2 જૂન 2026ના રોજ CJI સૂર્ય કાંતે સુપ્રીમ કોર્ટના પાંચ નવા જજોને શપથ લેવડાવ્યા. તેનાથી કોર્ટની કાર્યક્ષમ જજ સંખ્યા 37 થઈ, જે અત્યાર સુધીની સૌથી વધુ છે. નવા જજોમાં વરિષ્ઠ વકીલ V. Mohana પણ સામેલ છે.
શું થયું?
2 જૂન 2026ના રોજ સુપ્રીમ કોર્ટમાં પાંચ નવા જજોએ શપથ લીધા.
આ શપથ Chief Justice of India (CJI) સૂર્ય કાંતે લેવડાવ્યા.
નવા જજો ઉમેરાતા કોર્ટની કાર્યક્ષમ સંખ્યા 37 થઈ ગઈ.
આ સંખ્યા સુપ્રીમ કોર્ટના ઇતિહાસમાં અત્યાર સુધીની સૌથી વધુ છે.
મંજૂર (sanctioned) જજ સંખ્યા 38 છે, એટલે હવે માત્ર એક જગ્યા ખાલી રહી.
મુખ્ય મુદ્દા
નવા જજોમાં વરિષ્ઠ વકીલ V. Mohana નો સમાવેશ થાય છે.
V. Mohana સીધા બાર (વકીલ)માંથી સુપ્રીમ કોર્ટમાં બઢતી પામનાર બીજા મહિલા જજ બન્યા.
પહેલા આવા મહિલા જજ Indu Malhotra હતા, જે 2018માં સીધા બારમાંથી નિમાયા હતા.
મોટાભાગના જજો સામાન્ય રીતે હાઈકોર્ટમાંથી બઢતી પામીને આવે છે; સીધા બારમાંથી નિમણૂક દુર્લભ છે.
પૃષ્ઠભૂમિ
સુપ્રીમ કોર્ટના જજોની નિમણૂક Collegium પ્રણાલી દ્વારા થાય છે.
Collegiumમાં CJI અને કોર્ટના વરિષ્ઠ જજો હોય છે, જે નામો સરકારને ભલામણ કરે છે.
જજોની સંખ્યા વધવાથી પેન્ડિંગ કેસોના નિકાલમાં ઝડપ આવવાની આશા છે.
2 જૂન 2026ના રોજ IAS અધિકારી પ્રશાંત સીતારામ લોખંડેની CBSEના નવા ચેરપર્સન તરીકે નિમણૂક થઈ. CBSE દેશનું મુખ્ય શાળા શિક્ષણ બોર્ડ છે.
શું થયું?
2 જૂન 2026ના રોજ CBSEના નવા ચેરપર્સન જાહેર થયા.
આ પદ પર IAS અધિકારી પ્રશાંત સીતારામ લોખંડેની નિમણૂક થઈ.
CBSE નો અર્થ Central Board of Secondary Education છે.
ચેરપર્સન બોર્ડના પરીક્ષા, અભ્યાસક્રમ અને નીતિ સંબંધી નિર્ણયોના વડા હોય છે.
મુખ્ય મુદ્દા
CBSE કેન્દ્ર સરકાર હેઠળનું દેશનું મુખ્ય શાળા શિક્ષણ બોર્ડ છે.
CBSE Class 10 અને Class 12ની બોર્ડ પરીક્ષાઓ લે છે.
બોર્ડ NCERT અભ્યાસક્રમ આધારે ભણાવતી હજારો શાળાઓ સાથે જોડાયેલું છે.
CBSE અગાઉ ઘણી રાષ્ટ્રીય પરીક્ષાઓ સાથે પણ સંકળાયેલું રહ્યું છે.
પરીક્ષા માટે
નવા CBSE ચેરપર્સન = પ્રશાંત સીતારામ લોખંડે (IAS).
CBSE નું વડું મથક નવી દિલ્હીમાં છે.
CBSE શિક્ષણ મંત્રાલય (Ministry of Education) હેઠળ કાર્ય કરે છે.
વિજ્ઞાન-ટેકAICPGRAMSDARPGBhashinigovernance
3. 'Samadhan Didi' — ફરિયાદ માટે AI વોઇસ ચેટબોટ
સરકારે નાગરિકોની ફરિયાદો માટે 'Samadhan Didi' નામનું AI-આધારિત વોઇસ ચેટબોટ લોન્ચ કર્યું. તે CPGRAMS સાથે જોડાયેલું છે અને 22 ભાષાઓને સપોર્ટ કરે છે. તેને DARPG અને Bhashini એ સાથે મળીને બનાવ્યું છે.
શું થયું?
સરકારે 'Samadhan Didi' નામનું AI વોઇસ ચેટબોટ લોન્ચ કર્યું.
આ ચેટબોટ CPGRAMS ફરિયાદ પ્લેટફોર્મ સાથે જોડાયેલું છે.
નાગરિકો બોલીને પોતાની ફરિયાદ નોંધાવી શકે અને સ્થિતિ જાણી શકે.
ચેટબોટ 22 ભાષાઓને સપોર્ટ કરે છે, જેથી દરેક રાજ્યના લોકો વાપરી શકે.
મુખ્ય મુદ્દા
આ ચેટબોટ DARPG અને Bhashini એ સાથે મળીને વિકસાવ્યું.
DARPG = Department of Administrative Reforms and Public Grievances.
Bhashini સરકારની બહુભાષી (multilingual) AI પહેલ છે.
CPGRAMS = Centralised Public Grievance Redress And Monitoring System.
પ્રથમ વિદેશી ખરીદદાર = ફિલિપાઇન્સ; બીજો = વિયેતનામ.
વિયેતનામ કરાર મૂલ્ય ≈ 629 મિલિયન ડોલર.
વિજ્ઞાન-ટેકDRDOdefenceTBRLPanchkula
5. DRDO દ્વારા ઊંચા-કેલિબરના બોમ્બનું પરીક્ષણ
DRDOએ પંચકુલા ખાતે Terminal Ballistics Research Laboratory (TBRL)માં ઊંચા-કેલિબરના બોમ્બનું સફળ પરીક્ષણ કર્યું. પરીક્ષણ IAFના નિરીક્ષણ હેઠળ થયું.
શું થયું?
DRDOએ ઊંચા-કેલિબરના (high-calibre) બોમ્બનું પરીક્ષણ કર્યું.
પરીક્ષણ પંચકુલા ખાતે TBRLમાં થયું.
TBRL = Terminal Ballistics Research Laboratory.
પરીક્ષણ IAF (Indian Air Force)ના નિરીક્ષણ હેઠળ થયું.
મુખ્ય મુદ્દા
DRDO = Defence Research and Development Organisation.
DRDO સંરક્ષણ સંબંધી શસ્ત્રો અને ટેક્નોલોજી વિકસાવે છે.
TBRL DRDO ની એક પ્રયોગશાળા છે જે ballistics પર સંશોધન કરે છે.
પંચકુલા હરિયાણા રાજ્યમાં આવેલું છે.
પરીક્ષા માટે
પરીક્ષણ સ્થળ = પંચકુલા (TBRL).
નિરીક્ષણ = IAF; સંસ્થા = DRDO.
DRDO નું વડું મથક નવી દિલ્હીમાં છે.
વિજ્ઞાન-ટેકVISTAballoonatmosphereresearch
6. ભારતનું VISTA સુપર પ્રેશર બલૂન મિશન
ભારતના સુપર પ્રેશર બલૂન મિશન VISTAએ આશરે 25 કિમીની ઊંચાઈ મેળવી અને લગભગ 24 કલાક ઉડ્યું. તે વાતાવરણ સંબંધી સંશોધન માટેનું મહત્ત્વનું પગલું છે.
શું થયું?
ભારતે VISTA નામનું સુપર પ્રેશર બલૂન (super pressure balloon) મિશન કર્યું.
આ બલૂને આશરે 25 કિમીની ઊંચાઈ મેળવી.
બલૂન લગભગ 24 કલાક સુધી હવામાં ઉડ્યું.
આ લાંબા સમય સુધી ઊંચાઈએ ઉડવાની ક્ષમતા દર્શાવે છે.
મુખ્ય મુદ્દા
સુપર પ્રેશર બલૂન સ્થિર ઊંચાઈએ લાંબા સમય સુધી રહી શકે છે.
આવા બલૂન વાતાવરણ, હવામાન અને વૈજ્ઞાનિક ડેટા એકઠો કરવા વપરાય છે.
તે ઉપગ્રહ કરતાં સસ્તું અને નજીકથી નિરીક્ષણ કરી શકે છે.
આ ભારતની atmospheric research ક્ષમતા વધારે છે.
પરીક્ષા માટે
મિશન નામ = VISTA; પ્રકાર = super pressure balloon.
ઊંચાઈ ≈ 25 કિમી; ઉડ્યું ≈ 24 કલાક.
ઉપયોગ = વાતાવરણ સંબંધી સંશોધન.
અર્થતંત્રPM SVANidhistreet vendorsschemeloans
7. PM SVANidhi યોજનાના 6 વર્ષ પૂરા
PM SVANidhi યોજનાએ જૂન 2026માં 6 વર્ષ પૂરા કર્યા. આ યોજના સ્ટ્રીટ વેન્ડર્સ (ફેરિયા)ને કોલેટરલ-ફ્રી લોન આપે છે. અત્યાર સુધી 1.05 કરોડથી વધુ લોન મંજૂર થઈ છે.
શું થયું?
PM SVANidhi યોજનાએ જૂન 2026માં 6 વર્ષ પૂરા કર્યા.
આ યોજના કોવિડ-19 સમયે વર્ષ 2020માં શરૂ થઈ હતી.
યોજના હેઠળ 1.05 કરોડથી વધુ લોન મંજૂર થઈ છે.
આશરે 75.5 લાખ ફેરિયાઓને આનો લાભ થયો છે.
મુખ્ય મુદ્દા
આ યોજના સ્ટ્રીટ વેન્ડર્સ (ફેરિયા)ને કોલેટરલ-ફ્રી લોન આપે છે.
કોલેટરલ-ફ્રી એટલે કોઈ ગીરો/જામીન વગર મળતી લોન.
SVANidhi = Street Vendor's AtmaNirbhar Nidhi.
સમયસર ચૂકવણી પર આગળ વધારે રકમની લોન મળે છે.
પરીક્ષા માટે
લાભાર્થી = સ્ટ્રીટ વેન્ડર્સ (ફેરિયા).
મંત્રાલય = Ministry of Housing and Urban Affairs (MoHUA).
JEE Advanced દેશની સૌથી અઘરી પ્રવેશ પરીક્ષાઓમાંની એક છે.
આ પરીક્ષા પાસ કરનાર વિદ્યાર્થીને IITમાં પ્રવેશ મળે છે.
JEE Advanced દર વર્ષે કોઈ એક IIT આયોજિત કરે છે.
પરીક્ષા માટે
AIR 1 = શુભમ કુમાર (330/360), IIT દિલ્હી ઝોન.
મહિલા ટોપર = આરોહી દેશપાંડે.
JEE Advanced → IIT પ્રવેશ માટેની પરીક્ષા.
રાષ્ટ્રીયSikkimstatehoodliteracystates
9. સિક્કિમ રાજ્ય દરજ્જાના 50 વર્ષ (Golden Jubilee)
જૂન 2026માં સિક્કિમે રાજ્ય દરજ્જાના 50 વર્ષ (Golden Jubilee) પૂરા કર્યા. તે દેશનું 5મું સંપૂર્ણ સાક્ષર રાજ્ય પણ જાહેર થયું.
શું થયું?
જૂન 2026માં સિક્કિમે રાજ્ય દરજ્જાના 50 વર્ષ પૂરા કર્યા.
સિક્કિમ વર્ષ 1975માં ભારતનું રાજ્ય બન્યું હતું.
આ પ્રસંગને Golden Jubilee તરીકે ઉજવાયો.
સિક્કિમને દેશનું 5મું સંપૂર્ણ સાક્ષર (fully literate) રાજ્ય જાહેર કરાયું.
મુખ્ય મુદ્દા
સિક્કિમ ભારતનું 22મું રાજ્ય બન્યું હતું (1975).
તે પૂર્વોત્તર (North-East) ભારતનું એક નાનું પહાડી રાજ્ય છે.
સિક્કિમની રાજધાની ગંગટોક (Gangtok) છે.
તે ભારતનું પ્રથમ સંપૂર્ણ ઓર્ગેનિક (organic) રાજ્ય પણ છે.
પરીક્ષા માટે
રાજ્ય દરજ્જો = 1975; 50 વર્ષ = 2025/2026.
5મું સંપૂર્ણ સાક્ષર રાજ્ય = સિક્કિમ.
રાજધાની = ગંગટોક; પ્રથમ ઓર્ગેનિક રાજ્ય = સિક્કિમ.
અર્થતંત્રLPGIndian Oilpriceseconomy
10. કોમર્શિયલ LPG સિલિન્ડરની કિંમતમાં ₹42નો વધારો
Indian Oilએ 1 જૂન 2026થી 19 કિલોના કોમર્શિયલ LPG સિલિન્ડરની કિંમત ₹42 વધારી. દિલ્હીમાં તેની કિંમત ₹3,113.50 થઈ.
શું થયું?
Indian Oilએ કોમર્શિયલ LPG સિલિન્ડરની કિંમત વધારી.
આ વધારો 1 જૂન 2026થી લાગુ થયો.
19 કિલોના સિલિન્ડરની કિંમત ₹42 વધી.
દિલ્હીમાં હવે આ સિલિન્ડર ₹3,113.50નો થયો.
મુખ્ય મુદ્દા
19 કિલોનો સિલિન્ડર મુખ્યત્વે હોટેલ, રેસ્ટોરન્ટ વગેરે વાપરે છે.
ઘરેલુ (domestic) 14.2 કિલોના સિલિન્ડરથી તે અલગ છે.
Oil Marketing Companies દર મહિને 1 તારીખે ભાવ સુધારે છે.
ભાવ આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડ અને દરો પર આધાર રાખે છે.
પરીક્ષા માટે
વધારો = ₹42; દિલ્હી ભાવ = ₹3,113.50.
પ્રકાર = કોમર્શિયલ 19 કિલો; કંપની = Indian Oil.
અમલ તારીખ = 1 જૂન 2026.
વિવિધhockeysportsAsia CupU-18
11. U-18 Asia Cup હોકીમાં ભારતની જીત
Men's U-18 Asia Cup Hockeyમાં ભારતે કોરિયાને 4-1થી હરાવ્યું. તે ભારતની યુવા હોકી ટીમની મહત્ત્વની જીત છે.
શું થયું?
Men's U-18 Asia Cup Hockeyમાં ભારતે મેચ રમી.
ભારતે કોરિયા (Korea)ને 4-1થી હરાવ્યું.
આ ભારતની U-18 (18 વર્ષથી નીચેની) ટીમની જીત હતી.
આ જીત યુવા ખેલાડીઓના સારા પ્રદર્શનને દર્શાવે છે.
મુખ્ય મુદ્દા
હોકી ભારતની રાષ્ટ્રીય રમતોમાંની એક ગણાય છે.
Asia Cup એશિયાના દેશો વચ્ચે રમાતી હોકી સ્પર્ધા છે.
U-18 સ્તરની સ્પર્ધાઓ ભવિષ્યના ખેલાડીઓ તૈયાર કરે છે.
આવી જીત ભારતની હોકીમાં મજબૂત ભવિષ્ય દર્શાવે છે.
પરીક્ષા માટે
સ્પર્ધા = Men's U-18 Asia Cup Hockey.
પરિણામ = ભારત 4 - 1 કોરિયા.
રમત = હોકી.
ગુજરાતગુજરાતવડોદરારાજકારણ
12. માંજલપુરના ધારાસભ્ય Yogesh Patelનું નિધન
વડોદરાની માંજલપુર બેઠકના વરિષ્ઠ BJP ધારાસભ્ય Yogesh Patelનું 2 જૂન 2026ના રોજ લાંબી માંદગી બાદ નિધન થયું. તેઓ 8 વાર ધારાસભ્ય રહ્યા હતા અને દાયકાઓ સુધી જાહેર સેવા કરી હતી.
શું થયું?
2 જૂન 2026ના રોજ બપોરે Yogesh Patelનું ખાનગી હોસ્પિટલમાં સારવાર દરમિયાન નિધન થયું.
તેઓ હૃદય સંબંધિત અને અન્ય તકલીફોને કારણે લાંબા સમયથી માંદગીમાં હતા.
વડાપ્રધાન Modi, ગૃહમંત્રી Amit Shah અને CM Bhupendra Patel સહિત અનેક નેતાઓએ શોક વ્યક્ત કર્યો.
મુખ્ય મુદ્દા
તેઓ વડોદરાની Manjalpur બેઠકના ધારાસભ્ય હતા; અગાઉ Raopura બેઠકનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા હતા.
1990થી સતત ધારાસભ્ય રહ્યા અને કુલ 8 વાર ચૂંટાયા હતા.
2022માં તેઓ વિધાનસભાના Pro-tem Speaker પણ બન્યા હતા અને અગાઉ રાજ્ય મંત્રીમંડળમાં મંત્રી રહ્યા હતા.
ગુજરાતગુજરાતભરતીકૃષિ
13. ગુજરાતમાં 415 કૃષિ મદદનીશોને નિમણૂક પત્ર
2 જૂન 2026ના રોજ ગુજરાત સરકારના કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ વિભાગમાં 415 નવા Agricultural Assistantને નિમણૂક પત્ર અપાયા. મુખ્યમંત્રી Bhupendra Patelએ તેમને પ્રાકૃતિક ખેતી તરફ ખેડૂતોને દોરવા આહ્વાન કર્યું.
શું થયું?
ગાંધીનગરમાં યોજાયેલા કાર્યક્રમમાં CM Bhupendra Patelએ નવા કૃષિ મદદનીશોને નિમણૂક પત્ર આપ્યા.
કુલ 415 ઉમેદવારોને નિમણૂક પત્ર મળ્યા; આ યુવાનોને 'કર્મયોગી' તરીકે ઓળખાવાયા.
આ કાર્યક્રમ રાજ્યના કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ વિભાગ દ્વારા આયોજિત હતો.
મુખ્ય મુદ્દા
CMએ કહ્યું કે ખેડૂતોને રાસાયણિક ખાતર પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા અને પ્રાકૃતિક ખેતી અપનાવવા માર્ગદર્શન આપો.
તેમણે જણાવ્યું કે હાલની વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ ખેતીમાં આત્મનિર્ભરતાની જરૂરિયાત દર્શાવે છે.
નવા કર્મયોગીઓને તંદુરસ્ત જીવન અને ટકાઉ ખેતી માટે યોગદાન આપવાની તક મળી છે.
ગુજરાતગુજરાતહવામાનચોમાસું
14. ગુજરાતમાં 2 જૂને વરસાદ અને હવામાનમાં ફેરફાર
2 જૂન 2026ના રોજ ગુજરાતમાં અનેક વિસ્તારોમાં ગાજવીજ અને તેજ પવન સાથે છૂટોછવાયો વરસાદ રહ્યો. દક્ષિણ અને મધ્ય ગુજરાતમાં ભારે વરસાદની શક્યતા સાથે હવામાનમાં પલટો આવ્યો.
શું થયું?
2 અને 3 જૂને ગુજરાતમાં ગાજવીજ, વીજળી અને 40-50 km/h પવન સાથે હળવાથી મધ્યમ વરસાદની આગાહી રહી.
વડોદરા, અમદાવાદ અને ગાંધીનગર સહિત અનેક જિલ્લાઓમાં હવામાન બદલાયું.
દક્ષિણ અને મધ્ય ગુજરાતમાં ખાસ કરીને વધારે વરસાદની શક્યતા હતી.