21 જૂન 2026ના રોજ 12મો આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ ઊજવાયો, જેની આ વર્ષની થીમ 'Yoga for Healthy Ageing' (તંદુરસ્ત વૃદ્ધત્વ માટે યોગ) હતી. PM નરેન્દ્ર મોદીએ કોલકાતાના Red Road પર મુખ્ય રાષ્ટ્રીય કાર્યક્રમ દોર્યો.
મુખ્ય મુદ્દા
21 જૂન 2026ના રોજ 12મો આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ (International Day of Yoga) ઊજવાયો.
આ વર્ષની થીમ હતી 'Yoga for Healthy Ageing' એટલે કે તંદુરસ્ત વૃદ્ધત્વ માટે યોગ.
PM નરેન્દ્ર મોદીએ કોલકાતાના Red Road પર હજારો લોકો સાથે યોગ કરી મુખ્ય રાષ્ટ્રીય કાર્યક્રમ દોર્યો.
વિશ્વભરમાં 210થી વધુ ભારતીય દૂતાવાસોએ આશરે 2,500 સ્થળોએ કાર્યક્રમ યોજ્યા, અને એક live સત્રમાં 4 લાખથી વધુ લોકોએ ભાગ લઈ ગિનિસ વર્લ્ડ રેકોર્ડ બનાવ્યો.
યોગ દિવસ 21 જૂને ઊજવાય છે કારણ કે તે વર્ષનો સૌથી લાંબો દિવસ છે; UNએ 2014માં તેને જાહેર કર્યો અને પ્રથમ વખત 2015માં ઊજવાયો.
પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ થીમ, વર્ષ (12મો), મુખ્ય સ્થળ (કોલકાતા Red Road) અને UN જાહેરાત વર્ષ (2014) યાદ રાખવા જરૂરી છે.
રાષ્ટ્રીયરાષ્ટ્રીયશિક્ષણપરીક્ષા
2. રી-નીટ (NEET UG ફેરપરીક્ષા) 21 જૂને
NEET UG 2026ની ફેરપરીક્ષા (રી-એક્ઝામ) 21 જૂને યોજાઈ, જેમાં 22.75 લાખ પરીક્ષાર્થી નોંધાયેલા હતા. NTAએ માત્ર 37 દિવસમાં કડક સુરક્ષા સાથે આખી પરીક્ષા ફરી ગોઠવી.
મુખ્ય મુદ્દા
NEET UG 2026ની રી-એક્ઝામ (ફેરપરીક્ષા) 21 જૂને યોજાઈ.
આ પરીક્ષામાં 22.75 લાખ પરીક્ષાર્થી નોંધાયેલા હતા, જેમાંથી આશરે 20 લાખ વિદ્યાર્થીઓ બેઠા.
NTAએ 5,440 કેન્દ્રો (વિદેશમાં 14 સહિત) પર 13 ભાષાઓમાં, કડક સુરક્ષા સાથે પરીક્ષા લીધી.
આખી પરીક્ષા માત્ર 37 દિવસમાં ફરી ગોઠવાઈ અને આશરે 7 લાખ કર્મચારી તૈનાત કરાયા.
NEET એ MBBS અને BDS જેવા મેડિકલ અભ્યાસક્રમમાં પ્રવેશ માટેની રાષ્ટ્રીય પ્રવેશ પરીક્ષા છે.
પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ NTAનું પૂરું નામ, કેન્દ્રોની સંખ્યા અને નોંધાયેલા પરીક્ષાર્થીની સંખ્યા મહત્ત્વની છે.
રાજનીતિરાજ્યવ્યવસ્થાન્યાયતંત્રમૂળભૂત અધિકાર
3. સુપ્રીમ કોર્ટ — સલામત ફૂટપાથ મૂળભૂત અધિકાર
સુપ્રીમ કોર્ટે ઐતિહાસિક ચુકાદામાં જણાવ્યું કે સલામત અને સ્પષ્ટ ફૂટપાથ પર ચાલવાનો અધિકાર એ મૂળભૂત અધિકાર છે. આ અધિકારને બંધારણની કલમ 21 સાથે જોડવામાં આવ્યો.
મુખ્ય મુદ્દા
સુપ્રીમ કોર્ટે ઐતિહાસિક ચુકાદો આપ્યો કે સલામત અને સ્પષ્ટ ફૂટપાથ પર ચાલવાનો અધિકાર મૂળભૂત અધિકાર (fundamental right) છે.
આ અધિકારને બંધારણની કલમ 21 એટલે કે જીવનના અધિકાર સાથે જોડવામાં આવ્યો.
કલમ 21 દરેક વ્યક્તિને ગૌરવપૂર્ણ જીવન જીવવાનો અધિકાર આપે છે, અને હવે તેમાં સલામત ચાલવાનો અધિકાર પણ આવી ગયો.
આ ચુકાદો રસ્તા પર દબાણ અને ભીડભાડ ઘટાડવા તથા પદયાત્રીઓની સલામતી માટે મહત્ત્વનો ગણાય છે.
આવા ચુકાદાથી નાગરિકોના રોજિંદા જીવનને સ્પર્શતા અધિકારોનું મહત્ત્વ વધે છે.
પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ કલમ 21 સાથેનું જોડાણ યાદ રાખવું જરૂરી છે, કારણ કે અનેક અધિકારો આ કલમ હેઠળ આવે છે.
રાષ્ટ્રીયરાષ્ટ્રીયઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરટેકનોલોજી
4. NHAI — દેશની પ્રથમ MLFF ટોલિંગ સિસ્ટમ
NHAIએ રાજસ્થાનના દૌલતપુરા ટોલ પ્લાઝા પર દેશની પ્રથમ Multi-Lane Free Flow (MLFF) ટોલ સિસ્ટમ શરૂ કરી. આ સિસ્ટમમાં વાહન રોકાયા વગર જ ટોલ કપાય છે.
મુખ્ય મુદ્દા
NHAIએ રાજસ્થાનના દૌલતપુરા ટોલ પ્લાઝા પર દેશની પ્રથમ Multi-Lane Free Flow (MLFF) ટોલ સિસ્ટમ શરૂ કરી.
આ સિસ્ટમમાં વાહન રોકાયા વગર જ ટોલ કપાય છે, એટલે કે ત્યાં કોઈ બેરિયર હોતું નથી.
ટોલ કાપવા માટે ANPR (ઓટોમેટિક નંબર પ્લેટ રીડિંગ) અને FASTag ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ થાય છે.
આથી ટોલ પ્લાઝા પર લાગતા ટ્રાફિક જામ અને રાહ જોવાનો સમય ઘટશે.
NHAI એ ભારતમાં રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો બાંધવા અને જાળવવાની જવાબદાર સંસ્થા છે.
પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ 'પ્રથમ MLFF', સ્થળ (દૌલતપુરા, રાજસ્થાન) અને વપરાયેલી ટેકનોલોજી મહત્ત્વની છે.
રમતગમતરમતગમતફૂટબોલઆંતરરાષ્ટ્રીય
5. FIFA World Cup 2026 — 21 જૂનનું પરિણામ
FIFA World Cup 2026ના ગ્રુપ સ્ટેજમાં 21 જૂને સ્પેને સાઉદી અરેબિયાને 4-0થી મોટા અંતરે હરાવ્યું. ઉરુગ્વે અને કેપ વર્ડે વચ્ચેની મેચ 2-2થી ડ્રો રહી.
મુખ્ય મુદ્દા
FIFA World Cup 2026ના ગ્રુપ સ્ટેજમાં 21 જૂને સ્પેને સાઉદી અરેબિયાને 4-0થી મોટા અંતરે હરાવ્યું.
આ જ દિવસે ઉરુગ્વે અને કેપ વર્ડે વચ્ચેની મેચ 2-2થી ડ્રો રહી.
આ વર્લ્ડ કપના યજમાન ત્રણ દેશ છે — USA, કેનેડા અને મેક્સિકો.
ટુર્નામેન્ટનો knockout તબક્કો 28 જૂનથી શરૂ થવાનો છે.
ગ્રુપ સ્ટેજનાં પરિણામો પરથી જ કઈ ટીમ આગળ વધશે તે નક્કી થાય છે.
પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ યજમાન દેશો (USA, કેનેડા, મેક્સિકો) અને મુખ્ય પરિણામો યાદ રાખવાં જરૂરી છે.
આંતરરાષ્ટ્રીયઆંતરરાષ્ટ્રીયમહત્ત્વનો દિવસસંસ્કૃતિ
6. વિશ્વ સંગીત દિવસ અને પિતૃ દિવસ (21 જૂન)
21 જૂને વિશ્વ સંગીત દિવસ (World Music Day) ઊજવાય છે, જે 1982માં ફ્રાન્સથી શરૂ થયો હતો. આ જ દિવસે (જૂનનો ત્રીજો રવિવાર) પિતૃ દિવસ પણ ઊજવાયો.
મુખ્ય મુદ્દા
21 જૂને વિશ્વ સંગીત દિવસ (World Music Day / Fête de la Musique) ઊજવાય છે.
આ દિવસની શરૂઆત 1982માં ફ્રાન્સથી થઈ હતી.
આ જ દિવસે, એટલે કે જૂનના ત્રીજા રવિવારે, પિતૃ દિવસ (Father's Day) પણ ઊજવાયો.
21 જૂન એ ઉત્તર ગોળાર્ધનો સૌથી લાંબો દિવસ છે, જેને ગ્રીષ્મ અયન (summer solstice) કહે છે.
આ જ કારણથી 21 જૂને આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ પણ ઊજવાય છે.
પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ વિશ્વ સંગીત દિવસનું ઉદ્ભવ સ્થાન (ફ્રાન્સ, 1982) અને summer solstice યાદ રાખવાં જરૂરી છે.
20 જૂને વિશ્વ શરણાર્થી દિવસ (World Refugee Day) ઊજવાય છે. યુદ્ધ કે અત્યાચારથી ઘર છોડવા મજબૂર બનેલા શરણાર્થીઓના સન્માન માટે UNએ 2001માં તેની શરૂઆત કરી.
મુખ્ય મુદ્દા
20 જૂને વિશ્વ શરણાર્થી દિવસ (World Refugee Day) ઊજવાય છે.
આ દિવસ યુદ્ધ કે અત્યાચારથી પોતાનું ઘર છોડવા મજબૂર બનેલા શરણાર્થીઓ (refugees)ના સન્માન માટે છે.
UN (સંયુક્ત રાષ્ટ્ર)એ 2001માં આ દિવસની શરૂઆત કરી હતી.
UNHCR એ શરણાર્થીઓ માટે કામ કરતી સંયુક્ત રાષ્ટ્રની સંસ્થા છે.
આ દિવસ શરણાર્થીઓની હિંમત અને તેમના અધિકારો વિશે જાગૃતિ ફેલાવે છે.
પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ આ દિવસની તારીખ (20 જૂન), શરૂઆતનું વર્ષ (2001) અને UNHCRનું નામ મહત્ત્વનાં છે.
રાષ્ટ્રીયરાષ્ટ્રીયસંરક્ષણમેક ઇન ઇન્ડિયા
8. ભારતનું પ્રથમ સ્વદેશી હોવરક્રાફ્ટ 'H-561'
ભારતીય તટરક્ષક દળે ગોવા ખાતે પોતાનું પ્રથમ સ્વદેશી હોવરક્રાફ્ટ 'H-561' સામેલ કર્યું. 'Make in India' હેઠળ ₹387 કરોડમાં છ એવા વાહનો બની રહ્યાં છે.
મુખ્ય મુદ્દા
ભારતીય તટરક્ષક દળ (Indian Coast Guard)એ ગોવા ખાતે પોતાનું પ્રથમ સ્વદેશી હોવરક્રાફ્ટ સામેલ કર્યું, જેનું નામ 'H-561' છે.
આ હોવરક્રાફ્ટને Air Cushion Vehicle (ACV) પણ કહેવાય છે.
આ વાહન 'Make in India' હેઠળ Chowgule & Co. કંપની સાથે મળીને બનાવાયું છે.
₹387 કરોડમાં આવાં કુલ 6 ACV બની રહ્યાં છે.
આ વાહન પાણી, જમીન, કાદવ અને બરફ — બધે જ ચાલી શકે છે, જે દરિયાકાંઠાની સુરક્ષા માટે ઉપયોગી છે.
પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ 'પ્રથમ સ્વદેશી ACV', સ્થળ (ગોવા) અને 'Make in India' જોડાણ યાદ રાખવાં જરૂરી છે.
વિજ્ઞાન-ટેકવિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજીપુરસ્કારભૌતિકશાસ્ત્ર
9. જૈનેન્દ્ર કે. જૈન — ભૌતિકશાસ્ત્રમાં Wolf Prize
ભારતીય મૂળના સૈદ્ધાંતિક ભૌતિકશાસ્ત્રી જૈનેન્દ્ર કે. જૈન ભૌતિકશાસ્ત્રમાં પ્રતિષ્ઠિત Wolf Prize મેળવનાર પ્રથમ ભારતીય-મૂળના વ્યક્તિ બન્યા. Wolf Prize વિજ્ઞાનનું મહત્ત્વનું સન્માન ગણાય છે.
મુખ્ય મુદ્દા
ભારતીય મૂળના સૈદ્ધાંતિક ભૌતિકશાસ્ત્રી જૈનેન્દ્ર કે. જૈન (Jainendra K. Jain)ને ભૌતિકશાસ્ત્રમાં Wolf Prize મળ્યો.
તેઓ ભૌતિકશાસ્ત્રમાં આ પ્રતિષ્ઠિત પુરસ્કાર મેળવનાર પ્રથમ ભારતીય-મૂળના વ્યક્તિ બન્યા.
Wolf Prize એ ઇઝરાયલ દ્વારા અપાતું વિજ્ઞાનનું ખૂબ મહત્ત્વનું સન્માન છે.
આ પુરસ્કારને નોબેલ પુરસ્કાર પછીનું મહત્ત્વનું વિજ્ઞાન-સન્માન ગણવામાં આવે છે.
આ સિદ્ધિ ભારતીય-મૂળના વૈજ્ઞાનિકો માટે ગૌરવની વાત છે.
પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ 'પ્રથમ ભારતીય-મૂળના વિજેતા', પુરસ્કારનો દેશ (ઇઝરાયલ) અને ક્ષેત્ર (ભૌતિકશાસ્ત્ર) મહત્ત્વનાં છે.
રાષ્ટ્રીયરાષ્ટ્રીયઆંતરરાષ્ટ્રીયગુજરાત
10. ડૉ. બિમલ એન. પટેલ — ITLOSના ન્યાયાધીશ
ભારતના કાયદાશાસ્ત્રી ડૉ. બિમલ એન. પટેલ International Tribunal for the Law of the Sea (ITLOS)ના ન્યાયાધીશ તરીકે ચૂંટાયા. તેઓ ગાંધીનગરની રાષ્ટ્રીય રક્ષા યુનિવર્સિટીના કુલપતિ છે.
મુખ્ય મુદ્દા
ભારતના કાયદાશાસ્ત્રી ડૉ. બિમલ એન. પટેલ International Tribunal for the Law of the Sea (ITLOS)ના ન્યાયાધીશ તરીકે ચૂંટાયા.
ITLOS એટલે દરિયાઈ કાયદાની આંતરરાષ્ટ્રીય ટ્રિબ્યુનલ, જેનું મુખ્ય મથક હેમ્બર્ગ, જર્મનીમાં છે.
તેઓ ગાંધીનગરની રાષ્ટ્રીય રક્ષા યુનિવર્સિટી (RRU)ના કુલપતિ છે.
તેમનો કાર્યકાળ 2026થી 2035 સુધીનો રહેશે.
તેઓ નીરુ ચઢ્ઢાનું સ્થાન લેશે.
પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ ITLOSનું મુખ્ય મથક (હેમ્બર્ગ), ડૉ. પટેલનું ગુજરાત જોડાણ અને કાર્યકાળ યાદ રાખવાં જરૂરી છે.
રાષ્ટ્રીયરાષ્ટ્રીયસાયબર સુરક્ષાગૃહ મંત્રાલય
11. I4C — બે નવા સાયબર ક્રાઈમ પોર્ટલ
ગૃહ મંત્રાલયના I4C (Indian Cyber Crime Coordination Centre)એ બે નવા પોર્ટલ — GRM અને MRM — શરૂ કર્યા. આ જાહેરાત ગૃહમંત્રી અમિત શાહની સમીક્ષા બેઠકમાં થઈ.
મુખ્ય મુદ્દા
ગૃહ મંત્રાલય (MHA)ના I4C (Indian Cyber Crime Coordination Centre)એ બે નવા પોર્ટલ શરૂ કર્યા.
પ્રથમ પોર્ટલ GRM (Grievance Redressal Mechanism) એટલે કે ફરિયાદ નિવારણ વ્યવસ્થા છે.
બીજું પોર્ટલ MRM (Money Restoration Module) એટલે કે ગુમાવેલા નાણાં પાછા મેળવવાની વ્યવસ્થા છે.
આ જાહેરાત ગૃહમંત્રી અમિત શાહની સમીક્ષા બેઠકમાં થઈ.
દેશમાં સાયબર ક્રાઈમની ફરિયાદ માટેની હેલ્પલાઇન નંબર 1930 છે.
પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ I4Cનું પૂરું નામ, બે પોર્ટલ (GRM, MRM) અને હેલ્પલાઇન 1930 યાદ રાખવાં જરૂરી છે.
અર્થતંત્રઅર્થતંત્રખેતીસરકારી યોજના
12. PM-KISANનો 23મો હપ્તો ₹18,880 કરોડ
PM-KISAN યોજનાનો 23મો હપ્તો આશરે ₹18,880 કરોડ ખેડૂતોના ખાતામાં જમા થયો. આ યોજનામાં ખેડૂતોને વર્ષે ₹6,000 ત્રણ હપ્તે મળે છે.
આ હપ્તામાં આશરે ₹18,880 કરોડ સીધા ખેડૂતોના ખાતામાં મોકલાયા.
આ યોજનામાં ખેડૂતોને દર વર્ષે કુલ ₹6,000 મળે છે.
આ રકમ ત્રણ સરખા હપ્તામાં, એટલે કે દર હપ્તે ₹2,000, સીધી ખેડૂતના ખાતામાં જમા થાય છે.
આ યોજના નાના અને સીમાંત ખેડૂતોને આર્થિક ટેકો આપવા માટે છે.
પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ યોજનાનું પૂરું નામ, વાર્ષિક રકમ (₹6,000) અને હપ્તાની વ્યવસ્થા (₹2,000 × 3) મહત્ત્વનાં છે.
અર્થતંત્રઅર્થતંત્રઊર્જાઆંતરરાષ્ટ્રીય સૂચકાંક
13. WEF Energy Transition Index 2026 — ભારત 70મા ક્રમે
World Economic Forum (WEF)ના Energy Transition Index 2026માં ભારત 70મા ક્રમે રહ્યું, જે સુધારો દર્શાવે છે. આ યાદીમાં સ્વીડન પ્રથમ સ્થાને છે.
મુખ્ય મુદ્દા
World Economic Forum (WEF)નો Energy Transition Index 2026 બહાર પડ્યો.
આ સૂચકાંકમાં ભારત 70મા ક્રમે રહ્યું, જે અગાઉ કરતાં સુધારો દર્શાવે છે.
આ યાદીમાં સ્વીડન પ્રથમ સ્થાને છે, ત્યારબાદ ફિનલેન્ડ અને ડેનમાર્ક આવે છે.
આ સૂચકાંક દેશોની સ્વચ્છ ઊર્જા તરફના સંક્રમણ માટેની તૈયારી માપે છે.
WEF એ સ્વિટ્ઝર્લેન્ડમાં આવેલી જાણીતી આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થા છે.
પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ ભારતનો ક્રમ (70મો) અને ટોચના ત્રણ દેશ (સ્વીડન, ફિનલેન્ડ, ડેનમાર્ક) મહત્ત્વનાં છે.
રાષ્ટ્રીયરાષ્ટ્રીયનિમણૂકઆંકડાશાસ્ત્ર
14. રાષ્ટ્રીય આંકડા પંચ — સૈબાલ ચટ્ટોપાધ્યાય અધ્યક્ષ
IIM કલકત્તાના પૂર્વ ડિરેક્ટર સૈબાલ ચટ્ટોપાધ્યાયની રાષ્ટ્રીય આંકડા પંચ (NSC)ના અધ્યક્ષ તરીકે નિમણૂક થઈ. NSC એ દેશની આંકડાકીય પ્રણાલીની સર્વોચ્ચ સંસ્થા છે.
મુખ્ય મુદ્દા
સૈબાલ ચટ્ટોપાધ્યાયની રાષ્ટ્રીય આંકડા પંચ (National Statistical Commission - NSC)ના અધ્યક્ષ તરીકે નિમણૂક થઈ.
તેઓ IIM કલકત્તાના પૂર્વ ડિરેક્ટર છે.
NSC એ દેશની આંકડાકીય પ્રણાલીની સર્વોચ્ચ સંસ્થા છે.
આ પંચ દેશના આંકડા એકત્ર કરવા અને તેને વિશ્વસનીય બનાવવા સંબંધી નીતિ ઘડે છે.
વિશ્વસનીય આંકડા સરકારની યોજનાઓ અને નિર્ણયો માટે ખૂબ જરૂરી હોય છે.
પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ NSCનું પૂરું નામ અને નવા અધ્યક્ષનું નામ યાદ રાખવાં જરૂરી છે.
પર્યાવરણપર્યાવરણજૈવવિવિધતાસંશોધન
15. નવી લિન્ક્સ સ્પાઈડર પ્રજાતિ — મેઘાલયમાં
ZSI અને કલકત્તા યુનિવર્સિટીના વૈજ્ઞાનિકોએ મેઘાલયમાં કરોળિયાની નવી પ્રજાતિ Hamataliwa mawlyngot શોધી. આ કરોળિયો જાળ વગર, ઝડપ અને નજરથી શિકાર કરે છે.
મુખ્ય મુદ્દા
ZSI (ઝૂઓલોજિકલ સર્વે ઓફ ઇન્ડિયા) અને કલકત્તા યુનિવર્સિટીના વૈજ્ઞાનિકોએ કરોળિયાની નવી પ્રજાતિ શોધી.
આ નવી પ્રજાતિનું નામ Hamataliwa mawlyngot છે.
આ શોધ મેઘાલયમાં પૂર્વ ખાસી ટેકરીના માવલિન્ગોટ ગામમાં થઈ.
આ કરોળિયો જાળ બનાવ્યા વગર, પોતાની ઝડપ અને નજર વડે શિકાર કરે છે.
આ પ્રકારની શોધ ભારતની સમૃદ્ધ જૈવવિવિધતા દર્શાવે છે.
પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ પ્રજાતિનું નામ, રાજ્ય (મેઘાલય) અને શોધનાર સંસ્થા (ZSI) મહત્ત્વનાં છે.
ગુજરાતગુજરાતવ્યક્તિ વિશેષસ્થાપત્ય
16. બિમલ પટેલ — સ્થપતિ (architect)
અમદાવાદના અગ્રણી સ્થપતિ બિમલ પટેલ (HCP Design / CEPT યુનિવર્સિટી)એ નવી સંસદ ભવન, સેન્ટ્રલ વિસ્ટા અને સાબરમતી રિવરફ્રન્ટ જેવા જાણીતા પ્રોજેક્ટ ડિઝાઇન કર્યા. દિવ્ય ભાસ્કરની '50 પ્રભાવશાળી ચહેરા' યાદીમાં તેમનો સમાવેશ થયો.
મુખ્ય મુદ્દા
બિમલ પટેલ અમદાવાદના અગ્રણી સ્થપતિ (architect અને town planner) છે.
તેઓ HCP Design સાથે જોડાયેલા છે અને CEPT યુનિવર્સિટી, અમદાવાદ સાથે પણ સંકળાયેલા છે.
તેમણે દિલ્હીની નવી સંસદ ભવન અને સેન્ટ્રલ વિસ્ટા પ્રોજેક્ટ ડિઝાઇન કર્યા છે.
અમદાવાદનો સાબરમતી રિવરફ્રન્ટ પણ તેમની જ ડિઝાઇન છે.
તેમનો સમાવેશ 'ગુજરાતના 50 પ્રભાવશાળી ચહેરા' યાદીમાં થયો.
પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ તેમના મુખ્ય પ્રોજેક્ટ (નવી સંસદ, સેન્ટ્રલ વિસ્ટા, સાબરમતી રિવરફ્રન્ટ) અને તેમનું ગુજરાત જોડાણ મહત્ત્વનાં છે.
ગુજરાતગુજરાતવ્યક્તિ વિશેષઆરોગ્ય
17. તેજસ પટેલ — હૃદયરોગ નિષ્ણાત
અમદાવાદના હૃદયરોગ નિષ્ણાત ડૉ. તેજસ પટેલે વિશ્વની પ્રથમ in-human ટેલિ-રોબોટિક હૃદય-ધમની સર્જરી કરી, જેમાં દર્દી આશરે 32 km દૂર હતો. તેઓ પદ્મશ્રી અને પદ્મભૂષણથી સન્માનિત છે.
મુખ્ય મુદ્દા
ડૉ. તેજસ પટેલ અમદાવાદના જાણીતા હૃદયરોગ નિષ્ણાત (cardiologist) છે.
તેમણે વિશ્વની પ્રથમ in-human ટેલિ-રોબોટિક હૃદય-ધમની સર્જરી કરી.
આ સર્જરીમાં દર્દી ડૉક્ટરથી આશરે 32 km દૂર હતો, એટલે કે દૂરથી રોબોટ વડે સારવાર થઈ.
આ સિદ્ધિ તબીબી ક્ષેત્રે ટેકનોલોજીના ઉપયોગનું મહત્ત્વનું ઉદાહરણ છે.
તેઓ પદ્મશ્રી અને પદ્મભૂષણ જેવા સન્માનોથી નવાજાયેલા છે.
પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ 'વિશ્વની પ્રથમ ટેલિ-રોબોટિક હૃદય સર્જરી' અને તેમના પદ્મ સન્માનો યાદ રાખવાં જરૂરી છે.
રમતગમતરમતગમતક્રિકેટગુજરાત
18. જસપ્રીત બુમરાહ — ત્રણેય ફોર્મેટમાં નં.1
ગુજરાત-અમદાવાદ સાથે જોડાયેલા ભારતના ઝડપી બોલર જસપ્રીત બુમરાહ ICC રેન્કિંગમાં ત્રણેય ફોર્મેટમાં નં.1 રહેનાર વિરલ બોલર છે. તેઓ ટેસ્ટ, ODI અને T20 ત્રણેયમાં ટોચે રહ્યા.
મુખ્ય મુદ્દા
જસપ્રીત બુમરાહ ભારતના જાણીતા ઝડપી બોલર છે અને ગુજરાત-અમદાવાદ સાથે જોડાયેલા છે.
તેઓ ICC રેન્કિંગમાં ત્રણેય ફોર્મેટ — ટેસ્ટ, ODI અને T20 — માં નં.1 રહ્યા.
ત્રણેય ફોર્મેટમાં એકસાથે ટોચે રહેવું એ ખૂબ વિરલ સિદ્ધિ છે.
આ સિદ્ધિ બુમરાહને વિશ્વના સર્વશ્રેષ્ઠ બોલરોમાં સ્થાન અપાવે છે.
ICC રેન્કિંગ ખેલાડીઓના તાજેતરના પ્રદર્શન પર આધારિત હોય છે.
પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ 'ત્રણેય ફોર્મેટમાં નં.1' એ સિદ્ધિ અને તેમનું ગુજરાત જોડાણ મહત્ત્વનાં છે.
વિવિધઇતિહાસરાજકારણઆર્થિક સુધારા
19. 21 જૂન 1991 — P.V. નરસિંહ રાવ PM બન્યા
21 જૂન 1991ના રોજ P.V. નરસિંહ રાવે ભારતના 9મા વડાપ્રધાન તરીકે શપથ લીધા અને દક્ષિણ ભારતના પ્રથમ PM બન્યા. તેમની સરકારે 1991ના આર્થિક ઉદારીકરણ (LPG)ની શરૂઆત કરી.
મુખ્ય મુદ્દા
21 જૂન 1991ના રોજ P.V. નરસિંહ રાવે ભારતના વડાપ્રધાન (9મા) તરીકે શપથ લીધા.
તેઓ દક્ષિણ ભારતના પ્રથમ વડાપ્રધાન બન્યા.
તેમની સરકારે 1991માં આર્થિક ઉદારીકરણની શરૂઆત કરી, જેને LPG સુધારા કહેવાય છે.
LPG એટલે Liberalisation (ઉદારીકરણ), Privatisation (ખાનગીકરણ) અને Globalisation (વૈશ્વિકીકરણ).
આ સુધારા તે સમયના નાણામંત્રી મનમોહન સિંહના નેતૃત્વમાં થયા.
પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ તારીખ (21 જૂન 1991), LPGનું પૂરું નામ અને નાણામંત્રી (મનમોહન સિંહ) મહત્ત્વનાં છે.