18 જૂન 2026·8 વિષય

18 જૂન 2026 — કરન્ટ અફેર્સ વાંચન સામગ્રી

આંતરરાષ્ટ્રીયઆંતરરાષ્ટ્રીયશાંતિ સમજૂતીઈરાનઅમેરિકા

1. અમેરિકા-ઈરાન શાંતિ સમજૂતી

18 જૂને US રાષ્ટ્રપતિ Donald Trump અને ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ Masoud Pezeshkian વચ્ચે યુદ્ધવિરામ લંબાવવાની શાંતિ સમજૂતી પર સહી થઈ. પાકિસ્તાને મધ્યસ્થી કરી અને તેને 'Islamabad MOU' નામ અપાયું. આ 'Twelve-Day War' ના અંત તરફનું મોટું પગલું છે.

મુખ્ય મુદ્દા

US રાષ્ટ્રપતિ Donald Trump અને ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ Masoud Pezeshkian એ યુદ્ધવિરામ (ceasefire) લંબાવવા માટે સમજૂતી (MoU) પર સહી કરી, જે બુધવારથી અમલમાં આવી.
આ સમજૂતીમાં પાકિસ્તાને મધ્યસ્થી (mediator) ની ભૂમિકા ભજવી અને તેને 'Islamabad MOU' નામ આપવામાં આવ્યું.
મુખ્ય શરતો પ્રમાણે યુદ્ધવિરામ 60 દિવસ માટે લંબાવાયો, જે કાયમી શાંતિ તરફનું પગલું છે, અને બધા મોરચે યુદ્ધ બંધ થયું.
ઈરાને અણુશસ્ત્ર (nuclear weapon) ન બનાવવાની ખાતરી આપી અને હોર્મુઝ સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) ફરી ખુલ્લી કરવાનું નક્કી થયું.
આ 'Twelve-Day War' એટલે કે બાર-દિવસના યુદ્ધ (ઈઝરાયલ/US વિ. ઈરાન) ના અંત તરફનું પગલું છે; અગાઉ 8 એપ્રિલ 2026 એ શરતી યુદ્ધવિરામ થયો હતો.
પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ આ આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધો અને પશ્ચિમ એશિયાની શાંતિ પ્રક્રિયા માટેનો મહત્ત્વનો કરન્ટ અફેર્સ મુદ્દો છે.

આંતરરાષ્ટ્રીયભૂગોળઆંતરરાષ્ટ્રીયતેલજળમાર્ગ

2. હોર્મુઝ સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz)

હોર્મુઝ સામુદ્રધુની વિશ્વનો સૌથી મહત્ત્વનો તેલ-પરિવહન માર્ગ છે. તે ઈરાની અખાતને ઓમાનના અખાત સાથે જોડે છે અને દુનિયાનું આશરે પાંચમા ભાગનું દરિયાઈ ક્રૂડ ઓઈલ અહીંથી પસાર થાય છે.

મુખ્ય મુદ્દા

હોર્મુઝ સામુદ્રધુની ઈરાન અને ઓમાન/UAE વચ્ચે આવેલી છે.
આ સામુદ્રધુની ઈરાની અખાત (Persian Gulf) ને ઓમાનના અખાત (Gulf of Oman) સાથે જોડે છે.
આ વિશ્વનો સૌથી મહત્ત્વનો તેલ-પરિવહન માર્ગ (oil chokepoint) ગણાય છે.
દુનિયાનું આશરે પાંચમા ભાગનું દરિયાઈ ક્રૂડ ઓઈલ આ માર્ગેથી પસાર થાય છે.
જો આ સામુદ્રધુની બંધ થાય તો વિશ્વભરમાં તેલના ભાવ વધી જાય, એટલે તે વ્યૂહાત્મક રીતે ખૂબ મહત્ત્વની છે.
પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ ભૂગોળ અને આંતરરાષ્ટ્રીય બાબતો બંને માટે આ મહત્ત્વનો ટોપિક છે, ખાસ કરીને US-ઈરાન સમજૂતી સાથે જોડાયેલો.

આંતરરાષ્ટ્રીયજનરલ નોલેજદેશપશ્ચિમ એશિયા

3. ઈરાન વિશે જનરલ નોલેજ

ઈરાન પશ્ચિમ એશિયા (Middle East) નો એક મહત્ત્વનો દેશ છે. તેની રાજધાની તેહરાન, ચલણ ઈરાની રિયાલ અને રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાન છે. ઈરાન OPEC નો સભ્ય છે.

મુખ્ય મુદ્દા

ઈરાનની રાજધાની તેહરાન (Tehran) છે.
ઈરાનનું ચલણ (currency) ઈરાની રિયાલ (Rial) છે.
ઈરાનના વર્તમાન રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાન (Masoud Pezeshkian) છે.
ઈરાન OPEC (તેલ ઉત્પાદક અને નિકાસકાર દેશોના સંગઠન) નો સભ્ય છે.
ઈરાન પશ્ચિમ એશિયા (Middle East) માં આવેલો દેશ છે.
પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ રાજધાની-ચલણ-રાષ્ટ્રપતિ જેવી સ્થિર માહિતી અને કરન્ટ અફેર્સ બંને માટે આ વારંવાર પુછાતો ટોપિક છે.

રમતગમતરમતગમતફૂટબોલWorld Cup

4. FIFA World Cup 2026 — 18 જૂનનાં પરિણામ

FIFA World Cup 2026 ના આઠમા દિવસે ત્રણ મેચ રમાઈ. કેનેડાએ કતારને 6-0 થી, મેક્સિકોએ દક્ષિણ આફ્રિકાને 2-0 થી અને દક્ષિણ કોરિયાએ ચેકિયાને 2-1 થી હરાવ્યું. આ ટુર્નામેન્ટના સંયુક્ત યજમાન USA, કેનેડા અને મેક્સિકો છે.

મુખ્ય મુદ્દા

ગ્રુપ B માં કેનેડાએ કતાર (Qatar) ને 6-0 થી મોટા અંતરે હરાવ્યું.
મેક્સિકોએ દક્ષિણ આફ્રિકાને 2-0 થી હરાવ્યું, જેમાં દક્ષિણ આફ્રિકાના 2 ખેલાડીને રેડ કાર્ડ મળ્યા.
દક્ષિણ કોરિયાએ ચેકિયા (Czechia) ને 2-1 થી હરાવ્યું.
આ મેચો ગ્રુપ A અને ગ્રુપ B ની બીજી મેચ હતી.
FIFA World Cup 2026 ના સંયુક્ત યજમાન દેશો USA, કેનેડા અને મેક્સિકો છે.
પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ રમતગમતના પરિણામ, યજમાન દેશો અને ટુર્નામેન્ટની વિગતો કરન્ટ અફેર્સમાં પુછાય છે.

ગુજરાતગુજરાતઉદ્યોગનીતિવિકાસ

5. વિકસિત ગુજરાત ઔદ્યોગિક નીતિ 2026

ગુજરાત સરકારે 18 જૂને મહાત્મા મંદિર, ગાંધીનગર ખાતે 'વિકસિત ગુજરાત ઔદ્યોગિક નીતિ 2026' જાહેર કરી. તેનો હેતુ રાજ્યને અદ્યતન ઉત્પાદન અને નવીનતાનું વૈશ્વિક કેન્દ્ર બનાવવાનો છે. ખાસ પહેલ Project T.H.R.I.V.E. પણ રજૂ થઈ.

મુખ્ય મુદ્દા

ગુજરાત સરકારે 'વિકસિત ગુજરાત ઔદ્યોગિક નીતિ (Industrial Policy) 2026' જાહેર કરી.
આ નીતિ મહાત્મા મંદિર, ગાંધીનગર ખાતે જાહેર કરવામાં આવી.
આ પ્રસંગે CM ભૂપેન્દ્ર પટેલ અને નાયબ CM હર્ષ સંઘવી હાજર રહ્યા.
નીતિનો હેતુ રાજ્યને અદ્યતન ઉત્પાદન (advanced manufacturing), નવીનતા અને ટકાઉ વિકાસનું વૈશ્વિક કેન્દ્ર બનાવવાનો છે.
ખાસ પહેલ Project T.H.R.I.V.E. હેઠળ શહેરી ભીડ ઘટાડી ઉદ્યોગોને નિયત industrial વિસ્તારોમાં ખસેડી આયોજનબદ્ધ ઔદ્યોગિક વિસ્તરણ કરવામાં આવશે.
પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ ગુજરાત સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ માટે રાજ્ય સરકારની નવી નીતિઓ ખૂબ મહત્ત્વનો ટોપિક છે.

વિવિધદિવસUNખોરાકટકાઉ વિકાસ

6. વિશ્વ ટકાઉ ગેસ્ટ્રોનોમી દિવસ

વિશ્વ ટકાઉ ગેસ્ટ્રોનોમી દિવસ (Sustainable Gastronomy Day) દર વર્ષે 18 જૂને ઉજવાય છે. UN General Assembly એ ડિસેમ્બર 2016 માં તેને જાહેર કર્યો અને પ્રથમ ઉજવણી 2017 માં થઈ. તેનો સંદેશ ટકાઉ રીતે ખોરાક ઉગાડવા-તૈયાર કરવા-ખાવાનો છે.

મુખ્ય મુદ્દા

વિશ્વ ટકાઉ ગેસ્ટ્રોનોમી દિવસ દર વર્ષે 18 જૂને ઉજવાય છે.
સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN General Assembly) એ ડિસેમ્બર 2016 માં આ દિવસ જાહેર કર્યો.
આ દિવસની પ્રથમ ઉજવણી 2017 માં થઈ હતી.
આ દિવસનો મુખ્ય સંદેશ ટકાઉ રીતે ખોરાક ઉગાડવાનો, તૈયાર કરવાનો અને ખાવાનો છે.
ગેસ્ટ્રોનોમી એટલે ખોરાક અને રાંધણકળાનો અભ્યાસ, જે સ્થાનિક સંસ્કૃતિ સાથે જોડાયેલ છે.
પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ આંતરરાષ્ટ્રીય દિવસો અને UN દ્વારા જાહેર કરાયેલા દિવસો વારંવાર પુછાય છે.

વિવિધદિવસઆરોગ્યneurodiversity

7. ઓટિસ્ટિક પ્રાઈડ ડે (Autistic Pride Day)

ઓટિસ્ટિક પ્રાઈડ ડે દર વર્ષે 18 જૂને ઉજવાય છે. તેની શરૂઆત 2005 માં 'Aspies For Freedom' સંસ્થાએ કરી. તેનો સંદેશ એ છે કે ઓટિઝમ એ ખામી નહીં પણ માનવ-વિવિધતા (neurodiversity) છે.

મુખ્ય મુદ્દા

ઓટિસ્ટિક પ્રાઈડ ડે દર વર્ષે 18 જૂને ઉજવાય છે.
આ દિવસની શરૂઆત 2005 માં 'Aspies For Freedom' સંસ્થા દ્વારા થઈ.
આ દિવસનો મુખ્ય સંદેશ એ છે કે ઓટિઝમ એ ખામી નહીં પણ માનવ-વિવિધતા (neurodiversity) છે.
આ દિવસ ઓટિઝમ ધરાવતા લોકોના સ્વીકાર અને ગૌરવને પ્રોત્સાહન આપે છે.
પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ આરોગ્ય અને સામાજિક જાગૃતિ સાથે જોડાયેલા આ દિવસો કરન્ટ અફેર્સમાં મહત્ત્વના છે.

રાષ્ટ્રીયઇતિહાસમહારાણા પ્રતાપમુઘલ

8. આજના દિવસનો ઇતિહાસ — હલ્દીઘાટીનું યુદ્ધ

18 જૂન 1576 એ હલ્દીઘાટીનું પ્રખ્યાત યુદ્ધ થયું હતું. તેમાં મહારાણા પ્રતાપ સામે અકબરની મુઘલ સેના (સેનાપતિ માન સિંહ) લડી. આ યુદ્ધ અરવલ્લી પર્વતમાળા, રાજસમંદ (રાજસ્થાન) પાસે થયું અને મહારાણા પ્રતાપનો ઘોડો ચેતક પ્રખ્યાત છે.

મુખ્ય મુદ્દા

18 જૂન 1576 એ હલ્દીઘાટીનું યુદ્ધ થયું હતું.
આ યુદ્ધ મહારાણા પ્રતાપ અને અકબરની મુઘલ સેના વચ્ચે લડાયું.
મુઘલ સેનાનું નેતૃત્વ સેનાપતિ માન સિંહે કર્યું હતું.
આ યુદ્ધ અરવલ્લી પર્વતમાળા, રાજસમંદ (રાજસ્થાન) પાસે થયું હતું.
આ યુદ્ધમાં મહારાણા પ્રતાપનો ઘોડો ચેતક ખૂબ પ્રખ્યાત બન્યો.
પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ મધ્યકાલીન ભારતનો ઇતિહાસ અને 'આજના દિવસનો ઇતિહાસ' એ વારંવાર પુછાતો વિભાગ છે.

પાછલો દિવસ પછીનો દિવસ

તૈયાર છો? આજની ક્વિઝ રમો

આજના કરન્ટ અફેર્સ પર પ્રશ્નો · ફ્રી · ગુજરાતી