PM નરેન્દ્ર મોદીએ સેશેલ્સ (Seychelles) ની 3-દિવસની રાજ્ય મુલાકાત કરી, જેમાં હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્ર (IOR) ને 'Ocean of Opportunity' બનાવવાનો દ્વિપક્ષીય રોડમેપ આગળ વધાર્યો. અનેક સમજૂતીઓ અને ભારતની MAHASAGAR તથા SAGAR દૃષ્ટિ આ મુલાકાતનું કેન્દ્ર રહ્યું.
મુખ્ય સમજૂતીઓ
પ્રત્યાર્પણ સંધિ (Extradition Treaty) — આંતરરાષ્ટ્રીય અપરાધ, ચાંચિયાગીરી અને ડ્રગ સામે લડવા માટે.
સેશેલ્સ CDRI (આપત્તિ-સહિષ્ણુ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ગઠબંધન) માં જોડાયું.
જન ઔષધિ યોજનાનો વિસ્તાર — HLL Lifecare દ્વારા સસ્તી જેનરિક દવા.
UPI અમલ ઉપરાંત AI, સાયબર અને સેટેલાઇટ ક્ષેત્રે સહયોગ.
ધિરાણ અને સંરક્ષણ સહયોગ
ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે ₹1,250 કરોડની રૂપિયા-આધારિત ધિરાણ-મર્યાદા (Line of Credit).
ભારતની MAHASAGAR અને SAGAR દૃષ્ટિ — હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રને 'Ocean of Opportunity' બનાવવાનું લક્ષ્ય.
વિવિધએવોર્ડમોદીસેશેલ્સબ્લુ ઇકોનોમી
2. મોદીને 'Guardian of the Blue Horizon' એવોર્ડ
સેશેલ્સના રાષ્ટ્રપતિ ડૉ. પેટ્રિક હર્મિની એ PM મોદીને સેશેલ્સનું સર્વોચ્ચ રાષ્ટ્રપતિ-સન્માન 'Guardian of the Blue Horizon' (વાદળી ક્ષિતિજના રક્ષક) એવોર્ડ આપ્યો. આ મોદીને કોઈ વિદેશી રાષ્ટ્ર તરફથી મળેલું 34મું આંતરરાષ્ટ્રીય સન્માન છે.
સન્માનનું નામ: 'Guardian of the Blue Horizon' — સેશેલ્સનું સર્વોચ્ચ રાષ્ટ્રપતિ-સન્માન.
આ મોદીને કોઈ વિદેશી રાષ્ટ્ર તરફથી મળેલું 34મું આંતરરાષ્ટ્રીય સન્માન.
મહાસાગર-સુરક્ષા અને બ્લુ ઇકોનોમીમાં ભારતના યોગદાન બદલ આપવામાં આવ્યું.
રાષ્ટ્રીયઆંકડાશાસ્ત્ર દિવસમહાલનોબિસISINSS
3. 19મો રાષ્ટ્રીય આંકડાશાસ્ત્ર દિવસ
29 જૂને ભારતમાં 19મો 'રાષ્ટ્રીય આંકડાશાસ્ત્ર દિવસ' (National Statistics Day) મનાવાયો, જે પ્રો. પ્રશાંત ચંદ્ર મહાલનોબિસ (P.C. Mahalanobis) ની જન્મજયંતી છે. તેઓ 'ભારતીય આંકડાશાસ્ત્રના પિતા' તરીકે ઓળખાય છે.
તેમણે ISI (ઇન્ડિયન સ્ટેટિસ્ટિકલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ, 1931) અને NSS (નેશનલ સેમ્પલ સર્વે, 1950) ની સ્થાપના કરી.
2026 ની થીમ: 'Unlocking the Potential of Administrative Data'.
આ વર્ષે NSS ના 75 વર્ષ પૂર્ણ થયા.
રાષ્ટ્રીયડિજિટલ ઇન્ડિયાDPIઆધારUPI
4. ડિજિટલ ઇન્ડિયાના 11 વર્ષ
'ડિજિટલ ઇન્ડિયા' કાર્યક્રમના 11 વર્ષ પૂર્ણ થયા (1 જુલાઈ 2026; શરૂઆત 1 જુલાઈ 2015). ડિજિટલ-એક્સેસ મિશનથી હવે દેશ AI અને સેમિકન્ડક્ટર જેવી ફ્રન્ટિયર-ટેક્નોલોજી તરફ આગળ વધી રહ્યો છે.
મુખ્ય મુદ્દા
શરૂઆત: 1 જુલાઈ 2015; 11 વર્ષ પૂર્ણ: 1 જુલાઈ 2026.
ડિજિટલ-એક્સેસ મિશનથી હવે AI અને સેમિકન્ડક્ટર જેવી ફ્રન્ટિયર-ટેક્નોલોજી તરફ.
11 વર્ષમાં ભારતે વિશ્વનું સૌથી મોટું DPI (Digital Public Infrastructure) તંત્ર બનાવ્યું.
ઓળખ (આધાર), ચૂકવણી (UPI), સેવા (DigiLocker, UMANG) — DPI ના મુખ્ય સ્તંભો.
રાષ્ટ્રીયGI ટેગતમિલનાડુભૌગોલિક સંકેત
5. ભારતમાં GI ટેગ ~658 પર પહોંચ્યા
ભારતમાં કુલ નોંધાયેલા GI (Geographical Indication / ભૌગોલિક સંકેત) ટેગ આશરે 658 પર પહોંચ્યા. તમિલનાડુ હવે સૌથી વધુ GI ટેગ ધરાવતું રાજ્ય બન્યું છે.
મુખ્ય મુદ્દા
ભારતમાં કુલ નોંધાયેલા GI ટેગ ~658.
એપ્રિલ 2024–માર્ચ 2025 માં 23 નવા GI ટેગ ઉમેરાયા.
તમિલનાડુ હવે સૌથી વધુ GI ટેગ ધરાવતું રાજ્ય (56) — ઉત્તર પ્રદેશ (51) ને પાછળ રાખ્યું.
મહારાષ્ટ્ર (41) ત્રીજા સ્થાને.
આંતરરાષ્ટ્રીયઉષ્ણકટિબંધ દિવસUNજાગૃતિ દિવસ
6. આંતરરાષ્ટ્રીય ઉષ્ણકટિબંધ દિવસ
29 જૂન = આંતરરાષ્ટ્રીય ઉષ્ણકટિબંધ દિવસ (International Day of the Tropics), જે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) દ્વારા મનાવાય છે. તેનો હેતુ ઉષ્ણકટિબંધ પ્રદેશોની વિશિષ્ટ પડકારો અને તકો અંગે જાગૃતિ ફેલાવવાનો છે.
મુખ્ય મુદ્દા
29 જૂન = આંતરરાષ્ટ્રીય ઉષ્ણકટિબંધ દિવસ (International Day of the Tropics).
આયોજક: સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN).
હેતુ: ઉષ્ણકટિબંધ પ્રદેશોની વિશિષ્ટ પડકારો અને તકો અંગે જાગૃતિ.
આંતરરાષ્ટ્રીયHSCSDGજર્મનીSDR
7. હેમ્બર્ગ સસ્ટેનેબિલિટી કોન્ફરન્સ 2026
3જી 'હેમ્બર્ગ સસ્ટેનેબિલિટી કોન્ફરન્સ (HSC) 2026' 29-30 જૂને જર્મનીમાં યોજાઈ. આ દરમિયાન UN SDSN એ પોતાનો 2026 નો 'Sustainable Development Report' (SDR) બહાર પાડ્યો.
UN SDSN (Sustainable Development Solutions Network) એ 2026 નો Sustainable Development Report (SDR) બહાર પાડ્યો.
SDR દેશોની SDG (ટકાઉ વિકાસ લક્ષ્ય) પ્રગતિનું મૂલ્યાંકન કરે છે.
વિજ્ઞાન-ટેકIGCARગ્રીન હાઇડ્રોજનDAEFBTR
8. વિશ્વની પ્રથમ ન્યુક્લિયર-હીટ હાઇડ્રોજન સુવિધા
પરમાણુ ઊર્જા વિભાગ (DAE) એ IGCAR કલ્પક્કમ (તમિલનાડુ) ખાતે વિશ્વની પ્રથમ 'ન્યુક્લિયર પ્રોસેસ-હીટ આધારિત હાઇડ્રોજન ઉત્પાદન' સુવિધાનું ઉદ્ઘાટન કર્યું. તે સ્વચ્છ (ગ્રીન) હાઇડ્રોજન ઉત્પાદન માટેનું મહત્વનું પગલું છે.
વિશ્વની પ્રથમ ન્યુક્લિયર પ્રોસેસ-હીટ આધારિત હાઇડ્રોજન ઉત્પાદન સુવિધા.
તકનીક: કોપર-ક્લોરિન (Cu-Cl) થર્મોકેમિકલ ચક્ર.
આ ચક્ર ફાસ્ટ બ્રીડર ટેસ્ટ રિએક્ટર (FBTR) ની પ્રોસેસ-હીટ વાપરે છે — સ્વચ્છ (ગ્રીન) હાઇડ્રોજન માટે.
વિજ્ઞાન-ટેકISROસેમિ-ક્રાયોજેનિકપ્રોપલ્શનરોકેટ
9. ISRO ના સેમિ-ક્રાયોજેનિક એન્જિનનું સફળ ટેસ્ટ
ISRO એ સેમિ-ક્રાયોજેનિક એન્જિનના 'પાવર હેડ' નું હોટ ટેસ્ટ સફળ રીતે કર્યું, જેમાં લક્ષ્યના 88% થ્રસ્ટ (~175 ટન) પર સ્થિર સંચાલન મળ્યું. ભારે રોકેટ માટેની નવી પ્રોપલ્શન સિસ્ટમના વિકાસમાં આ મહત્વનું સીમાચિહ્ન છે.
મુખ્ય મુદ્દા
ISRO એ સેમિ-ક્રાયોજેનિક એન્જિનના 'પાવર હેડ' નું હોટ ટેસ્ટ સફળ રીતે કર્યું.
પ્રદર્શન: લક્ષ્યના 88% થ્રસ્ટ (~175 ટન) પર સ્થિર સંચાલન.
સ્થળ: ISRO પ્રોપલ્શન કોમ્પ્લેક્સ, તમિલનાડુ.
ભારે રોકેટ માટેની નવી પ્રોપલ્શન સિસ્ટમના વિકાસમાં મહત્વનું સીમાચિહ્ન.
રમતગમતFIFA વર્લ્ડ કપફૂટબોલપેરાગ્વેબ્રાઝિલ
10. FIFA વર્લ્ડ કપ 2026 — રાઉન્ડ ઓફ 32
FIFA વર્લ્ડ કપ 2026 ની રાઉન્ડ ઓફ 32 (29 જૂનની મેચો) માં મોટો ઉલટફેર થયો — પેરાગ્વેએ જર્મનીને પેનલ્ટી શૂટઆઉટમાં હરાવી ટૂર્નામેન્ટમાંથી બહાર કરી. બ્રાઝિલે જાપાનને છેલ્લી ઘડીએ હરાવ્યું.
નેધરલેન્ડ્સ vs મોરોક્કો પણ રાઉન્ડ ઓફ 32 ની મેચ રમાઈ.
રમતગમતISSFશૂટિંગભારતમેડલ
11. ISSF જુનિયર વર્લ્ડ ચેમ્પિયનશિપમાં ભારત ટોચ પર
ISSF જુનિયર વર્લ્ડ ચેમ્પિયનશિપ (રાઇફલ/પિસ્તોલ/શોટગન) 2026 માં ભારત મેડલ-ટેલીમાં ટોચ પર રહ્યું. જર્મનીના સુહલ (Suhl) ખાતે યોજાયેલી આ સ્પર્ધામાં ભારતે કુલ 25 મેડલ જીત્યા.
અમદાવાદની 149મી રથયાત્રાની 'જલયાત્રા' 29 જૂને (જેઠ સુદ પૂર્ણિમા) શરૂ થઈ. જમાલપુરના ભગવાન જગન્નાથ મંદિરે ભગવાન જગન્નાથ, બલભદ્ર અને સુભદ્રાનો જલ-અભિષેક કરવામાં આવ્યો.
મુખ્ય મુદ્દા
149મી રથયાત્રાની જલયાત્રા 29 જૂને (જેઠ સુદ પૂર્ણિમા) શરૂ થઈ.
જમાલપુરના ભગવાન જગન્નાથ મંદિરે ભગવાન જગન્નાથ, બલભદ્ર અને સુભદ્રાનો જલ-અભિષેક.
108 કળશમાં પવિત્ર જળ, 14 શણગારેલા હાથી, બળદગાડાં અને ભજન મંડળી સાથે શોભાયાત્રા.
શોભાયાત્રા સાબરમતી (ભૂદર) સુધી — ગંગાપૂજન કરાયું.
મુખ્ય રથયાત્રા 16 જુલાઈએ યોજાશે.
વિવિધજોનાથનવિશાળ કાચબોગિનીસ રેકોર્ડસેશેલ્સ
13. જોનાથન — વિશ્વનું સૌથી વૃદ્ધ ભૂમિ-પ્રાણી
'જોનાથન' એક સેશેલ્સનો વિશાળ કાચબો (giant tortoise) છે, જે ગિનીસ વર્લ્ડ રેકોર્ડ મુજબ વિશ્વનું સૌથી વૃદ્ધ જીવિત ભૂમિ-પ્રાણી (~194 વર્ષ) છે. તે સેન્ટ હેલેના ટાપુ પર રહે છે.
મુખ્ય મુદ્દા
જોનાથન = સેશેલ્સનો વિશાળ કાચબો (giant tortoise).
ગિનીસ વર્લ્ડ રેકોર્ડ મુજબ વિશ્વનું સૌથી વૃદ્ધ જીવિત ભૂમિ-પ્રાણી (~194 વર્ષ).
તે સેન્ટ હેલેના ટાપુ પર રહે છે.
PM મોદીએ સેશેલ્સના રાષ્ટ્રીય બોટનિકલ ગાર્ડનની મુલાકાતમાં દેશી વિશાળ કાચબાઓને ખવડાવ્યું.
'વેલિયન્ટ શીલ્ડ' (Valiant Shield) અને 'રિઝોલ્યૂટ ડ્રેગન' (Resolute Dragon) એ અમેરિકા (અને જાપાન) ની મોટી લશ્કરી કવાયતો છે. તે હિંદ-પ્રશાંત (Indo-Pacific) ક્ષેત્રમાં સંરક્ષણ-તૈયારી માટે યોજાય છે.
મુખ્ય મુદ્દા
વેલિયન્ટ શીલ્ડ (Valiant Shield) અને રિઝોલ્યૂટ ડ્રેગન (Resolute Dragon) — મોટી લશ્કરી કવાયતો.