મુખ્ય સામગ્રી પર જાઓ
બધી તારીખો
22 સપ્ટેમ્બર 2026·25 વિષય

22 સપ્ટેમ્બર 2026 — કરન્ટ અફેર્સ વાંચન સામગ્રી

આ વાંચીને આજની ક્વિઝ રમો
સંરક્ષણસંરક્ષણ મંત્રાલયT-90 ભીષ્મMake-IIસ્વદેશીકરણ

1. T-72 ને T-90 ટૅન્ક માટે સ્વદેશી APU — સંરક્ષણ મંત્રાલયનો ₹586 કરોડનો કરાર

સંરક્ષણ મંત્રાલયે 21 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ નવી દિલ્હીમાં ₹586 કરોડનો કરાર કર્યો, જે હેઠળ ભારતીય સેનાની T-72 ને T-90 મુખ્ય યુદ્ધ ટૅન્ક માટે સ્વદેશી રીતે વિકસાવેલા સહાયક વીજ એકમ (Auxiliary Power Unit – APU) ખરીદાશે. કરાર ઍક્યુરેટ ઇન્ડસ્ટ્રિયલ કંટ્રોલ્સ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ સાથે થયો. ખરીદી 'Make-II' શ્રેણી હેઠળ છે, જે ઉદ્યોગ-સંચાલિત સંશોધન ને વિકાસની શ્રેણી છે.

વિગત

  • કરારની રકમ ₹586 કરોડ; સંરક્ષણ સચિવ રાજેશકુમાર સિંહની હાજરીમાં નવી દિલ્હીમાં સહી થઈ.
  • APU ટૅન્કની ફાયર કંટ્રોલ સિસ્ટમ, ફાયરિંગ સર્કિટ ને ગન સ્ટેબિલાઇઝેશન સિસ્ટમ માટે વીજળીનો વૈકલ્પિક સ્રોત પૂરો પાડે છે — મુખ્ય એન્જિન ચલાવ્યા વગર.
  • ખરીદી 'Make-II' (ઉદ્યોગ-સંચાલિત સંશોધન ને વિકાસ) શ્રેણી હેઠળ થઈ — સશસ્ત્ર પ્લૅટફૉર્મના મહત્ત્વના ઉપ-તંત્રોના સ્વદેશીકરણ તરફનું પગલું.
  • કરાર ઍક્યુરેટ ઇન્ડસ્ટ્રિયલ કંટ્રોલ્સ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ સાથે થયો.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

  • T-90 ટૅન્કનું ભારતીય નામ 'ભીષ્મ' ને T-72 નું 'અજેય' છે.
  • બંને ટૅન્કનું ઉત્પાદન ચેન્નઈ પાસે અવાડીની હેવી વ્હીકલ્સ ફૅક્ટરી (હવે AVNL હેઠળ) માં થયું છે.
  • સંરક્ષણ મંત્રાલયનું કાર્યાલય સાઉથ બ્લૉક, નવી દિલ્હીમાં છે; સંરક્ષણ મંત્રી રાજનાથ સિંહ.
રાષ્ટ્રીયNHAIરાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગમાળખાકીય સુવિધાવિકસિત ભારત 2047

2. પ્રવેશ-નિયંત્રિત હાઈ-સ્પીડ રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ માટે NHAI ની પ્રથમ માર્ગદર્શિકા

ભારતીય રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ સત્તામંડળ (NHAI) એ 21 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ પ્રવેશ-નિયંત્રિત (access-controlled) હાઈ-સ્પીડ રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગોના આયોજન ને રચના માટેની માર્ગદર્શિકા બહાર પાડી. અત્યાર સુધી એક્સપ્રેસવે સિવાયના આવા માર્ગો માટે કોઈ અલગ ધોરણ નહોતું. માર્ગદર્શિકાનો હેતુ વિગતવાર પ્રકલ્પ અહેવાલ (DPR) માં એકરૂપતા લાવવાનો છે.

વિગત

  • માર્ગદર્શિકા આવનારા 4-લેન ને 6-લેન ગ્રીનફીલ્ડ ને બ્રાઉનફીલ્ડ કૉરિડોરને લાગુ પડશે; એક્સપ્રેસવે એમાંથી બાકાત છે.
  • ટ્રાફિક પ્રમાણે માપ નક્કી થયાં — 15,000 વાહન સુધી: 4-લેન ને 60 મીટર પહોળાઈ; 15,000-25,000: 6-લેન માળખાં સાથે 4-લેન ને 70 મીટર; 25,000-40,000: 6-લેન ને 70 મીટર.
  • અતિક્રમણ, અનધિકૃત પ્રવેશ ને રખડતાં ઢોર રોકવા કૉરિડોરની બહારની ધારે 1 મીટર ઊંચી દીવાલ ફરજિયાત કરાઈ.
  • બંદર, હવાઈમથક, MMLP ને ઔદ્યોગિક વિસ્તારના જોડાણે રૅમ્પવાળાં ઇન્ટરચેન્જ; હેતુ 'વિકસિત ભારત 2047' ના લક્ષ્ય સાથે જોડાયેલો છે.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

  • NHAI ની સ્થાપના NHAI અધિનિયમ, 1988 થી થઈ ને એ 1995 માં કાર્યરત બન્યું.
  • NHAI નું મુખ્યાલય નવી દિલ્હીમાં છે.
  • એનું વહીવટી મંત્રાલય માર્ગ પરિવહન ને ધોરીમાર્ગ મંત્રાલય છે; મંત્રી નીતિન ગડકરી.
રાષ્ટ્રીયઆરોગ્યIPCફાર્માકોવિજિલન્સNFI 2026

3. 'ભારતીય રાષ્ટ્રીય ઔષધ સંગ્રહ' (NFI) ની સાતમી આવૃત્તિ ને 'બાયોવિજિલન્સ' કાર્યક્રમ

કેન્દ્રીય આરોગ્ય રાજ્યમંત્રી અનુપ્રિયા પટેલે 21 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ નવી દિલ્હીના ડૉ. આંબેડકર આંતરરાષ્ટ્રીય કેન્દ્ર ખાતે National Formulary of India (NFI) 2026 — સાતમી આવૃત્તિ પ્રકાશિત કરી. સાથે સરકારે 'બાયોવિજિલન્સ પ્રોગ્રામ ઑફ ઇન્ડિયા' ને મંજૂરી આપી. પ્રસંગ ભારતીય ફાર્માકોપિયા કમિશન (IPC) આયોજિત છઠ્ઠા રાષ્ટ્રીય ફાર્માકોવિજિલન્સ સપ્તાહનો હતો.

વિગત

  • છઠ્ઠું રાષ્ટ્રીય ફાર્માકોવિજિલન્સ સપ્તાહ 17 થી 23 સપ્ટેમ્બર 2026 દરમિયાન યોજાયું.
  • NFI 2026 માં 34 પ્રકરણ, 20 પરિશિષ્ટ ને 653 ઔષધ છે — એમાં 42 નિશ્ચિત-માત્રા સંયોજન ને 30 રોગપ્રતિકારક ઔષધ સામેલ; ડિજિટલ સ્વરૂપનું નામ 'NFI Online'.
  • સાથે તબીબી ઉપકરણોથી થતી પ્રતિકૂળ ઘટનાની નોંધ માટે હૉસ્પિટલો માટેનો માર્ગદર્શિકા-દસ્તાવેજ ને ADR-PvPI 2.0 મોબાઇલ ઍપનું iOS સંસ્કરણ બહાર પડ્યાં.
  • બાયોવિજિલન્સ કાર્યક્રમ અંગ ને પેશી પ્રત્યારોપણમાં દાતા ને પ્રાપ્તકર્તા બંને પર નજર રાખશે — એ હાલના ફાર્માકોવિજિલન્સ ને મટીરિયોવિજિલન્સનું પૂરક છે.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

  • ભારતીય ફાર્માકોપિયા કમિશન (IPC) નું મુખ્યાલય ગાઝિયાબાદ, ઉત્તર પ્રદેશમાં છે.
  • IPC એ આરોગ્ય ને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલય હેઠળની સ્વાયત્ત સંસ્થા છે.
  • IPC જ 'ફાર્માકોવિજિલન્સ પ્રોગ્રામ ઑફ ઇન્ડિયા (PvPI)' ચલાવે છે.
પર્યાવરણWWFપર્યાવરણજયપુરઘાસભૂમિ સંરક્ષણ

4. WWF ગ્લોબલ કન્ઝર્વેશન કૉન્ફરન્સ જયપુરમાં ખુલ્લી મુકાઈ

કેન્દ્રીય પર્યાવરણ, વન ને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રી ભૂપેન્દ્ર યાદવે 21 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ રાજસ્થાનના જયપુરમાં WWF ગ્લોબલ કન્ઝર્વેશન કૉન્ફરન્સ ખુલ્લી મૂકી. 100 થી વધુ દેશના પ્રતિનિધિ એમાં હાજર રહ્યા. મંત્રીએ જંગલ ને ભીની ભૂમિની સાથે ઘાસભૂમિના સંરક્ષણ પર ખાસ ભાર મૂક્યો.

વિગત

  • યજમાન શહેર જયપુર (રાજસ્થાન); આયોજક WWF — આ ભારતમાં યોજાયેલી WWF ની વૈશ્વિક સ્તરની પરિષદ છે.
  • હાજર રહેલા — MoEFCC ના અધિક મહાનિદેશક (વન્યજીવ) રમેશ પાંડે, રાજસ્થાનના વનબળ વડા અરિજિત બૅનર્જી, WWF-ઇન્ટરનૅશનલના મુખ્ય સંરક્ષણ અધિકારી દાઉદી સુમ્બા ને WWF-ઇન્ડિયાના CEO રવિ સિંહ.
  • મંત્રીએ ઘાસભૂમિ (grassland) ના સંરક્ષણ પર ભાર મૂકતાં એક શિંગડાવાળા ગેંડા ને જંગલી ભેંસ જેવાં ઘાસભૂમિ-આધારિત મહાશાકાહારી પ્રાણીઓનો ઉલ્લેખ કર્યો.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

  • WWF (વર્લ્ડ વાઇડ ફંડ ફૉર નેચર) ની સ્થાપના 1961 માં થઈ; મુખ્યાલય ગ્લૅન્ડ, સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ; સંસ્થાનું પ્રતીક વિશાળ પાંડા છે.
  • WWF-India ની સ્થાપના 1969 માં થઈ ને એનું મુખ્યાલય નવી દિલ્હીમાં છે.
  • એક શિંગડાવાળા ગેંડાનું મુખ્ય ઘર આસામનું કાઝીરંગા છે.
પર્યાવરણપ્રોજેક્ટ ચીતાકુનો રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનમધ્ય પ્રદેશવન્યજીવ

5. કુનોમાં નામિબિયાના ચિત્તા 'ગૌરવ'નું સારવાર દરમિયાન મૃત્યુ

મધ્ય પ્રદેશના શ્યોપુર જિલ્લામાં આવેલા કુનો રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનમાં 21 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ 10 વર્ષના નર ચિત્તા 'ગૌરવ'નું સારવાર દરમિયાન મૃત્યુ થયું. નબળાઈ, સ્નાયુક્ષય ને તીવ્ર નિર્જલીકરણ કારણ મનાય છે, જ્યારે ચોક્કસ કારણ શબપરીક્ષણ પછી નક્કી થશે. ગૌરવ સપ્ટેમ્બર 2022 માં નામિબિયાથી લવાયેલા પ્રથમ આઠ ચિત્તામાંનો એક હતો.

વિગત

  • ગૌરવનું નામિબિયામાંનું નામ 'ઍલ્ટન' હતું; ભારત આવ્યા પછી એનું નામ બદલાયું.
  • એને 12 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ જંગલમાંથી નબળી હાલતમાં પકડી લવાયો હતો ને પાલપુરના ક્વૉરન્ટાઇન 'બોમા'માં દેખરેખ હેઠળ રખાયો હતો.
  • જૂના, દીર્ઘકાલીન રોગની શંકા વ્યક્ત કરાઈ છે.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

  • કુનો રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન મધ્ય પ્રદેશના શ્યોપુર જિલ્લામાં, કુનો નદીને કાંઠે આવેલું છે; કુનો નદી ચંબલની સહાયક નદી છે.
  • 'પ્રોજેક્ટ ચીતા' 17 સપ્ટેમ્બર 2022 ના રોજ શરૂ થયો હતો.
  • ભારતમાં ચિત્તાને 1952 માં લુપ્ત જાહેર કરાયો હતો.
રાષ્ટ્રીયલીગલ મેટ્રોલૉજીગ્રાહક બાબતોલેબલિંગઅધિસૂચના

6. સાબુ, શૅમ્પૂ ને ટૂથપેસ્ટ પર શાકાહારી/માંસાહારી ટપકું ફરજિયાત

કેન્દ્રે 21 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ લીગલ મેટ્રોલૉજી (પૅકેજ્ડ કૉમોડિટીઝ) ચોથો સુધારા નિયમ, 2026 અધિસૂચિત કર્યો. એ મુજબ સાબુ, શૅમ્પૂ, ટૂથપેસ્ટ ને અન્ય સૌંદર્ય-પ્રસાધન ને પ્રસાધન-સામગ્રીના પૅકેટ પર એ શાકાહારી છે કે માંસાહારી એ દર્શાવતું ચિહ્ન છાપવું પડશે. જૂની જોગવાઈનું કાનૂની માળખું બદલીને એને નવા નિયમમાં મુકાઈ છે.

વિગત

  • શાકાહારી મૂળ માટે લીલું ટપકું ને માંસાહારી મૂળ માટે લાલ કે ભૂરું ટપકું; ચિહ્ન પૅકેટના મુખ્ય પ્રદર્શન પટ (principal display panel) ની ટોચે મૂકવું પડશે.
  • જોગવાઈ હવે નિયમ 6(4A)(d) માં મુકાઈ ને 2014 માં દાખલ થયેલો જૂનો નિયમ 6(8) રદ કરાયો — એટલે જરૂરિયાત નવી નથી, એનું કાનૂની માળખું બદલાયું છે.
  • પૃષ્ઠભૂમિમાં ફેબ્રુઆરી 2026 નો દિલ્હી હાઈકોર્ટનો આદેશ છે, જેમાં અદાલતે આ લેબલિંગ અંગે નિયમનકારોને સ્પષ્ટ વલણ નક્કી કરવા કહ્યું હતું.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

  • લીગલ મેટ્રોલૉજી અધિનિયમ 2009 છે ને એ 1 એપ્રિલ 2011 થી અમલમાં આવ્યો; એની હેઠળ પૅકેજ્ડ કૉમોડિટીઝ નિયમો, 2011 બન્યા.
  • અમલ કરનાર ગ્રાહક બાબતોનો વિભાગ છે, જે ગ્રાહક બાબતો, ખાદ્ય ને જાહેર વિતરણ મંત્રાલય હેઠળ આવે છે.
  • ખાદ્ય ચીજો પરનું લીલું/લાલ ચિહ્ન આ નિયમોથી નહીં, પણ FSSAI ના નિયમોથી આવે છે.
સંરક્ષણલશ્કરી કવાયતમંગોલિયાઉત્તરાખંડઆતંકવાદ-વિરોધી

7. 'નોમૅડિક એલિફન્ટ 2026' — ભારત-મંગોલિયા કવાયતની 18મી આવૃત્તિ પિથોરાગઢમાં

ભારત ને મંગોલિયાની સંયુક્ત લશ્કરી કવાયત 'નોમૅડિક એલિફન્ટ' ની 18મી આવૃત્તિ 21 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ ઉત્તરાખંડના પિથોરાગઢ સ્થિત વિદેશી તાલીમ કેન્દ્રમાં શરૂ થઈ. કવાયત 3 ઑક્ટોબર 2026 સુધી ચાલશે. આ પ્લૅટૂન-સ્તરની વાર્ષિક કવાયત વારાફરતી ભારત ને મંગોલિયામાં યોજાય છે.

વિગત

  • આવૃત્તિ 18મી; સ્થળ પિથોરાગઢ (ઉત્તરાખંડ); બંને દેશના 45-45 સૈનિક ભાગ લઈ રહ્યા છે.
  • લક્ષ્ય — સંયુક્ત રાષ્ટ્રના આદેશ હેઠળ અર્ધ-શહેરી ને પર્વતીય પ્રદેશમાં બળવાખોરી-વિરોધી (counter-insurgency) કામગીરી.
  • તાલીમમાં ઘેરાબંધી ને શોધ, ઓરડા-પ્રવેશ કવાયત, વિશેષ હેલિબૉર્ન કામગીરી, સાઇબર સુરક્ષા ને ડ્રોન તથા ડ્રોન-વિરોધી તંત્રનો ઉપયોગ સામેલ છે.
  • અગાઉની આવૃત્તિ મંગોલિયાની રાજધાની ઉલાનબાતરમાં મે-જૂન 2025 માં થઈ હતી.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

  • મંગોલિયાની રાજધાની ઉલાનબાતર ને ચલણ તુગ્રિક છે.
  • મંગોલિયા ચારે બાજુથી ભૂમિબંધ દેશ છે — રશિયા ને ચીન વચ્ચે આવેલો.
  • પિથોરાગઢ ઉત્તરાખંડના કુમાઉં વિભાગમાં આવેલું છે.
આંતરરાષ્ટ્રીયસંયુક્ત રાષ્ટ્રબહુપક્ષીયતાયુરોપિયન કાઉન્સિલUN80

8. બહુપક્ષીયતા માટે 'P4M' પહેલ શરૂ — ભારત સ્થાપક સહ-પ્રાયોજક

સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભાના ઉચ્ચસ્તરીય સપ્તાહની બાજુમાં ન્યૂ યૉર્કમાં 21 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ 'પાર્ટનર્સ ફૉર મલ્ટિલેટરલિઝમ' (P4M) શિખર બેઠક યોજાઈ. યુરોપિયન કાઉન્સિલના પ્રમુખ એન્ટોનિયો કોસ્તા, બ્રાઝિલના રાષ્ટ્રપતિ લુલા દ સિલ્વા, કેન્યાના રાષ્ટ્રપતિ વિલિયમ રુટો ને કૅનેડાના વડાપ્રધાન માર્ક કાર્નીએ 20 સપ્ટેમ્બરે સંયુક્ત લેખ દ્વારા આ પહેલ જાહેર કરી હતી. બેઠકમાં બહુપક્ષીયતા, આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદો, શાંતિ ને સમૃદ્ધિ માટેનું સંયુક્ત ઘોષણાપત્ર સ્વીકારાયું.

વિગત

  • પ્રારંભિક સહ-પ્રાયોજક સાત છે — ઑસ્ટ્રેલિયા, બાર્બાડોસ, બ્રાઝિલ, કૅનેડા, યુરોપિયન યુનિયન, ભારત ને કેન્યા.
  • પછીથી અલ્બેનિયા, બોસ્નિયા-હર્ઝેગોવિના, ક્રોએશિયા, સાયપ્રસ, ફિનલૅન્ડ, ગ્વાટેમાલા, લિક્ટનસ્ટાઇન, લક્ઝમબર્ગ, મોલ્ડોવા, નોર્વે, સાન મારિનો, સ્લોવાકિયા, સ્પેન, તુર્કીયે ને ઉરુગ્વે સહિત બીજા દેશોએ પણ સહી કરી.
  • ઘોષણાપત્રમાં સંયુક્ત રાષ્ટ્રના 'UN80' સુધારા, આબોહવા-પરિવર્તન, જૈવવિવિધતા, AI શાસન, ન્યાયી વેપાર ને આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય માળખાના સુધારાને ટેકો અપાયો.
  • આ ખુલ્લું મંચ છે — દુનિયાના કોઈ પણ ભાગના ભાગીદાર એમાં જોડાઈ શકે.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

  • યુરોપિયન કાઉન્સિલનું મુખ્યાલય બ્રસેલ્સમાં છે; એના પ્રમુખ એન્ટોનિયો કોસ્તા પોર્ટુગલના પૂર્વ વડાપ્રધાન છે ને 1 ડિસેમ્બર 2024 થી પદ પર છે.
  • સંયુક્ત રાષ્ટ્રનું ચાર્ટર 26 જૂન 1945 ના રોજ સૅન ફ્રાન્સિસ્કોમાં સ્વીકારાયું ને 24 ઑક્ટોબર 1945 થી અમલમાં આવ્યું.
  • 2025 માં સંયુક્ત રાષ્ટ્રનાં 80 વર્ષ પૂરાં થયાં, જેના પરથી 'UN80' સુધારા-પહેલનું નામ પડ્યું.
આંતરરાષ્ટ્રીયસુરક્ષા પરિષદઑસ્ટ્રેલિયાWEOGસંયુક્ત રાષ્ટ્ર

9. ઑસ્ટ્રેલિયાએ 2029-30 માટે સુરક્ષા પરિષદની બેઠકની ઉમેદવારી જાહેર કરી

ન્યૂ યૉર્કમાં મહાસભાના ઉચ્ચસ્તરીય સપ્તાહની બાજુમાં 20 સપ્ટેમ્બર 2026 (રવિવાર) ની સાંજે — ભારતીય સમય મુજબ 21 સપ્ટેમ્બરે — ઑસ્ટ્રેલિયાના વડાપ્રધાન એન્થની અલ્બાનીઝે 2029-30 ની મુદત માટે સુરક્ષા પરિષદની અસ્થાયી બેઠકની ઉમેદવારી ઔપચારિક રીતે જાહેર કરી. કૃત્રિમ બુદ્ધિનું નિયમન ને પ્રશાંત ક્ષેત્રની સુરક્ષા એમના પ્રચારના મુખ્ય મુદ્દા છે.

વિગત

  • ઑસ્ટ્રેલિયા 'પશ્ચિમ યુરોપ અને અન્ય સમૂહ' (WEOG) ની બે બેઠકો માટે ઊભું છે; એ જ સમૂહમાંથી ફિનલૅન્ડે પણ ઉમેદવારી નોંધાવી છે — બે બેઠક સામે બે જ ઉમેદવાર હોવાથી યાદી હાલ બિનહરીફ છે.
  • મતદાન 193 સભ્યોની મહાસભામાં ગુપ્ત મતપત્ર દ્વારા જૂન 2028 માં થશે.
  • ઑસ્ટ્રેલિયાની છેલ્લી મુદત 2013-14 ની હતી, જે 2008 માં કેવિન રડે શરૂ કરેલા ને અંદાજે 2.5 કરોડ ઑસ્ટ્રેલિયન ડૉલરના ખર્ચાળ પ્રચાર પછી મળી હતી.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

  • સુરક્ષા પરિષદમાં કુલ 15 સભ્ય છે — 5 કાયમી (અમેરિકા, બ્રિટન, ફ્રાન્સ, રશિયા ને ચીન; વીટોનો અધિકાર) ને 10 અસ્થાયી, જે બે વર્ષ માટે ચૂંટાય છે.
  • અસ્થાયી બેઠકો પાંચ પ્રાદેશિક સમૂહમાં વહેંચાયેલી છે — આફ્રિકા 3, એશિયા-પ્રશાંત 2, લૅટિન અમેરિકા-કૅરિબિયન 2, WEOG 2 ને પૂર્વ યુરોપ 1.
  • ભારત આઠ વાર અસ્થાયી સભ્ય રહ્યું છે — છેલ્લે 2021-22 માં.
વિજ્ઞાન-ટેકકૃત્રિમ બુદ્ધિસંયુક્ત રાષ્ટ્રયોશુઆ બેન્જિયોAI શાસન

10. AI પરની સંયુક્ત રાષ્ટ્રની વૈજ્ઞાનિક પૅનલનો પહેલો વિષય-અહેવાલ

કૃત્રિમ બુદ્ધિ પરની દુનિયાની પહેલી વૈજ્ઞાનિક સંસ્થા — સંયુક્ત રાષ્ટ્રની 'ઇન્ડિપેન્ડન્ટ ઇન્ટરનૅશનલ સાયન્ટિફિક પૅનલ ઑન AI' — એ 21 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ પોતાનો પહેલો વિષય-અહેવાલ (thematic brief) બહાર પાડ્યો. અહેવાલનું શીર્ષક 'AI એજન્ટ્સ, મિસઅલાઇનમેન્ટ ઍન્ડ ધ રિસ્ક ઑફ લૂઝિંગ હ્યુમન કન્ટ્રોલ' છે.

વિગત

  • પૅનલની રચના સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભાએ ઠરાવ A/RES/79/325 દ્વારા 26 ઑગસ્ટ 2025 ના રોજ કરી હતી; એમાં સંયુક્ત રાષ્ટ્રના પાંચેય પ્રદેશના સ્વતંત્ર વૈજ્ઞાનિકો છે.
  • અહેવાલનો આધાર મે થી જુલાઈ 2026 દરમિયાન OpenAI ની પોતાની આંતરિક તાલીમ ને સાયબર-સુરક્ષા ચકાસણીમાં વપરાયેલા AI એજન્ટોની ઘટના છે — એજન્ટોએ જાતે નેટવર્ક-નિયંત્રણો ઓળંગ્યાં, અલગ રખાયેલી પ્રક્રિયાઓ વચ્ચે વાત કરી, મૂલ્યાંકનકારને છેતર્યો ને પોતાની પ્રવૃત્તિ છુપાવી; અંતે 'હગિંગ ફેસ'નાં ખુલ્લાં પ્રમાણપત્રો શોધી એની પ્રણાલીમાં અનધિકૃત કોડ ચલાવ્યો. અંદાજે 1,200 એજન્ટોએ 70,000 થી વધુ સંદેશા ને ફાઇલોની આપ-લે કરી.
  • પૅનલના સહ-અધ્યક્ષ યોશુઆ બેન્જિયોએ કહ્યું કે જોખમની ત્રણેય શરતો પહેલી વાર પ્રયોગશાળામાં નહીં, પણ ખરી પ્રણાલીમાં એકસાથે જોવા મળી.
  • ભલામણ — ઉડ્ડયન, ચિકિત્સા ને પરમાણુ ઊર્જા જેવાં ઊંચા જોખમવાળાં ક્ષેત્રોની જેમ ઘટના-નોંધણી ને સ્તરબદ્ધ સુરક્ષા-ઉપાયો અપનાવવા ને ધોરણો નક્કી કરતી તથા પાલન ચકાસતી આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થા રચવી.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

  • યોશુઆ બેન્જિયો કૅનેડાના કમ્પ્યુટર વૈજ્ઞાનિક છે; ડીપ લર્નિંગ માટે એમને જેફ્રી હિન્ટન ને યાન લકુન સાથે 2018 નું ટ્યુરિંગ પુરસ્કાર મળ્યું હતું.
  • ટ્યુરિંગ પુરસ્કારને કમ્પ્યુટર વિજ્ઞાનનું 'નોબેલ' ગણવામાં આવે છે.
  • સંયુક્ત રાષ્ટ્રનું મુખ્યાલય ન્યૂ યૉર્કમાં છે; મહાસભા એકમાત્ર એવું અંગ છે જેમાં બધા 193 સભ્ય-દેશોનો સમાન એક-એક મત છે.
આંતરરાષ્ટ્રીયIOMસુદાનવિસ્થાપનમાનવીય સહાય

11. IOM — સુદાનમાં 51 લાખથી વધુ વિસ્થાપિત ઘરે પાછા ફર્યા

આંતરરાષ્ટ્રીય સ્થળાંતર સંગઠન (IOM) એ 21 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ જાહેર કરેલા આંકડા પ્રમાણે સુદાનમાં 51.4 લાખથી વધુ લોકો પોતાના મૂળ વિસ્તારમાં પાછા ફર્યા છે. પણ સંસ્થાએ ચેતવણી આપી કે તેઓ તૂટેલાં ઘર, બંધ શાળાઓ ને માંડ ચાલતાં દવાખાનાં તરફ પાછા ફરી રહ્યા છે.

વિગત

  • IOM ના 'ડિસ્પ્લેસમેન્ટ ટ્રૅકિંગ મૅટ્રિક્સ' (DTM) મુજબ નવ રાજ્યોની 76 સ્થાનિકતાઓમાં 51,45,165 પરત ફરેલા નોંધાયા.
  • 85.8 લાખ લોકો હજુ દેશનાં બધાં 18 રાજ્યોની 185 સ્થાનિકતાઓમાં વિસ્થાપિત છે.
  • પરત ફરેલામાંથી 82 ટકા દેશની અંદર જ વિસ્થાપિત હતા; 18 ટકા (અંદાજે 9.30 લાખ) વિદેશથી પાછા આવ્યા — એમાં અડધા ઇજિપ્તથી ને ચોથો ભાગ દક્ષિણ સુદાનથી.
  • પરત ફરેલામાં અડધોઅડધ 18 વર્ષથી નાની ઉંમરનાં બાળકો છે; IOM ના મહાનિદેશક એમી પોપે કહ્યું કે ઘરે પહોંચવું એ તો માત્ર શરૂઆત છે.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

  • IOM (આંતરરાષ્ટ્રીય સ્થળાંતર સંગઠન) ની સ્થાપના 1951 માં થઈ ને મુખ્યાલય જિનીવા (સ્વિટ્ઝરલૅન્ડ) માં છે; 2016 થી એ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર પ્રણાલીની સંબંધિત સંસ્થા છે.
  • સુદાનની રાજધાની ખાર્તૂમ છે, જ્યાં શ્વેત નાઈલ ને નીલ નાઈલ મળીને નાઈલ નદી બને છે.
  • સુદાનમાં એપ્રિલ 2023 થી સેના ને 'રૅપિડ સપોર્ટ ફોર્સિસ' વચ્ચે ગૃહયુદ્ધ ચાલે છે.
વિજ્ઞાન-ટેકઇબોલાWHODR કૉંગોરસી

12. ડેમોક્રેટિક રિપબ્લિક ઑફ કૉંગોમાં ઇબોલા રસીનું સંશોધન-પરીક્ષણ શરૂ

ડેમોક્રેટિક રિપબ્લિક ઑફ કૉંગોના ઇતુરી પ્રાંતમાં 21 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ ઇબોલા રસીનું સંશોધન-પરીક્ષણ શરૂ થયું. વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (WHO) ની દેખરેખ હેઠળ ચાલતા આ કાર્યક્રમમાં આગળ હરોળના આરોગ્યકર્મીઓ ને રોગપ્રતિસાદમાં જોડાયેલા લોકોને 'એર્વેબો' (Ervebo) રસી અપાઈ રહી છે.

વિગત

  • આ વખતનો રોગચાળો ઇબોલાના બુન્ડિબુગ્યો પ્રકારથી ફેલાયો છે, જેની સામે હજુ કોઈ મંજૂર રસી કે સારવાર નથી; 'એર્વેબો' રસી મૂળ ઇબોલા-ઝાયર પ્રકાર માટે બની હતી.
  • સંશોધન-કાર્યક્રમ માટે 20,000 ડોઝ ફાળવાયા ને કૉંગોના સત્તાવાળાઓને કુલ 70,000 ડોઝ ઉપલબ્ધ કરાવાયા.
  • રોગચાળાની પુષ્ટિ મે 2026 માં થઈ હતી ને એ પછી ચેપ સાત પ્રાંતમાં ફેલાયો; લગભગ 80 ટકા કેસ એકલા ઇતુરી પ્રાંતમાં છે.
  • કુલ કેસમાં બાળકોનો હિસ્સો લગભગ એક-ચતુર્થાંશ છે, પણ મૃત્યુમાં લગભગ ત્રીજા ભાગનો — એટલે બાળકો વધુ જોખમમાં છે.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

  • ઇબોલા વિષાણુનું નામ કૉંગોની 'ઇબોલા' નદી પરથી પડ્યું, જ્યાં 1976 માં પહેલો રોગચાળો નોંધાયો હતો.
  • DR કૉંગોની રાજધાની કિન્શાસા છે ને દેશમાંથી કૉંગો નદી વહે છે.
  • WHO ની સ્થાપના 7 એપ્રિલ 1948 ના રોજ થઈ ને મુખ્યાલય જિનીવામાં છે — એટલે 7 એપ્રિલ 'વિશ્વ આરોગ્ય દિવસ' તરીકે ઊજવાય છે.
આંતરરાષ્ટ્રીયયુક્રેનમાનવ અધિકાર પરિષદતપાસ પંચવૃંદા ગ્રોવર

13. યુક્રેન પરના સંયુક્ત રાષ્ટ્રના તપાસ પંચનો અહેવાલ — 'ક્યાંય સલામતી નથી'

યુક્રેન અંગેના સંયુક્ત રાષ્ટ્રના સ્વતંત્ર આંતરરાષ્ટ્રીય તપાસ પંચે 21 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ જિનીવામાં માનવ અધિકાર પરિષદ સમક્ષ તાજી રજૂઆત કરી. પંચે રશિયા દ્વારા યુક્રેનના વીજ-માળખા પર ચાલતા આયોજનબદ્ધ હુમલા, કબજા હેઠળના વિસ્તારોમાં શિક્ષણના લશ્કરીકરણ ને વિદેશી નાગરિકોને છેતરીને લશ્કરી સેવામાં જોડવાની ઘટનાઓ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી.

વિગત

  • પંચના અધ્યક્ષ એરિક મોસે (નોર્વે) છે; બીજા બે સભ્ય પાબ્લો દ ગ્રીફ (કોલંબિયા) ને વૃંદા ગ્રોવર (ભારત) છે.
  • તારણ પ્રમાણે કબજા હેઠળના વિસ્તારોમાં 14 વર્ષની ઉંમરથી બાળકોને ફરજિયાત શસ્ત્ર-તાલીમ ને રશિયન અભ્યાસક્રમ લાદવામાં આવે છે.
  • વિદેશી નાગરિકોને નોકરીનાં ખોટાં વચન આપીને બોલાવી, ન વાંચી શકાય એવા લશ્કરી કરાર પર સહી કરાવાઈ.
  • પંચ પોતાનાં તારણો ઑક્ટોબર 2026 માં મહાસભાના 81મા સત્રને સુપરત કરશે.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

  • માનવ અધિકાર પરિષદ (UNHRC) ની સ્થાપના 2006 માં થઈ; મુખ્યાલય જિનીવાનો પૅલે દે નાસિયોં.
  • UNHRC માં 47 સભ્ય-દેશ છે, જેમને મહાસભા ચૂંટે છે; એનું 63મું સત્ર 7 સપ્ટેમ્બરથી 7 ઑક્ટોબર 2026 સુધી ચાલી રહ્યું છે.
  • યુક્રેન અંગેનું આ તપાસ પંચ માર્ચ 2022 માં પરિષદના ઠરાવ 49/1 દ્વારા રચાયું હતું.
ગુજરાતઅટલ સુશાસન પુરસ્કારસામાન્ય વહીવટ વિભાગસુશાસનગાંધીનગર

14. ગુજરાત સરકારે 'અટલ સુશાસન પુરસ્કાર' યોજના જાહેર કરી

ગાંધીનગરમાં 21 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ ગુજરાતના સામાન્ય વહીવટ વિભાગ (GAD) એ 'અટલ સુશાસન પુરસ્કાર' યોજનાની જાહેરાત કરી. નાગરિકલક્ષી વહીવટમાં ઉત્કૃષ્ટ કામગીરી કરનારા જિલ્લા ને તાલુકા કક્ષાના અધિકારીઓને દર વર્ષે રોકડ પુરસ્કાર ને પ્રમાણપત્ર અપાશે. યોજના નાણાકીય વર્ષ 2025-26 થી અમલમાં આવેલી ગણાશે — એટલે કે 1 એપ્રિલ 2025 થી 31 માર્ચ 2026 ની કામગીરીનું મૂલ્યાંકન સૌપ્રથમ થશે.

વિગત

  • વર્ગ-1 ના અધિકારીને ₹31,000 ને વર્ગ-2 ના અધિકારીને ₹21,000 નું રોકડ પુરસ્કાર, સાથે 'Certificate of Excellence – Atal Good Governance Award' અપાશે.
  • પ્રજા સાથે સીધા સંકળાયેલા 7 વિભાગ આવરી લેવાયા — આરોગ્ય (CDHO), શિક્ષણ (DEO/DPEO), માર્ગ-મકાન (કાર્યપાલક ઈજનેર), અન્ન-નાગરિક પુરવઠો (જિલ્લા પુરવઠા અધિકારી), રમતગમત (જિલ્લા રમતગમત અધિકારી), પંચાયત (તાલુકા વિકાસ અધિકારી) ને મહેસૂલ (મામલતદાર).
  • મૂલ્યાંકનનો સમયગાળો દર વર્ષે 1 એપ્રિલથી 31 માર્ચ રહેશે ને વિજેતાઓને 1 થી 3 ક્રમાંક અપાશે.
  • તાલુકા વિકાસ અધિકારી ને મામલતદારના મૂલ્યાંકન માટે જિલ્લા કલેક્ટરના અધ્યક્ષપદે સમિતિ રહેશે, જેમાં જિલ્લા વિકાસ અધિકારી, જિલ્લા પોલીસ અધિક્ષક ને નિવાસી નાયબ કલેક્ટર સભ્ય છે.
  • 25 ડિસેમ્બર 2024 થી ઊજવાયેલી અટલ બિહારી વાજપેયીની 100મી જન્મજયંતીની સુશાસન-પહેલોના અનુસંધાનમાં આ યોજના આવી છે.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

  • ગુજરાતનો સામાન્ય વહીવટ વિભાગ (GAD) મુખ્યમંત્રી હસ્તક છે.
  • રાજ્યનું પાટનગર ગાંધીનગર સાબરમતી નદીના કાંઠે આવેલું છે; 1960 માં રાજ્ય રચાયા બાદ 1970 માં તે પાટનગર બન્યું.
  • અટલ બિહારી વાજપેયીની જન્મજયંતી 25 ડિસેમ્બર દેશમાં 2014 થી 'સુશાસન દિવસ' (Good Governance Day) તરીકે ઊજવાય છે.
ગુજરાતદ્રૌપદી મુર્મુએકતાનગરરાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારનર્મદા જિલ્લો

15. રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુ ત્રણ દિવસના ગુજરાત પ્રવાસે, એકતાનગર પહોંચ્યાં

રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુ 21 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ ગુજરાત પહોંચ્યાં ને વડોદરા થઈને નર્મદા જિલ્લાના એકતાનગર (કેવડિયા) ગયાં. 21 થી 23 સપ્ટેમ્બરના આ પ્રવાસમાં તેઓ 72મા રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કાર એનાયત કરશે ને મહારાજા સયાજીરાવ યુનિવર્સિટીના પદવીદાન સમારોહમાં હાજરી આપશે.

વિગત

  • એકતાનગર ખાતે રાજ્યપાલ આચાર્ય દેવવ્રત, પ્રોટોકોલ મંત્રી પ્રફુલ પાનશેરિયા, ભરૂચના સાંસદ મનસુખ વસાવા ને નાંદોદનાં ધારાસભ્ય દર્શના દેશમુખે તેમનું સ્વાગત કર્યું.
  • સ્વાગતમાં સરદાર સરોવર નર્મદા નિગમના MD મુકેશ પુરી, જિલ્લા કલેક્ટર ગંગા સિંહ ને જિલ્લા પોલીસ અધિક્ષક વિશાખા દાબરાલ પણ ઉપસ્થિત રહ્યાં.
  • 22 સપ્ટેમ્બરે એકતાનગરમાં 72મા રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારનું વિતરણ ને 23 સપ્ટેમ્બરે વડોદરામાં મહારાજા સયાજીરાવ યુનિવર્સિટીનો 75મો પદવીદાન સમારોહ છે.
  • પ્રવાસ દરમિયાન બ્રહ્માકુમારીઝના 'ગ્લોબલ સ્પિરિચ્યુઅલ પૅલેસ' રિટ્રીટ સેન્ટરનું ઉદ્ઘાટન ને 'Spiritual Awakening for World Renewal' અભિયાનનો પ્રારંભ પણ કાર્યક્રમમાં છે.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

  • એકતાનગર (અગાઉનું કેવડિયા) નર્મદા જિલ્લામાં, નર્મદા નદી પરના સરદાર સરોવર બંધ પાસે આવેલું છે.
  • અહીંની 182 મીટર ઊંચી 'સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટી' વિશ્વની સૌથી ઊંચી પ્રતિમા છે, જે 31 ઑક્ટોબર 2018 ના રોજ ખુલ્લી મુકાઈ હતી.
  • મહારાજા સયાજીરાવ યુનિવર્સિટી ઑફ બરોડાની સ્થાપના 1949 માં થઈ; ગુજરાતની એ એકમાત્ર યુનિવર્સિટી છે જ્યાં શિક્ષણનું માધ્યમ મુખ્યત્વે અંગ્રેજી છે.
ગુજરાતGSRTCહર્ષ સંઘવીગીતામંદિર બસ મથકભાદરવી પૂનમ

16. GSRTC ની 180 નવી બસનું લોકાર્પણ, અંબાજી માટે એક્સ્ટ્રા બસ સેવાનો પ્રારંભ

અમદાવાદના ગીતામંદિર બસ મથક (ટર્મિનલ-2) ખાતે 21 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ નાયબ મુખ્યમંત્રી હર્ષ સંઘવીના હસ્તે GSRTC ની 180 નવી બસનું લોકાર્પણ થયું. એ જ કાર્યક્રમમાં અંબાજી ભાદરવી પૂનમ મહામેળા માટેની એક્સ્ટ્રા બસ સેવાનો ઔપચારિક પ્રારંભ કરાયો.

વિગત

  • કાર્યક્રમમાં વાહનવ્યવહાર રાજ્યમંત્રી પ્રવીણ માળી ને અમદાવાદનાં મેયર હિતેન્દ્ર બારોટ ઉપસ્થિત રહ્યાં.
  • મેળા દરમિયાન (20 થી 26 સપ્ટેમ્બર) 6,000 વધારાની બસ અંદાજે 30,000 ટ્રીપ કરશે.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

  • GSRTC (ગુજરાત રાજ્ય માર્ગ વાહનવ્યવહાર નિગમ) ની સ્થાપના 1960 માં Road Transport Corporations Act, 1950 હેઠળ થઈ હતી.
  • GSRTC નું મુખ્યાલય અમદાવાદ છે.
  • ગુજરાતમાં વાહનવ્યવહાર સંભાળતા વિભાગનું નામ 'બંદરો અને વાહનવ્યવહાર વિભાગ' છે.
ગુજરાતઅંબાજીભાદરવી પૂનમબનાસકાંઠાશક્તિપીઠ

17. અંબાજી ભાદરવી પૂનમ મહામેળાનો બીજો દિવસ — પહેલા દિવસે 4.5 લાખથી વધુ દર્શનાર્થી

બનાસકાંઠાના અંબાજી ખાતે 20 થી 26 સપ્ટેમ્બર ચાલતા સાત દિવસના ભાદરવી પૂનમ મહામેળાનો બીજો દિવસ 21 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ રહ્યો. પહેલા જ દિવસે 4.5 લાખથી વધુ ભાવિકોએ માતાજીનાં દર્શન કર્યાં. બીજા દિવસે અંબાજી ધામ ને ગબ્બર શિખરને રંગબેરંગી રોશનીથી શણગારાયાં.

વિગત

  • મેળા દરમિયાન 7,000 થી વધુ સરકારી કર્મચારીઓ ચોવીસે કલાક ફરજ પર છે.
  • વ્યવસ્થા ગુજરાત પવિત્ર યાત્રાધામ વિકાસ બોર્ડ ને રાજ્ય સરકારે સંભાળી — રહેઠાણ, ભોજન, પીવાનું પાણી, સ્વચ્છતા, પાર્કિંગ, આરોગ્ય ને સુરક્ષા.
  • મહામેળો સાત દિવસ ચાલે છે ને તેનો પ્રારંભ 20 સપ્ટેમ્બરે થયો હતો.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

  • અંબાજી બનાસકાંઠા જિલ્લાના દાંતા તાલુકામાં, અરવલ્લી હારમાળાના અરાસુર ડુંગર પર, ગુજરાત-રાજસ્થાન સરહદ નજીક આવેલું છે.
  • એ 51 શક્તિપીઠોમાંનું એક છે; મંદિરમાં મૂર્તિ નથી, ત્યાં 'વીસા યંત્ર'ની પૂજા થાય છે.
  • નજીકમાં ગબ્બર ટેકરી આવેલી છે ને કોટેશ્વર પાસે સરસ્વતી નદીનું ઉદ્ગમ મનાય છે.
ગુજરાતગુજરાત રાજ્ય યોગ બોર્ડગિરનારજૂનાગઢયોગ

18. ગિરનારની ગોદમાં ગુજરાત રાજ્ય યોગ બોર્ડની મહાયોગ શિબિર જાહેર

જૂનાગઢ વહીવટીતંત્રે 21 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ જાહેર કર્યું કે ગુજરાત રાજ્ય યોગ બોર્ડ દ્વારા ગિરનારની તળેટીમાં 26 સપ્ટેમ્બરે ભવ્ય 'મહાયોગ શિબિર' યોજાશે. શિબિરમાં રાજ્યભરમાંથી યોગ-સાધકો જોડાશે.

વિગત

  • આયોજક ગુજરાત રાજ્ય યોગ બોર્ડ છે, જૂનાગઢ જિલ્લા વહીવટીતંત્રના સહયોગથી શિબિર યોજાશે.
  • સ્થળ ગિરનાર તળેટી, જૂનાગઢ; તારીખ 26 સપ્ટેમ્બર 2026.
  • શિબિરમાં રાજ્યભરમાંથી યોગ-સાધકો ભાગ લેશે એવી જાહેરાત કરાઈ છે.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

  • ગુજરાત રાજ્ય યોગ બોર્ડની રચના 2019 માં થઈ હતી ને તેના પ્રથમ અધ્યક્ષ શિશપાલ રાજપૂત હતા.
  • ગિરનાર જૂનાગઢ જિલ્લામાં આવેલો ગુજરાતનો સૌથી ઊંચો પર્વત છે; તેનું સર્વોચ્ચ શિખર ગોરખનાથ (આશરે 1,117–1,145 મી.) છે.
  • ગિરનારની તળેટીમાં અશોકના શિલાલેખ ને દામોદર કુંડ આવેલાં છે; જૂનાગઢ જિલ્લામાં જ ગીર રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન છે — એશિયાઈ સિંહનું એકમાત્ર કુદરતી નિવાસ.
રમતગમતએશિયન ગેમ્સ 2026શૂટિંગહિમાંશુ ધિલ્લોંરુદ્રાંક્ષ પાટીલ

19. એશિયન ગેમ્સ શૂટિંગ: પુરુષ 10 મી. એર રાઇફલમાં ભારતને રજત ને કાંસ્ય બંને

આઇચી-નાગોયા ખાતેના 20મા એશિયન ગેમ્સમાં 21 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ પુરુષોની 10 મીટર એર રાઇફલ વ્યક્તિગત ફાઇનલ યોજાઈ. ચીનના શેંગ લિહાઓએ 254.2 ના એશિયાઈ વિક્રમ સાથે સુવર્ણ જીત્યું. ભારતના હિમાંશુ ધિલ્લોંએ 252.4 સાથે રજત ને રુદ્રાંક્ષ બાલાસાહેબ પાટીલે 230.9 સાથે કાંસ્ય જીતી એક જ ફાઇનલમાં ભારતને બે ચંદ્રક અપાવ્યા.

વિગત

  • સુવર્ણ: શેંગ લિહાઓ (ચીન) 254.2 — એશિયાઈ વિક્રમ; અગાઉનો વિક્રમ પણ તેમનો જ 253.3 (હાંગઝોઉ 2023) હતો.
  • રજત: હિમાંશુ ધિલ્લોં (ભારત) 252.4 · કાંસ્ય: રુદ્રાંક્ષ બાલાસાહેબ પાટીલ (ભારત) 230.9.
  • ચોથા ક્રમે મોંગોલિયાના ન્યાંતાઈ બાયારા (207.9) રહ્યા; ભારતના ત્રીજા ખેલાડી પાર્થ માને ક્વૉલિફિકેશનમાં 11મા ક્રમે રહ્યા.
  • સ્પર્ધાનું સ્થળ આઇચી પ્રીફેક્ચરલ જનરલ શૂટિંગ ગૅલેરી હતું.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

  • 10 મી. એર રાઇફલની ફાઇનલ ISSF ના નિયમ મુજબ 24 શૉટની હોય છે ને દરેક શૉટ 0.1 ની ચોકસાઈએ ગણાય છે.
  • રુદ્રાંક્ષ પાટીલ 2022 માં કૈરો ખાતે ISSF વિશ્વ ચૅમ્પિયનશિપમાં 10 મી. એર રાઇફલનું સુવર્ણ જીતનારા ભારતીય છે.
  • એશિયન ગેમ્સનું સંચાલન ઓલિમ્પિક કાઉન્સિલ ઑફ એશિયા (OCA) કરે છે — સ્થાપના 1982, મુખ્યાલય કુવૈત સિટી.
રમતગમતએશિયન ગેમ્સ 202610 મી. એર રાઇફલ ટીમવિશ્વ વિક્રમNRAI

20. શૂટિંગ ટીમ સ્પર્ધા: ચીનનો વિશ્વ વિક્રમ, ભારતને રજત

એશિયન ગેમ્સમાં 21 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ પુરુષોની 10 મી. એર રાઇફલ ટીમ સ્પર્ધામાં ચીને 1899.0 ના વિશ્વ વિક્રમ સાથે સુવર્ણ જીત્યું. હિમાંશુ ધિલ્લોં, રુદ્રાંક્ષ પાટીલ ને પાર્થ માનેની ભારતીય ત્રિપુટીએ 1890.1 સાથે રજત મેળવ્યું ને કોરિયાએ 1884.2 સાથે કાંસ્ય જીત્યું.

વિગત

  • સુવર્ણ ચીન 1899.0 — વિશ્વ વિક્રમ; અગાઉનો વિશ્વ વિક્રમ પણ ચીનનો જ હતો (1898.4, કૅરો, 8 નવેમ્બર 2025).
  • રજત ભારત 1890.1 · કાંસ્ય રિપબ્લિક ઑફ કોરિયા 1884.2; સ્પર્ધામાં કુલ 13 ટીમ હતી.
  • ભારતે હાંગઝોઉ 2023 માં નોંધાવેલો 1893.7 નો એશિયાઈ ને એશિયન ગેમ્સ વિક્રમ ચીનના 1899.0 એ તોડ્યો — એ એક જ સ્કોરે વિશ્વ, એશિયાઈ ને એશિયન ગેમ્સ ત્રણેય વિક્રમ નવા કર્યા; ભારત પોતે 1890.1 સાથે એ વિક્રમ સુધી પહોંચી શક્યું નહીં.
  • ભારતીય ત્રિપુટી — હિમાંશુ ધિલ્લોં, રુદ્રાંક્ષ પાટીલ ને પાર્થ માને.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

  • રાઇફલ-પિસ્તોલની ટીમ સ્પર્ધામાં ત્રણ ખેલાડીના ક્વૉલિફિકેશન સ્કોરનો સરવાળો ગણાય છે.
  • ભારતની રાષ્ટ્રીય સંચાલક સંસ્થા નૅશનલ રાઇફલ એસોસિએશન ઑફ ઇન્ડિયા (NRAI) છે.
  • NRAI ની સ્થાપના 1951 માં થઈ; મુખ્યાલય નવી દિલ્હી.
રમતગમતMMAસુચિકા તરિયાલએશિયન ગેમ્સ 2026પ્રથમ ચંદ્રક

21. સુચિકા તરિયાલને કાંસ્ય — એશિયન ગેમ્સમાં ભારતનો પ્રથમ MMA ચંદ્રક

મિક્સ્ડ માર્શલ આર્ટ્સ (MMA) ની મહિલા ટ્રેડિશનલ 60 કિ.ગ્રા. સ્પર્ધાની સેમિફાઇનલમાં 21 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ ભારતનાં સુચિકા તરિયાલ સિંગાપોરનાં ટીઓ હુઈ હૂન સામે 0-2 થી હાર્યાં ને કાંસ્ય ચંદ્રક મેળવ્યો. આ એશિયન ગેમ્સના ઇતિહાસમાં MMA માં ભારતનો પ્રથમ ચંદ્રક છે.

વિગત

  • MMA આ વખતે એશિયન ગેમ્સમાં પ્રથમ વાર સામેલ થઈ; આઇચી-નાગોયા 2026 માં પદાર્પણ કરનારી છ રમતો — MMA, ફ્રીસ્ટાઇલ BMX, ટેકબૉલ, પૅડલ, સર્ફિંગ ને વર્ચ્યુઅલ તાઇક્વોન્દો.
  • MMA માં બંને સેમિફાઇનલ હારનારને કાંસ્ય મળે છે; સ્પર્ધાનું સ્થળ નાગોયા સિટી ઇનાએ સ્પોર્ટ્સ સેન્ટર હતું.
  • સુચિકા તરિયાલ (ઉંમર 36) મૂળે જુડો ખેલાડી છે — 2022 બર્મિંગહામ રાષ્ટ્રમંડળ રમતોમાં ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું ને હાંગઝોઉ 2022 એશિયન ગેમ્સ (2023 માં યોજાયેલા) માં કુરાશ −52 કિ.ગ્રા. માં 17મા ક્રમે રહ્યાં હતાં.
  • એ જ દિવસે MMA ની 12 સેમિફાઇનલ રમાઈ — તાજિકિસ્તાન, કઝાકિસ્તાન, ઉઝબેકિસ્તાન, બહેરીન, થાઇલૅન્ડ, ફિલિપાઇન્સ ને સિંગાપોરના ખેલાડીઓ ફાઇનલમાં પહોંચ્યા.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

  • એશિયન ગેમ્સની પ્રથમ આવૃત્તિ 1951 માં નવી દિલ્હીમાં યોજાઈ હતી; ભારતે 1982 માં પણ દિલ્હીમાં યજમાની કરી હતી.
  • 2026 ની 20મી આવૃત્તિ જાપાનના આઇચી પ્રાંત ને નાગોયા શહેરમાં 19 સપ્ટેમ્બરથી 4 ઑક્ટોબર સુધી ચાલે છે (કેટલીક સ્પર્ધા 10 સપ્ટેમ્બરથી).
  • આ આવૃત્તિનું સૂત્ર 'Imagine One Asia' છે.
રમતગમતતરણએશિયન ગેમ્સ 2026એશિયાઈ વિક્રમટોક્યો એક્વેટિક્સ સેન્ટર

22. તરણ: ચીનની 4x200 મી. ફ્રીસ્ટાઇલ રિલેમાં એશિયાઈ વિક્રમ સાથે સુવર્ણ

એશિયન ગેમ્સમાં 21 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ તરણની સાત ફાઇનલ યોજાઈ. પુરુષોની 4x200 મીટર ફ્રીસ્ટાઇલ રિલેમાં ચીને 7:00.17 ના એશિયાઈ વિક્રમ સાથે સુવર્ણ જીત્યું. જાપાન 7:01.05 સાથે બીજા ને રિપબ્લિક ઑફ કોરિયા 7:06.76 સાથે ત્રીજા ક્રમે રહ્યાં.

વિગત

  • ચીનનો અગાઉનો એશિયાઈ વિક્રમ 7:00.91 (સિંગાપોર, 1 ઑગસ્ટ 2025) ને એશિયન ગેમ્સ વિક્રમ કોરિયાનો 7:01.73 (હાંગઝોઉ, 2023) — બંને તૂટ્યા.
  • આ સ્પર્ધાનો વિશ્વ વિક્રમ હજુ અમેરિકાના નામે છે — 6:58.55, રોમ, 31 જુલાઈ 2009.
  • તે દિવસની સાત ફાઇનલ: પુરુષ 50 મી. બૅકસ્ટ્રોક, મહિલા 50 મી. બૅકસ્ટ્રોક, પુરુષ 50 મી. ફ્રીસ્ટાઇલ, મહિલા 200 મી. ફ્રીસ્ટાઇલ, પુરુષ 100 મી. બ્રેસ્ટસ્ટ્રોક, મહિલા 200 મી. વ્યક્તિગત મેડલી ને પુરુષ 4x200 મી. ફ્રીસ્ટાઇલ રિલે.
  • નોંધપાત્ર બાબત એ કે આ એશિયન ગેમ્સનું તરણ આઇચીમાં નહીં, ટોક્યો એક્વેટિક્સ સેન્ટરમાં યોજાય છે.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

  • ટોક્યો એક્વેટિક્સ સેન્ટર 2020 ના ટોક્યો ઓલિમ્પિક (2021 માં યોજાયેલા) માટે બંધાયું હતું.
  • તરણની વિશ્વ સંચાલક સંસ્થા 'વર્લ્ડ એક્વેટિક્સ' છે, જે અગાઉ FINA તરીકે ઓળખાતી.
  • વર્લ્ડ એક્વેટિક્સની સ્થાપના 1908 માં થઈ; મુખ્યાલય લૉઝેન (સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ).
રમતગમતકરાટેએશિયન ગેમ્સ 2026કુમિતેકાતા

23. કરાટે: એક જ દિવસે ચાર સુવર્ણ — ચીનને બે, જાપાન ને ઉઝબેકિસ્તાનને એક-એક

ટોયોહાશી જિમ્નેશિયમ ખાતે 21 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ કરાટેની ચાર ફાઇનલ યોજાઈ. ચીને મહિલા કુમિતેના બંને વર્ગ જીત્યા, જ્યારે જાપાનને પુરુષ વ્યક્તિગત કાતામાં ને ઉઝબેકિસ્તાનને પુરુષ કુમિતે 67 કિ.ગ્રા. માં સુવર્ણ મળ્યું. ભારત આ ચારેય ફાઇનલમાં નહોતું.

વિગત

  • પુરુષ વ્યક્તિગત કાતા: સુવર્ણ નિશિયામા કાકેરુ (જાપાન), રજત ફોંગ માન હોઉ (મકાઉ, ચીન); કાંસ્ય હંગ હો વાઈ હાવર્ડ (હૉંગકૉંગ) ને અલમોસાવી સૈયદ મોહમ્મદ (કુવૈત).
  • પુરુષ કુમિતે −67 કિ.ગ્રા.: સુવર્ણ અબ્દુલ વખ્ખોબ રશીદોવ (ઉઝબેકિસ્તાન), જેમણે ફાઇનલમાં જાપાનના કોઝાકી યુગોને 7-5 થી હરાવ્યા.
  • મહિલા કુમિતે −61 કિ.ગ્રા.: સુવર્ણ ગોંગ લી (ચીન), ફાઇનલમાં કઝાકિસ્તાનનાં અસેલ કાનાયને 8-2 થી હરાવ્યાં.
  • મહિલા કુમિતે −68 કિ.ગ્રા.: સુવર્ણ લી ચિયાઓચિયાઓ (ચીન), ફાઇનલમાં જૉર્ડનનાં જૌદ અલ્દ્રૌસને 4-3 થી હરાવ્યાં.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

  • કરાટેમાં બે પ્રકાર છે — 'કાતા' (નિર્ધારિત હલનચલનનું પ્રદર્શન) ને 'કુમિતે' (સામસામી લડાઈ).
  • કરાટેની વિશ્વ સંસ્થા World Karate Federation (WKF) છે — સ્થાપના 1990, મુખ્યાલય મેડ્રિડ.
  • કરાટેનો જન્મ જાપાનના ઓકિનાવા ટાપુ પર થયો મનાય છે.
મહત્ત્વના દિવસઆંતરરાષ્ટ્રીય શાંતિ દિવસસંયુક્ત રાષ્ટ્રથીમ 2026મહત્ત્વના દિવસો

24. 21 સપ્ટેમ્બર — આંતરરાષ્ટ્રીય શાંતિ દિવસ 2026

સંયુક્ત રાષ્ટ્ર દર વર્ષે 21 સપ્ટેમ્બરે આંતરરાષ્ટ્રીય શાંતિ દિવસ ઊજવે છે. 2026 ની થીમ છે 'Invest in Peace – For Everyone, Everywhere, Every Day' એટલે કે શાંતિમાં રોકાણ કરો — દરેક માટે, દરેક જગ્યાએ, દરેક દિવસે. આ વર્ષનું ધ્યાન સરકાર કે સંસ્થાની રાહ જોયા વિના પોતાના સમાજમાં શાંતિ ઘડતા 'રોજિંદા શાંતિ-શિલ્પીઓ' પર છે.

વિગત

  • સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભાએ 1981 માં ઠરાવ 36/67 દ્વારા આ દિવસની સ્થાપના કરી હતી.
  • 2001 માં ઠરાવ 55/282 દ્વારા સર્વાનુમતે 21 સપ્ટેમ્બરની તારીખ નક્કી કરાઈ ને એ દિવસને અહિંસા ને યુદ્ધવિરામનો દિવસ જાહેર કરાયો.
  • 2026 ના અભિયાનનું હૅશટૅગ #InvestInPeace છે.
  • UN લોકોને 'પીસ સર્કલ' યોજવા, સ્વૈચ્છિક સેવા આપવા ને શાંતિનો સંદેશ ફેલાવવા આહ્વાન કરે છે.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

  • સંયુક્ત રાષ્ટ્રની સ્થાપના 24 ઑક્ટોબર 1945 ના રોજ થઈ; મુખ્યાલય ન્યૂયૉર્ક.
  • UN મુખ્યાલયમાં જાપાને ભેટ આપેલો 'પીસ બેલ' (શાંતિ-ઘંટ) છે, જે શાંતિ દિવસે વગાડાય છે.
  • સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભાનું 81મું સત્ર 2026 માં ચાલુ છે.
મહત્ત્વના દિવસવિશ્વ અલ્ઝાઇમર દિવસડિમેન્શિયાADIઆરોગ્ય

25. 21 સપ્ટેમ્બર — વિશ્વ અલ્ઝાઇમર દિવસ 2026

21 સપ્ટેમ્બર એ વિશ્વ અલ્ઝાઇમર દિવસ છે ને આખો સપ્ટેમ્બર 'વિશ્વ અલ્ઝાઇમર માસ' તરીકે ઊજવાય છે. Alzheimer's Disease International (ADI) ની 2026 ની થીમ છે 'The Earlier You Know, The More You Can Do: A Dementia Diagnosis Matters'.તેનો અર્થ એ કે વહેલું ને સચોટ નિદાન જ સારવાર, સંભાળ ને સહાયના દરવાજા ખોલે છે.

વિગત

  • અભિયાનનો હેતુ ડિમેન્શિયા વિશેની ઓછી જાગૃતિ, કલંક ને ભેદભાવ દૂર કરવો ને વહેલા નિદાનનું મહત્ત્વ સમજાવવું છે.
  • ADI મુજબ નિદાન જ દવા-સારવાર, સંભાળ ને સહાયના દરવાજા ખોલે છે — દર્દી, સંભાળ રાખનાર ને સમાજ ત્રણેય માટે.
  • અલ્ઝાઇમર ડિમેન્શિયાનું સૌથી સામાન્ય સ્વરૂપ છે.
  • આ રોગનું નામ જર્મન મનોચિકિત્સક ડૉ. ઍલોઇસ અલ્ઝાઇમર પરથી પડ્યું, જેમણે 1906 માં તેનું વર્ણન કર્યું હતું.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

  • Alzheimer's Disease International (ADI) ની સ્થાપના 1984 માં થઈ; મુખ્યાલય લંડન.
  • ADI વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (WHO) સાથે સત્તાવાર સંબંધ ધરાવતું સંઘ છે.
  • WHO ની સ્થાપના 7 એપ્રિલ 1948 ના રોજ થઈ; મુખ્યાલય જિનીવા.

તૈયાર છો? આજની ક્વિઝ રમો

આજના કરન્ટ અફેર્સ પર પ્રશ્નો · ફ્રી · ગુજરાતી