4 જૂન 2026ના રોજ દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસું (Southwest Monsoon) સૌપ્રથમ કેરળમાં પ્રવેશ્યું. IMDએ આ વર્ષનું ચોમાસું 'સામાન્યથી ઓછું' રહેવાનું અને કુલ વરસાદ LPAના આશરે 90% રહેવાનું અનુમાન કર્યું છે.
શું થયું?
દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસું 4 જૂન 2026ના રોજ ભારતમાં સૌપ્રથમ કેરળ રાજ્યમાં પ્રવેશ્યું.
સામાન્ય રીતે ચોમાસું 1 જૂનની આસપાસ કેરળ પહોંચે છે, એટલે આ વખતે થોડું મોડું થયું.
કેરળથી પ્રવેશ થયા પછી ચોમાસું ધીમે ધીમે ઉત્તર તરફ આગળ વધે છે.
ભારતની ખેતી મોટાભાગે આ ચોમાસાના વરસાદ પર નિર્ભર છે.
મુખ્ય મુદ્દા
IMDએ 2026નું ચોમાસું 'સામાન્યથી ઓછું' રહેવાનું અનુમાન કર્યું.
સમગ્ર સીઝનનો વરસાદ LPA (Long Period Average — લાંબા ગાળાની સરેરાશ)ના આશરે 90% રહેવાનો અંદાજ.
ઓછા વરસાદની અસર ગુજરાત-સૌરાષ્ટ્ર સહિતના ઘણા વિસ્તારોને થઈ શકે છે.
LPA એ ઘણાં વર્ષોના સરેરાશ વરસાદનો માપદંડ છે, જેના આધારે વરસાદ સામાન્ય કે ઓછો ગણાય છે.
પૃષ્ઠભૂમિ
IMD (India Meteorological Department) ભારતનું હવામાન વિભાગ છે.
IMDનું મુખ્યાલય નવી દિલ્હીમાં છે અને તે પૃથ્વી વિજ્ઞાન મંત્રાલય (Ministry of Earth Sciences) હેઠળ કાર્ય કરે છે.
LPAના 96%થી 104% સુધીનો વરસાદ સામાન્ય રીતે 'સામાન્ય' ગણાય છે; 90% એ 'સામાન્યથી ઓછું' છે.
ઓછા ચોમાસાથી પાક, જળાશયો અને પીવાના પાણી પર અસર પડે છે.
5. Maruti WagonR — ભારતની પ્રથમ E100 ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ કાર
Maruti Suzukiએ 100% ઇથેનોલ (E100) પર ચાલતી ભારતની પ્રથમ ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ કાર તરીકે WagonR રજૂ કરી, જે પેટ્રોલ કાર કરતાં આશરે 79% ઓછું પ્રદૂષણ કરે છે. કેન્દ્રીય મંત્રી નીતિન ગડકરી આ યોજનાને પ્રોત્સાહન આપી રહ્યા છે.
શું થયું?
Maruti Suzukiએ WagonRને ભારતની પ્રથમ 100% ઇથેનોલ (E100) ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ કાર તરીકે રજૂ કરી.
આ કાર પેટ્રોલ કાર કરતાં આશરે 79% ઓછું પ્રદૂષણ કરે છે.
ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહન પેટ્રોલ અને ઇથેનોલ બંને ઈંધણ પર ચાલી શકે છે.
મુખ્ય મુદ્દા
ઇથેનોલ શેરડી, મકાઈ જેવા પાકમાંથી બનતું બાયો-ઈંધણ છે, જે ઓછું પ્રદૂષણ કરે છે.
કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન મંત્રી નીતિન ગડકરી આ યોજનાને પ્રોત્સાહન આપી રહ્યા છે.
દેશભરમાં આશરે 5000 ઇથેનોલ પંપની યોજના છે.
ઘણી કંપનીઓ હવે ઇથેનોલ-આધારિત ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહનો બનાવી રહી છે.
પૃષ્ઠભૂમિ
ઇથેનોલ વાપરવાથી ભારતની વિદેશી ઈંધણ આયાત પર નિર્ભરતા ઘટે છે.
આ ખેડૂતોને પણ ફાયદો કરાવે છે, કારણ કે પાક ઈંધણ બનાવવામાં વપરાય છે.
નીતિન ગડકરી માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલય સંભાળે છે.
પ્રદૂષણ ઘટાડવા અને સ્વચ્છ ઈંધણ માટે આ મહત્ત્વનું પગલું ગણાય છે.
World Gold Councilના આંકડા મુજબ એપ્રિલ 2026માં વિશ્વની કેન્દ્રીય બેંકોએ ચોખ્ખું આશરે 17 ટન સોનું ખરીદ્યું. પોલેન્ડ આશરે 14 ટન સાથે સૌથી મોટી ખરીદદાર અને ચીન 8 ટન સાથે બીજા ક્રમે રહ્યું.
'ચોખ્ખું' (net) એટલે ખરીદી અને વેચાણ બાદ બાકી રહેલી માત્રા.
કેન્દ્રીય બેંકો અનિશ્ચિત આર્થિક સમયમાં સોનું ભંડાર તરીકે ખરીદે છે.
સોનું ભાવ વધવાથી દેશોના વિદેશી અનામતનું મૂલ્ય વધે છે.
World Gold Council સોના સંબંધિત આંકડા અને રિપોર્ટ બહાર પાડતી સંસ્થા છે.
આંતરરાષ્ટ્રીયUPINPCICambodiaACLEDA-Bankfintech
8. UPI કંબોડિયામાં — સ્વીકારનારો નવમો દેશ
NPCI ઇન્ટરનેશનલ અને ACLEDA Bankની ભાગીદારીથી કંબોડિયા UPI પેમેન્ટ સ્વીકારનારો નવમો દેશ બન્યો. હવે ભારતીય પ્રવાસીઓ ત્યાંના 45 લાખથી વધુ વેપારીઓ પાસે QR પેમેન્ટ કરી શકશે.
શું થયું?
NPCI ઇન્ટરનેશનલ અને કંબોડિયાની ACLEDA Bankની ભાગીદારી થઈ.
આ ભાગીદારીથી કંબોડિયા UPI પેમેન્ટ સ્વીકારનારો નવમો દેશ બન્યો.
ભારતીય પ્રવાસીઓ હવે ત્યાંના 45 લાખથી વધુ વેપારીઓ પાસે QR કોડથી પેમેન્ટ કરી શકશે.
મુખ્ય મુદ્દા
UPI (Unified Payments Interface) ભારતની ડિજિટલ પેમેન્ટ સિસ્ટમ છે.
NPCI (National Payments Corporation of India) UPIનું સંચાલન કરે છે.
વિદેશમાં UPI સ્વીકાર્ય થવાથી ભારતીય પ્રવાસીઓને રોકડ વગર ચૂકવણી સરળ બને છે.
આ ભારતની ડિજિટલ પેમેન્ટ ટેકનોલોજીની વૈશ્વિક પહોંચ વધારે છે.
ગુજરાતVibrant-GujaratVGRCvadodaraMoUinvestment
9. Vibrant Gujarat Regional Conference — વડોદરા
મધ્ય ગુજરાત પર કેન્દ્રિત આગામી Vibrant Gujarat Regional Conference (VGRC) જૂન 2026ના અંતે વડોદરામાં યોજાશે. અગાઉ સુરતમાં યોજાયેલી દક્ષિણ ગુજરાત VGRCમાં આશરે ₹3.53 લાખ કરોડ મૂલ્યના MoU નોંધાયા હતા.
શું થયું?
મધ્ય ગુજરાત (Central Gujarat) પર કેન્દ્રિત VGRC જૂન 2026ના અંતે વડોદરામાં યોજાશે.
આ કોન્ફરન્સમાં અમદાવાદ, આણંદ, ગાંધીનગર, ખેડા સહિતના જિલ્લાઓની ઔદ્યોગિક તાકાત રજૂ થશે.
VGRC એ Vibrant Gujarat સમિટનો પ્રાદેશિક સ્તરનો કાર્યક્રમ છે.
મુખ્ય મુદ્દા
અગાઉ સુરતમાં યોજાયેલી દક્ષિણ ગુજરાત VGRCમાં આશરે 2,792 MoU નોંધાયા હતા.
આ MoUનું કુલ મૂલ્ય આશરે ₹3.53 લાખ કરોડ હતું.
MoU (Memorandum of Understanding) એ રોકાણ માટેની સમજૂતી છે.
આવી પ્રાદેશિક કોન્ફરન્સ સ્થાનિક ઉદ્યોગો અને રોકાણને પ્રોત્સાહન આપે છે.
પૃષ્ઠભૂમિ
Vibrant Gujarat એ ગુજરાત સરકારની વૈશ્વિક રોકાણકાર સમિટ છે.
VGRC દ્વારા સમિટની તૈયારી પ્રાદેશિક સ્તરે વિવિધ વિસ્તારોમાં વહેંચાય છે.
વડોદરા મધ્ય ગુજરાતનું મહત્ત્વનું ઔદ્યોગિક શહેર છે.
આ કાર્યક્રમો રોજગાર અને ઔદ્યોગિક વિકાસ માટે ઉપયોગી છે.
10. પ્રજ્ઞાનંદાએ Norway Chess 2026માં કાર્લસનને બે વાર હરાવ્યો
ભારતના ગ્રાન્ડમાસ્ટર આર. પ્રજ્ઞાનંદાએ Norway Chess 2026માં વર્લ્ડ નંબર-1 મેગ્નસ કાર્લસનને એક જ ટુર્નામેન્ટમાં બે વાર (સફેદ અને કાળા બંને મહોરાંથી) હરાવ્યો. વિશ્વનાથન આનંદ પછી આ સિદ્ધિ મેળવનારા તેઓ બીજા ભારતીય બન્યા.
શું થયું?
આર. પ્રજ્ઞાનંદાએ Norway Chess 2026માં મેગ્નસ કાર્લસનને એક જ ટુર્નામેન્ટમાં બે વાર હરાવ્યો.
તેણે સફેદ અને કાળા બંને મહોરાંથી રમીને કાર્લસનને હરાવ્યો.
મેગ્નસ કાર્લસન વર્તમાનમાં વર્લ્ડ નંબર-1 ચેસ ખેલાડી છે.
મુખ્ય મુદ્દા
વિશ્વનાથન આનંદ પછી આ સિદ્ધિ મેળવનારા પ્રજ્ઞાનંદા બીજા ભારતીય બન્યા.
આ ભારતીય ચેસ માટે મોટી સફળતા ગણાય છે.
Norway Chess વિશ્વની પ્રતિષ્ઠિત ચેસ ટુર્નામેન્ટ્સમાંની એક છે.
પ્રજ્ઞાનંદા ભારતના યુવા ગ્રાન્ડમાસ્ટર્સમાં અગ્રણી છે.
11. આંતરરાષ્ટ્રીય પુરસ્કારો અને રિપોર્ટ — જૂન 2026
જૂન 2026ની આસપાસ ઘણા મહત્ત્વના આંતરરાષ્ટ્રીય પુરસ્કારો અને રિપોર્ટ સામે આવ્યા — મેસ્સીને Princess of Asturias Award, દલાઈ લામાને Grammy, આંધ્રપ્રદેશના APCNFને Food Planet Prize, UN IGMEનો બાળ મૃત્યુ રિપોર્ટ અને ભારતીય શાંતિ સૈનિકોને UN Medal of Honour.
શું થયું?
આર્જેન્ટિનાના લિયોનેલ મેસ્સી 2026નો Princess of Asturias Sports Award મેળવનારા પ્રથમ વ્યક્તિગત ફૂટબોલર બન્યા (સ્પેનનો પ્રતિષ્ઠિત પુરસ્કાર).
દલાઈ લામા તેમની ઓડિયોબુક 'Meditations' માટે Grammy Award (Best Audiobook) મેળવનારા પ્રથમ તિબેટિયન બૌદ્ધ ધર્મગુરુ બન્યા.