPL 2026: RCB ચેમ્પિયન (31 મે ફાઇનલ)

31 મે 2026ની ફાઇનલમાં રોયલ ચેલેન્જર્સ બેંગલુરુ (RCB) એ ગુજરાત ટાઇટન્સને 5 વિકેટે હરાવી IPL 2026 જીત્યું. વિરાટ કોહલી પ્લેયર ઓફ ધ મેચ રહ્યા અને વૈભવ સૂર્યવંશીએ ઓરેન્જ કેપ જીતી.

શું થયું?

  • 31 મે 2026ની ફાઇનલમાં RCB એ ગુજરાત ટાઇટન્સને 5 વિકેટે હરાવ્યું.
  • RCB એ IPL 2026 નું ટાઇટલ જીત્યું.
  • વિરાટ કોહલીએ 42 બોલમાં અણનમ 75 રન બનાવ્યા.
  • વિરાટ કોહલી પ્લેયર ઓફ ધ મેચ બન્યા.

મુખ્ય મુદ્દા

  • વૈભવ સૂર્યવંશીએ 776 રન સાથે ઓરેન્જ કેપ જીતી.
  • વૈભવ સૂર્યવંશીને Best Emerging Player એવોર્ડ પણ મળ્યો.
  • ગુજરાત ટાઇટન્સ ઉપવિજેતા (runner-up) રહ્યું.
  • ઓરેન્જ કેપ ટુર્નામેન્ટમાં સૌથી વધુ રન બનાવનાર બેટરને મળે છે.

પરીક્ષા માટે

  • IPL 2026 ચેમ્પિયન — Royal Challengers Bengaluru (RCB).
  • ઉપવિજેતા — ગુજરાત ટાઇટન્સ.
  • પ્લેયર ઓફ ધ મેચ (ફાઇનલ) — વિરાટ કોહલી (અણનમ 75).
  • ઓરેન્જ કેપ + Best Emerging Player — વૈભવ સૂર્યવંશી (776 રન).
વિવિધબેડમિન્ટનટેનિસFrench Openસુમન કલ્યાણપુરનિધન

13. રમત-ગમત અને શ્રદ્ધાંજલિ — Singapore Open, French Open, સુમન કલ્યાણપુર

31 મે-1 જૂન 2026ના રમત-ગમત સમાચારમાં સાત્વિક-ચિરાગની જોડીએ Singapore Open જીત્યું અને પેરિસમાં French Open નો Round of 16 શરૂ થયો. આ ઉપરાંત વેટરન ગાયિકા સુમન કલ્યાણપુરનું 89 વર્ષે નિધન થયું.

Singapore Open બેડમિન્ટન

  • 31 મે 2026ના રોજ Singapore Open 2026 નું મેન્સ ડબલ્સ ટાઇટલ ભારતે જીત્યું.
  • વિજેતા ભારતીય જોડી — સાત્વિકસાઈરાજ રંકીરેડ્ડી અને ચિરાગ શેટ્ટી.
  • આ જોડી ભારતની ટોચની પુરુષ ડબલ્સ બેડમિન્ટન જોડી છે.
  • બેડમિન્ટનની વિશ્વ સંચાલન સંસ્થા BWF (Badminton World Federation) છે.

French Open ટેનિસ

  • 1 જૂન 2026ના રોજ પેરિસમાં French Open (Roland-Garros) 2026 નો Round of 16 તબક્કો શરૂ થયો.
  • French Open ક્લે-કોર્ટ (clay-court) પર રમાતી ગ્રાન્ડ સ્લેમ છે.
  • દર વર્ષે ચાર ગ્રાન્ડ સ્લેમ રમાય છે — Australian Open, French Open, Wimbledon, US Open.
  • French Open ફ્રાન્સના Paris શહેરમાં યોજાય છે.

સુમન કલ્યાણપુરનું નિધન

  • વેટરન પ્લેબેક ગાયિકા સુમન કલ્યાણપુરનું 89 વર્ષની વયે નિધન થયું.
  • તેઓ 2023માં પદ્મ ભૂષણ સન્માનથી નવાજાયા હતા.
  • પદ્મ ભૂષણ ભારતનો ત્રીજો સૌથી મોટો નાગરિક સન્માન છે.
  • નાગરિક સન્માનનો ક્રમ — ભારત રત્ન, પદ્મ વિભૂષણ, પદ્મ ભૂષણ, પદ્મ શ્રી.

પરીક્ષા માટે

  • Singapore Open 2026 મેન્સ ડબલ્સ — સાત્વિક-ચિરાગ (ભારત).
  • French Open = Roland-Garros, ક્લે-કોર્ટ ગ્રાન્ડ સ્લેમ, Paris.
  • સુમન કલ્યાણપુર — પદ્મ ભૂષણ (2023); 89 વર્ષે નિધન.
  • નાગરિક સન્માન ક્રમ — ભારત રત્ન > પદ્મ વિભૂષણ > પદ્મ ભૂષણ > પદ્મ શ્રી.
ગુજરાતગુજરાતવસ્તી ગણતરીCensus

14. ગુજરાતમાં વસ્તી ગણતરી-2027નો પહેલો તબક્કો શરૂ

1 જૂન 2026થી ગુજરાતમાં વસ્તી ગણતરી-2027ના પહેલા તબક્કાની શરૂઆત થઈ. આ વખતે પહેલીવાર ડિજિટલ રીતે ઘરે ઘરે જઈને ગણતરી થાય છે. પહેલો તબક્કો 30 જૂન સુધી ચાલશે.

શું થયું?

  • 1 થી 30 જૂન 2026 દરમિયાન ઘરયાદી અને મકાનોની ગણતરી થાય છે.
  • આ સંપૂર્ણપણે ડિજિટલ માધ્યમથી થનારી ગુજરાતની પહેલી વસ્તી ગણતરી છે.
  • એક લાખથી વધુ ગણતરીદારો અને હજારો સુપરવાઈઝર કામગીરીમાં જોડાયા.

મુખ્ય મુદ્દા

  • ગણતરીદારો મકાનની સ્થિતિ, પાણીના સ્ત્રોત, શૌચાલય, વીજળી જેવી 33 પ્રકારની વિગતો ભેગી કરે છે.
  • બીજો તબક્કો (વસ્તી અને જાતિ ગણતરી) 9 થી 28 ફેબ્રુઆરી 2027માં યોજાશે.
  • નાગરિકો app દ્વારા જાતે પણ માહિતી ભરી શકે છે; ખોટી માહિતી આપવા પર દંડની જોગવાઈ છે.
ગુજરાતગુજરાતGSTઅર્થતંત્ર

15. મે 2026માં ગુજરાતની GST આવકમાં 16 ટકા વધારો

મે 2026માં ગુજરાતની GST આવકમાં આશરે 16 ટકાનો વધારો નોંધાયો, જે દેશના સરેરાશ વધારા કરતાં ઘણો વધારે છે. રાજ્યને GST, VAT અને વ્યવસાય વેરા થકી મોટી આવક મળી.

શું થયું?

  • મે 2026માં ગુજરાતની GST આવક આશરે 16 ટકા વધી.
  • દેશનો સરેરાશ GST વધારો આશરે 3 ટકા હતો, એટલે ગુજરાત ઘણું આગળ રહ્યું.
  • GST, VAT અને વ્યવસાય વેરા મળીને રાજ્યને કુલ આશરે 10,998 કરોડ રૂપિયાની આવક થઈ.

મુખ્ય મુદ્દા

  • ગુજરાત દેશના ટોચના GST આપતા રાજ્યોમાં સામેલ રહ્યું.
  • આ વધારો રાજ્યના આર્થિક વ્યવહારો વધ્યાનો સંકેત આપે છે.
  • વધેલી આવક રાજ્યની વિકાસ યોજનાઓ માટે મદદરૂપ થાય છે.
ગુજરાતગુજરાતદ્વારકાપ્રવાસન

16. દ્વારકાના શિવરાજપુર બીચ પર ન્હાવા-સ્વિમિંગ પર પ્રતિબંધ

ચોમાસાને ધ્યાનમાં રાખીને સલામતી માટે દેવભૂમિ દ્વારકાના શિવરાજપુર બીચ પર ન્હાવા અને સ્વિમિંગ પર પ્રતિબંધ મૂકાયો. આ પ્રતિબંધ 30 જુલાઈ 2026 સુધી અમલમાં રહેશે.

શું થયું?

  • વહીવટી તંત્રે શિવરાજપુર બીચ પર ન્હાવા-સ્વિમિંગ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો.
  • આ પ્રતિબંધ 30 જુલાઈ 2026 સુધી ચાલુ રહેશે.
  • દરિયામાં ઊંચા મોજાં અને ચોમાસાના જોખમને કારણે આ નિર્ણય લેવાયો.

મુખ્ય મુદ્દા

  • શિવરાજપુર બીચ Blue Flag પ્રમાણિત બીચ છે અને પ્રવાસીઓમાં લોકપ્રિય છે.
  • પ્રતિબંધ પ્રવાસીઓની સલામતી માટે છે, બીચ બંધ નથી.
  • ચોમાસામાં દરિયાકાંઠે આવા સલામતી પગલાં દર વર્ષે લેવાય છે.
ગુજરાતગુજરાતહવામાનચોમાસું

17. ગુજરાતમાં વાવાઝોડા સાથે વરસાદ, ચોમાસાના સંકેત

1-2 જૂન 2026ની આસપાસ વડોદરા, અમદાવાદ અને ગાંધીનગર સહિતના વિસ્તારોમાં ભારે પવન અને વીજળી સાથે વરસાદ પડ્યો. IMDએ આગામી દિવસોમાં વધુ વરસાદની આગાહી કરી.

શું થયું?

  • વડોદરામાં ભારે વરસાદ અને પવનથી રસ્તાઓ પર પાણી ભરાયું.
  • અમદાવાદ અને ગાંધીનગરમાં વીજળી અને પવન સાથે હળવો વરસાદ થયો.
  • કેટલીક જગ્યાએ ઝાડ પડવાથી વીજપુરવઠો ખોરવાયો.

મુખ્ય મુદ્દા

  • IMDએ દક્ષિણ અને મધ્ય ગુજરાતમાં વધુ વરસાદની આગાહી કરી.
  • હવામાન નિષ્ણાતોએ આને ચોમાસું સક્રિય થવાનો સંકેત ગણાવ્યો.
  • ખેડૂતોને કાચા પાક અને ખેતી અંગે સાવચેત રહેવા સૂચન અપાયું.
પછીનો દિવસ

તૈયાર છો? આજની ક્વિઝ રમો

આજના કરન્ટ અફેર્સ પર પ્રશ્નો · ફ્રી · ગુજરાતી