21 સપ્ટેમ્બર 2026·26 વિષય

21 સપ્ટેમ્બર 2026 — કરન્ટ અફેર્સ વાંચન સામગ્રી

રાષ્ટ્રીયરેશમકેન્દ્રીય રેશમ બોર્ડબેંગલુરુમુગાકાપડ મંત્રાલય

1. કેન્દ્રીય રેશમ બોર્ડનો 77મો સ્થાપના દિવસ — રેશમ-ઉત્પાદનમાં પ્રથમ ક્રમનો સંકલ્પ

કેન્દ્રીય રેશમ બોર્ડનો 77મો સ્થાપના દિવસ બેંગલુરુમાં ઊજવાયો. કાપડ મંત્રી ગિરિરાજ સિંહે ભારતને વિશ્વમાં રેશમ-ઉત્પાદનમાં પ્રથમ ક્રમે લાવવાનો સંકલ્પ વ્યક્ત કર્યો.

વિગત

ભારતનું વાર્ષિક રેશમ-ઉત્પાદન 2014 ના 26,000 મેટ્રિક ટનથી વધીને હાલ આશરે 42,000 મેટ્રિક ટન.
લક્ષ્ય — 2030-31 સુધીમાં 60,000 મેટ્રિક ટન ને 2028-29 સુધીમાં વિશ્વમાં પ્રથમ ક્રમ.
કારણ — ચીનનું ઉત્પાદન ઘટી રહ્યું છે જ્યારે ભારતીય રેશમની આંતરરાષ્ટ્રીય માગ વધી રહી છે.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

કેન્દ્રીય રેશમ બોર્ડ કેન્દ્રીય રેશમ બોર્ડ અધિનિયમ, 1948 હેઠળ રચાયેલી વૈધાનિક સંસ્થા છે; મુખ્યાલય બેંગલુરુ, કાપડ મંત્રાલય હેઠળ.
ભારત ચીન પછી વિશ્વનો બીજા ક્રમનો રેશમ-ઉત્પાદક છે.
ચારેય વાણિજ્ય પ્રકારનું રેશમ — મલબરી, ટસર, એરી ને મુગા — બનાવતો ભારત એકમાત્ર દેશ છે; મુગા રેશમ આસામની ખાસિયત છે ને એને GI ટૅગ મળ્યો છે.

અર્થતંત્રકોલ ઇન્ડિયાતાલચરગૅસીકરણSNGખનિજ

2. કોલ ઇન્ડિયાનો ₹69,346 કરોડનો વૈવિધ્યીકરણ કાર્યક્રમ — કોલસાની બહાર પાંચ મંચ

કોલસા મંત્રાલયે કોલ ઇન્ડિયા લિમિટેડનો ટૅક્નૉલૉજી-આધારિત વૈવિધ્યીકરણ કાર્યક્રમ રજૂ કર્યો — કુલ ₹69,346 કરોડના પ્રકલ્પ પાંચ મંચમાં વહેંચાયા.

વિગત

પાંચ મંચ — કોલસા ગૅસીકરણ ને કોલ-ટુ-કેમિકલ્સ, તાપવીજ, નવીનીકરણીય ઊર્જા ને સંગ્રહ, મહત્ત્વનાં ખનિજ તથા લોખંડ-અયસ્ક સહિતનાં વિવિધ ખનિજ.
તાલચર ફર્ટિલાઇઝર્સ લિ. — વર્ષે 12.7 લાખ ટન યુરિયા, અંદાજિત ખર્ચ ₹19,062 કરોડ.
ભારત કોલ ગૅસીફિકેશન ઍન્ડ કેમિકલ્સ લિ. — વર્ષે 6.6 લાખ ટન ઍમોનિયમ નાઇટ્રેટ.
ચંદ્રપુરા ખાતે 2×800 મેગાવોટનું અલ્ટ્રા-સુપરક્રિટિકલ વિસ્તરણ ને ગ્રિડ-સ્તરની બૅટરી સંગ્રહ પહેલ.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

કોલ ઇન્ડિયા લિમિટેડની સ્થાપના 1975 માં થઈ; મુખ્યાલય કોલકાતા; એ મહારત્ન કંપની છે.
કોલસાના ગૅસીકરણથી બનતા કૃત્રિમ કુદરતી વાયુને SNG (Synthetic Natural Gas) કહે છે.
તાલચર ઓડિશાના અંગુલ જિલ્લામાં આવેલું કોલસા-ક્ષેત્ર છે.

રાષ્ટ્રીયગ્વાલિયરટેલિકૉમસિંધિયામધ્ય પ્રદેશઉત્પાદન

3. ગ્વાલિયરમાં એશિયાનો પ્રથમ ટેલિકૉમ ઉત્પાદન ઝોન

કેન્દ્રીય સંચાર મંત્રી જ્યોતિરાદિત્ય સિંધિયાએ ગ્વાલિયરમાં બની રહેલા એશિયાના પ્રથમ ટેલિકૉમ ઉત્પાદન ઝોનની 170 એકરની જગ્યાનું નિરીક્ષણ કર્યું.

વિગત

ઝોનમાં અંદાજે ₹5,500 કરોડનું રોકાણ અપેક્ષિત.
24 કંપનીએ આશરે ₹5,500 કરોડની રોકાણ-દરખાસ્ત આપી છે ને જમીન-ફાળવણી માટે અરજી કરી; મંત્રીના કહેવા મુજબ માગ ઉપલબ્ધ જમીન કરતાં વધી ગઈ છે.
હેતુ — ટેલિકૉમ સાધનોના સ્વદેશી ઉત્પાદનને વેગ આપવો ને આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડવી.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

ગ્વાલિયર મધ્ય પ્રદેશમાં આવેલું છે ને ત્યાંનો ગ્વાલિયર કિલ્લો જાણીતો છે.
ટેલિકૉમ ક્ષેત્રનું નિયમન TRAI કરે છે, જ્યારે નીતિ સંચાર મંત્રાલયનો ટેલિકૉમ વિભાગ ઘડે છે.
ભારતમાં ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદન વધારવા માટેની મુખ્ય યોજના PLI (ઉત્પાદન-સંલગ્ન પ્રોત્સાહન) છે.

અર્થતંત્રઆસામધુબરીવીજ પ્રકલ્પહિમંત સરમાઊર્જા

4. આસામના ધુબરીમાં 3,200 મેગાવોટના વીજ પ્રકલ્પનું ખાતમુહૂર્ત

આસામના ધુબરી જિલ્લાના ચાપર ખાતે 3,200 મેગાવોટના તાપવીજ પ્રકલ્પનું ખાતમુહૂર્ત મુખ્યમંત્રી હિમંત બિસ્વા સરમાના હસ્તે થયું; અંદાજિત રોકાણ ₹48,000 કરોડ.

વિગત

પ્રકલ્પ આસામના ધુબરી જિલ્લાના ચાપરમાં બનશે.
અંદાજિત રોકાણ આશરે ₹48,000 કરોડ.
રાજ્યમાં વીજ-ક્ષમતા ને રોજગાર બંને વધારવાનો હેતુ.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

ધુબરી આસામનો જિલ્લો છે ને બ્રહ્મપુત્ર નદી અહીંથી બાંગ્લાદેશમાં પ્રવેશે છે.
આસામની રાજધાની દિસપુર છે ને રાજ્યનું સૌથી મોટું શહેર ગુવાહાટી.
ભારતમાં વીજ-ક્ષેત્ર બંધારણની સમવર્તી યાદી (Concurrent List) નો વિષય છે.

સંરક્ષણસૂર્યકિરણહૉકવાયુસેનામેરઠઍરોબૅટિક્સ

5. સૂર્યકિરણ ઍરોબૅટિક ટીમનું મેરઠમાં પ્રથમ પ્રદર્શન

ભારતીય વાયુસેનાની સૂર્યકિરણ ઍરોબૅટિક ટીમે 19 ને 20 સપ્ટેમ્બરે મેરઠમાં પોતાનું સૌપ્રથમ હવાઈ પ્રદર્શન આપ્યું; બે દિવસમાં એક લાખથી વધુ દર્શકોએ તે નિહાળ્યું.

વિગત

પ્રદર્શનમાં નવ હૉક Mk 132 વિમાન સામેલ હતાં.
20 સપ્ટેમ્બરના પ્રદર્શનમાં સંરક્ષણ રાજ્યમંત્રી સંજય સેઠ હાજર રહ્યા.
મેરઠમાં ટીમનું આ પ્રથમ પ્રદર્શન હતું ને એ બે દિવસ ચાલ્યું.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

સૂર્યકિરણ ઍરોબૅટિક ટીમની રચના 1996 માં થઈ ને એનું મથક બીદર (કર્ણાટક) છે.
ટીમ હૉક Mk 132 અદ્યતન જેટ ટ્રેનર વાપરે છે, જે HAL બનાવે છે.
ભારતીય વાયુસેનાની બીજી પ્રદર્શન-ટીમ 'સારંગ' છે, જે ધ્રુવ હેલિકોપ્ટર વાપરે છે.

રાષ્ટ્રીયરાષ્ટ્રપતિNGTપર્યાવરણવિજ્ઞાન ભવનમુર્મુ

6. રાષ્ટ્રપતિ મુર્મુ NGT ની આંતરરાષ્ટ્રીય પરિષદના સમાપન સત્રમાં

નવી દિલ્હીમાં યોજાયેલી રાષ્ટ્રીય હરિત અધિકરણ (NGT) ની બે દિવસની આંતરરાષ્ટ્રીય પરિષદના સમાપન સત્રમાં રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુ મુખ્ય અતિથિ રહ્યાં.

વિગત

પરિષદનો વિષય — 'ધ ફ્યુચર ઑફ એન્વાયર્નમેન્ટ ઍન્ડ ક્લાઇમેટ ડાયનેમિક્સ'.
પરિષદનું ઉદ્ઘાટન આગલા દિવસે વડાપ્રધાનના હસ્તે થયું હતું.
17 દેશ તથા UNEP ને એશિયન ડેવલપમેન્ટ બૅન્કના પ્રતિનિધિ સહભાગી થયા.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

ભારતના રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી અંગેની જોગવાઈ બંધારણના અનુચ્છેદ 54-55 માં છે.
NGT ની સ્થાપના 2010 માં થઈ; મુખ્ય બેન્ચ નવી દિલ્હીમાં.
પર્યાવરણ સંરક્ષણ અધિનિયમ 1986 નો છે, જે સ્ટૉકહોમ પરિષદ (1972) પછીની ભારતની મુખ્ય જોગવાઈ ગણાય છે.

રાષ્ટ્રીયSIRમતદારયાદીચૂંટણી પંચદિલ્હીઅનુચ્છેદ 324

7. દિલ્હીના મતદારયાદી પુનરીક્ષણમાં જાણીતાં નામોને નોટિસ

દિલ્હીમાં ચાલી રહેલા મતદારયાદીના વિશેષ સઘન પુનરીક્ષણ (SIR) માં વિદેશમંત્રી એસ. જયશંકર, CBI નિદેશક ને પૂર્વ સેનાધ્યક્ષ સહિતનાં જાણીતાં નામોને નોટિસ અપાઈ.

વિગત

કારણ — એમનાં નામ છેલ્લા SIR ની યાદી સાથે 'મૅપ' થઈ શક્યાં નહોતાં.
દિલ્હીમાં આ પહેલાંનું વિશેષ સઘન પુનરીક્ષણ 2002 માં થયું હતું.
દિલ્હીના મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીએ સ્પષ્ટ કર્યું કે આ નોટિસ પ્રણાલી-જનિત છે ને ECINET માહિતી સુધારવા માટે છે; નોટિસ મળવાનો અર્થ નામ કપાશે એવો નથી.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

મતદારયાદી તૈયાર કરવાની ને સુધારવાની જવાબદારી ભારતના ચૂંટણી પંચની છે — અનુચ્છેદ 324.
મતદાર બનવાની લઘુતમ વય 18 વર્ષ છે, જે 61મા બંધારણીય સુધારા (1988) થી 21 થી ઘટાડાઈ.
મતદારયાદી સંબંધી કાયદો લોકપ્રતિનિધિત્વ અધિનિયમ, 1950 છે.

સંરક્ષણયુદ્ધ અભ્યાસમહાજનM777પિનાકાકવાયત

8. 'યુદ્ધ અભ્યાસ 2026' — મહાજન રેન્જમાં સંયુક્ત તોપમારો

ભારત-અમેરિકા સંયુક્ત લશ્કરી કવાયત 'યુદ્ધ અભ્યાસ 2026' હેઠળ રાજસ્થાનની મહાજન ફીલ્ડ ફાયરિંગ રેન્જમાં M777 અલ્ટ્રા લાઇટ હોવિત્ઝરથી સંયુક્ત જીવંત-ગોળીબારનું પ્રદર્શન થયું.

વિગત

ભારતીય તોપચી ટુકડીઓએ ચોકસાઈ ને યુદ્ધ-સજ્જતા દર્શાવી ને અમેરિકી ટુકડીએ ગન-પોઝિશન પર અનુભવની આપ-લે કરી.
આ 22મી આવૃત્તિની કવાયત 15 સપ્ટેમ્બરે શરૂ થઈ ને 29 સપ્ટેમ્બર સુધી ચાલશે.
કવાયત બે સ્થળે એકસાથે ચાલે છે — ઔલી (ઉત્તરાખંડ) ને મહાજન (રાજસ્થાન); બંને પક્ષે આશરે 600 જવાન.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

'યુદ્ધ અભ્યાસ' ભારત ને અમેરિકા વચ્ચેની સંયુક્ત ભૂમિસેના કવાયત છે.
મહાજન ફીલ્ડ ફાયરિંગ રેન્જ રાજસ્થાનના બિકાનેર જિલ્લામાં આવેલી છે.
M777 અલ્ટ્રા લાઇટ હોવિત્ઝર 155 mm ની હલકી તોપ છે, જેને હેલિકોપ્ટરથી પણ ઊંચાણવાળા વિસ્તારમાં લઈ જઈ શકાય છે.

આંતરરાષ્ટ્રીયરાજ્ય ડુમાયુનાઇટેડ રશિયાKPRFLDPRચૂંટણી

9. રશિયાની ડુમા ચૂંટણીનાં શરૂઆતી પરિણામ — યુનાઇટેડ રશિયા 57 ટકાથી આગળ

રશિયામાં ત્રણ દિવસ ચાલેલી રાજ્ય ડુમાની ચૂંટણીનું મતદાન 20 સપ્ટેમ્બરે પૂરું થયું. કેન્દ્રીય ચૂંટણી પંચના શરૂઆતી આંકડા મુજબ સત્તારૂઢ યુનાઇટેડ રશિયા 57.19 ટકા મત સાથે સૌથી આગળ રહ્યો.

વિગત

36.87 ટકા મતદાન-મથકની ગણતરી વખતના આંકડા — યુનાઇટેડ રશિયા 57.19%, સામ્યવાદી પક્ષ (KPRF) 13.85%, LDPR 9.16%, 'ન્યૂ પીપલ' 8.01% ને 'અ જસ્ટ રશિયા' 5.23%.
એટલે પાંચેય પક્ષ 5 ટકાની લઘુતમ મર્યાદા વટાવી ગયા.
225 એક-સભ્ય મતવિસ્તારોમાંથી 161 માં યુનાઇટેડ રશિયાના ઉમેદવાર આગળ હતા.
એ જ દિવસે 11 ગવર્નર-પદ ને 39 પ્રાદેશિક વિધાનસભાની ચૂંટણી પણ થઈ.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

રાજ્ય ડુમા રશિયાની સંઘીય સભાનું નીચલું ગૃહ છે; ઉપલું ગૃહ ફેડરેશન કાઉન્સિલ.
ડુમાની 450 બેઠક છે ને સભ્યોની મુદત 5 વર્ષની.
રશિયાની રાજધાની મૉસ્કો ને ચલણ રૂબલ છે.

આંતરરાષ્ટ્રીયજર્મનીAfDCDUલાન્ડટાગચૂંટણી

10. જર્મની — મેક્લનબુર્ગ-ફોરપોમર્નમાં AfD પ્રથમ, CDU વિધાનસભામાંથી બહાર

જર્મનીના મેક્લનબુર્ગ-ફોરપોમર્ન રાજ્યની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં AfD 38.2 ટકા મત સાથે સૌથી મોટો પક્ષ બન્યો, જ્યારે ચાન્સેલરનો પક્ષ CDU માત્ર 4.9 ટકા મત લઈને એક પણ બેઠક વગર રહ્યો.

વિગત

AfD ને 38.2 ટકા મત ને 32 બેઠક (2021 માં 16.7 ટકા હતા).
SPD 35.5 ટકા સાથે બીજા ક્રમે, 29 બેઠક.
CDU 4.9 ટકા ને BSW 4.8 ટકા — બંને 5 ટકાની મર્યાદા ચૂક્યા.
જર્મન સંઘીય પ્રજાસત્તાકના ઇતિહાસમાં પહેલી વાર CDU કોઈ રાજ્ય વિધાનસભામાં પ્રવેશ જ ન પામ્યો; મતદાન 78.1 ટકા.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

જર્મનીની રાજ્ય વિધાનસભાને 'લાન્ડટાગ' કહે છે ને સંઘીય સંસદના નીચલા ગૃહને 'બુન્ડેસ્ટાગ'.
જર્મનીમાં પક્ષને બેઠક મેળવવા ઓછામાં ઓછા 5 ટકા મત જોઈએ.
જર્મનીની રાજધાની બર્લિન ને ચલણ યુરો છે.

આંતરરાષ્ટ્રીયબર્લિનડી લિન્કેSPDજર્મનીચૂંટણી

11. બર્લિનની ચૂંટણીમાં 'ડી લિન્કે' પ્રથમ ક્રમે

જર્મનીની રાજધાની બર્લિનની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં ડાબેરી પક્ષ 'ડી લિન્કે' 25.65 ટકા મત ને 47 બેઠક સાથે સૌથી મોટો પક્ષ બન્યો.

વિગત

1990 પછી પહેલી વાર બર્લિનમાં SPD કે CDU પ્રથમ ક્રમે નથી આવ્યા.
'ડી લિન્કે' ને 25.65 ટકા મત ને 47 બેઠક મળી.
બર્લિન જર્મનીનું શહેર-રાજ્ય (city-state) છે, એટલે એની વિધાનસભા રાજ્ય-કક્ષાની ગણાય.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

જર્મનીમાં ત્રણ શહેર-રાજ્ય છે — બર્લિન, હૅમ્બર્ગ ને બ્રેમેન.
બર્લિનની દીવાલ 1961 માં બંધાઈ ને 1989 માં તૂટી; જર્મનીનું એકીકરણ 3 ઑક્ટોબર 1990 એ થયું.
'ડી લિન્કે' (The Left) જર્મનીનો ડાબેરી પક્ષ છે.

આંતરરાષ્ટ્રીયમૉસ્કોડ્રોનકાપોત્ન્યાયુક્રેનરિફાઇનરી

12. મૉસ્કો પર અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો ડ્રોન હુમલો

રશિયાના સંરક્ષણ મંત્રાલય પ્રમાણે એક રાતમાં દેશના 19 પ્રદેશો તથા ક્રિમિયા ને કાળા સમુદ્ર પર કુલ 1,110 યુક્રેનિયન ડ્રોન તોડી પડાયાં — મૉસ્કો પરનો અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો ડ્રોન હુમલો ગણાયો.

વિગત

મૉસ્કોના કાપોત્ન્યા વિસ્તારની રિફાઇનરીમાં આગ લાગી.
યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ ઝેલેન્સ્કીએ કહ્યું કે હુમલામાં સ્વદેશી FP-5 'ફ્લેમિંગો' ક્રૂઝ મિસાઇલ સહિત અનેક પ્રણાલી વપરાઈ ને પહેલી વાર 'પેલિકન' વાપરવામાં આવ્યું. ('પેલિકન' મિસાઇલ છે કે ડ્રોન, એ અંગે હજુ સત્તાવાર ખુલાસો નથી.)
મેયર સોબ્યાનિન પ્રમાણે શનિવારથી 1,600 થી વધુ ડ્રોન અટકાવાયાં, જેમાંથી 450 મૉસ્કો તરફ આવતાં હતાં.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

મૉસ્કો મોસ્કવા નદીના કાંઠે વસેલું છે ને એ રશિયાની રાજધાની છે.
માનવરહિત હવાઈ વાહન (UAV) ને સામાન્ય ભાષામાં ડ્રોન કહે છે.
યુક્રેનની રાજધાની કીવ છે ને ત્યાંથી વહેતી મુખ્ય નદી ડ્નીપર છે.

આંતરરાષ્ટ્રીયઇથિયોપિયાTPLFઅબી અહમદઆદિસ અબાબાઆફ્રિકા

13. ઇથિયોપિયામાં સાત સશસ્ત્ર જૂથોનું સંયુક્ત જોડાણ

ઇથિયોપિયામાં TPLF, ફાનો ને OLA સહિત સાત સશસ્ત્ર જૂથોએ વડાપ્રધાન અબી અહમદની સરકાર સામે સંયુક્ત જોડાણ રચવાની જાહેરાત કરી.

વિગત

જોડાણમાં ટિગ્રે પીપલ્સ લિબરેશન ફ્રન્ટ (TPLF), 'ફાનો' ને ઓરોમો લિબરેશન આર્મી (OLA) સામેલ.
સાતેય જૂથ જુદા જુદા પ્રદેશોમાં સક્રિય છે.
જોડાણનો જાહેર હેતુ વડાપ્રધાન અબી અહમદની સરકારનો વિરોધ છે.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

ઇથિયોપિયાની રાજધાની આદિસ અબાબા છે, જ્યાં આફ્રિકન યુનિયનનું મુખ્યાલય પણ છે.
વડાપ્રધાન અબી અહમદને 2019 નો નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર મળ્યો હતો (ઇરિટ્રિયા સાથેની શાંતિ માટે).
ઇથિયોપિયા આફ્રિકાનો એવો દેશ છે જે વસાહત બન્યો નહોતો; નાઇલની મુખ્ય ઉપનદી નીલ નાઇલ અહીંના તાના સરોવરમાંથી નીકળે છે.

અર્થતંત્રઈરાનGDPતેહરાનઅર્થતંત્રપ્રતિબંધ

14. ઈરાનના સત્તાવાર આંકડા — વર્ષના પહેલા ત્રિમાસમાં GDP 10.1 ટકા ઘટ્યો

ઈરાનના 'સ્ટૅટિસ્ટિકલ સેન્ટર ઑફ ઈરાન' એ 20 સપ્ટેમ્બરે જાહેર કરેલા આંકડા મુજબ ઈરાની વર્ષના પહેલા ત્રિમાસ (21 માર્ચ – 20 જૂન 2026) માં દેશનો GDP આગલા વર્ષના એ જ ગાળાની સરખામણીએ 10.1 ટકા ઘટ્યો; તેલ-ગૅસ ક્ષેત્રમાં ઘટાડો 26.4 ટકા રહ્યો.

વિગત

કુલ GDP માં ઘટાડો 10.1 ટકા — આગલા વર્ષના એ જ ત્રિમાસની સરખામણીએ.
તેલ ને ગૅસ ક્ષેત્રમાં સૌથી મોટો ઘટાડો — 26.4 ટકા.
તેલ સિવાયનો (નૉન-ઑઇલ) GDP 4.6 ટકા ઘટ્યો; ઉદ્યોગ ને ખાણ 14.7 ટકા ને સેવા ક્ષેત્ર 4.8 ટકા ઘટ્યાં.
એકમાત્ર કૃષિ ક્ષેત્રમાં 2.3 ટકા વૃદ્ધિ નોંધાઈ.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

ઈરાનની રાજધાની તેહરાન ને ચલણ ઈરાની રિયાલ છે.
ઈરાન OPEC નો સ્થાપક સભ્ય છે — OPEC ની સ્થાપના 1960 માં બગદાદમાં થઈ ને મુખ્યાલય વિયેનામાં છે.
ઈરાની (શમ્સી) કૅલેન્ડરનું નવું વર્ષ નવરોઝથી, આશરે 21 માર્ચે શરૂ થાય છે — એટલે ઈરાનનો 'પહેલો ત્રિમાસ' 21 માર્ચથી 20 જૂન સુધીનો ગણાય.

આંતરરાષ્ટ્રીયહૈતીમોઇસપ્રત્યાર્પણકૅરિબિયનપોર્ટ-ઓ-પ્રિન્સ

15. હૈતી — મોઇસ હત્યાના 18 આરોપી અમેરિકાને સોંપાયા

હૈતીના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ જોવેનલ મોઇસની હત્યાના 18 આરોપીને અમેરિકાને સોંપવામાં આવ્યા; કેસ ફ્લોરિડાના દક્ષિણ જિલ્લામાં ચાલશે.

વિગત

સોંપાયેલા 18 માં હૈતીના ન્યાય મંત્રાલયના પૂર્વ અધિકારી ને મુખ્ય આરોપી ઝોઝેફ ફેલિક્સ બાદિયો તથા 17 કોલંબિયન ભૂતપૂર્વ કમાન્ડો સામેલ છે.
જોવેનલ મોઇસની હત્યા 7 જુલાઈ 2021 ના રોજ પોર્ટ-ઓ-પ્રિન્સમાં એમના ખાનગી નિવાસસ્થાને થઈ હતી.
કેસ અમેરિકાની ફ્લોરિડાની દક્ષિણ જિલ્લા અદાલતમાં ચાલશે.
20 સપ્ટેમ્બરે (રવિવારે) અમેરિકી લશ્કરી વિમાનમાં પોર્ટ-ઓ-પ્રિન્સથી મિયામી લઈ જવાયા; અમેરિકામાં આ હત્યા સંદર્ભે કુલ 30 લોકો સામે આરોપનામું દાખલ થયું છે.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

હૈતીની રાજધાની પોર્ટ-ઓ-પ્રિન્સ છે ને એ કૅરિબિયન સમુદ્રમાં હિસ્પાનિઓલા ટાપુ પર આવેલું છે.
હૈતી ગુલામોના બળવાથી સ્વતંત્ર થનારો વિશ્વનો પ્રથમ દેશ છે (1804).
હિસ્પાનિઓલા ટાપુનો બીજો ભાગ ડોમિનિકન રિપબ્લિક છે.

ગુજરાતગંભીરા પુલમહી નદીવડોદરાઆણંદભૂપેન્દ્ર પટેલ

16. ગંભીરા પુલ ફરી ખુલ્લો — 2025 ની દુર્ઘટના પછી વડોદરા-આણંદ ફરી જોડાયાં

મહીસાગર નદી પરનો નવો ગંભીરા (ગંભીરા-મુજપુર) પુલ મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે વરણામા (વડોદરા) ખાતે ત્રિમંદિર પરિસરમાંથી ઈ-લોકાર્પણ દ્વારા ખુલ્લો મૂક્યો. જૂનો પુલ 9 જુલાઈ 2025 ના રોજ તૂટી પડતાં 22 લોકોનાં મોત થયાં હતાં.

વિગત

નવા પુલનો ખર્ચ ₹212 કરોડથી વધુ; બાંધકામ આશરે એક વર્ષમાં પૂરું થયું.
પુલ મહીસાગર (મહી) નદી પર છે ને વડોદરા જિલ્લાના પાદરા વિસ્તારને આણંદ જિલ્લા સાથે જોડે છે.
જૂનો પુલ 40 વર્ષ જૂનો હતો; 9 જુલાઈ 2025 ના રોજ ધસી પડતાં 22 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

મહી નદીનું ઉદ્ગમ વિંધ્ય પર્વતમાળામાં — મધ્ય પ્રદેશના ધાર જિલ્લામાં છે.
એ મધ્ય પ્રદેશ → રાજસ્થાન → ગુજરાત થઈને ખંભાતના અખાતમાં ઠલવાય છે.
કર્કવૃત્તને બે વાર ઓળંગતી ભારતની એકમાત્ર મોટી નદી મહી છે; તેના પર કડાણા બંધ (મહીસાગર જિલ્લો) આવેલો છે.

ગુજરાતવડોદરાઆંબેડકરસંકલ્પ ભૂમિવરણામાભૂપેન્દ્ર પટેલ

17. વડોદરામાં ₹1,297 કરોડનાં વિકાસકામ ને ડૉ. આંબેડકર 'સંકલ્પ ભૂમિ' સ્મારક

મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે વડોદરા જિલ્લાના વરણામા ખાતે ત્રિમંદિર પરિસરમાંથી આશરે ₹1,297 કરોડનાં વિકાસકામોનું ઈ-લોકાર્પણ ને ખાતમુહૂર્ત કર્યું. તેમાં સયાજીબાગનું ડૉ. બાબાસાહેબ આંબેડકર 'સંકલ્પ ભૂમિ' સ્મારક પણ છે.

વિગત

કુલ આશરે ₹1,297 કરોડનાં કામોનું ઈ-લોકાર્પણ ને ખાતમુહૂર્ત; તેમાં વડોદરા મહાનગરપાલિકાનાં આશરે ₹441 કરોડ ને પંચાયત વિભાગનાં આશરે ₹408 કરોડનાં કામ સામેલ. (કેટલાક ગુજરાતી અહેવાલોમાં કુલ આંકડો ₹1,273 કરોડ પણ છપાયો છે.)
ડૉ. બાબાસાહેબ આંબેડકર 'સંકલ્પ ભૂમિ' સ્મારક — સયાજીબાગ (કમાટીબાગ), વડોદરા; સંકુલમાં સંગ્રહાલય, ઑડિટોરિયમ, પુસ્તકાલય, ડિજિટલ પ્રદર્શન ને આંબેડકરની 12 ફૂટ ઊંચી પ્રતિમા.
એ જ દિવસે કલ્યાણનગરના ડૉ. આંબેડકર ભવનનું પણ ઈ-લોકાર્પણ થયું — એ સ્મારકથી અલગ ઇમારત છે.
પ્રધાનમંત્રી આવાસ યોજના હેઠળનાં 593 મકાનનું પણ લોકાર્પણ થયું.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

સયાજીબાગ (કમાટીબાગ) માં વડના વૃક્ષ નીચે 23 સપ્ટેમ્બર 1917 ના રોજ ડૉ. આંબેડકરે શોષિત-વંચિત સમાજના ઉત્થાનનો સંકલ્પ લીધો હતો — તેથી એ સ્થળ "સંકલ્પ ભૂમિ" કહેવાય છે.
વડોદરાની મહારાજા સયાજીરાવ યુનિવર્સિટી તેમના જ નામે છે.
આંબેડકર બંધારણની મુસદ્દા સમિતિ (Drafting Committee) ના અધ્યક્ષ હતા.

ગુજરાતઅંબાજીભાદરવી પૂનમશક્તિપીઠબનાસકાંઠામેળો

18. અંબાજીમાં ભાદરવી પૂનમનો સાત દિવસનો મહામેળો શરૂ

અંબાજીમાં ભાદરવી પૂનમનો સાત દિવસનો મહામેળો 20 સપ્ટેમ્બરે શરૂ થયો; 30 લાખથી વધુ શ્રદ્ધાળુ આવવાનો અંદાજ મુકાયો.

વિગત

મેળો 20 થી 26 સપ્ટેમ્બર — સાત દિવસ.
વ્યવસ્થા માટે આશરે 6,000 પોલીસકર્મી તહેનાત ને વિસ્તાર દસ સેક્ટરમાં વહેંચાયો.
રાજ્યભરમાંથી પદયાત્રીઓ ચાલીને અંબાજી પહોંચે છે.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

અંબાજી બનાસકાંઠા જિલ્લામાં અરાસુર ડુંગર પર આવેલું છે ને 51 શક્તિપીઠોમાં ગણાય છે.
મંદિરમાં મૂર્તિ નહીં પણ 'વીસા યંત્ર' ની પૂજા થાય છે; નજીકમાં ગબ્બર ટેકરી છે.
ભાદરવી પૂનમ ભાદરવા મહિનાની પૂર્ણિમાએ આવે છે.

ગુજરાતબિરસા મુંડારાજપીપળાનર્મદાદીક્ષાંતઆદિજાતિ

19. રાજપીપળામાં બિરસા મુંડા ટ્રાયબલ યુનિવર્સિટીનો પ્રથમ દીક્ષાંત સમારોહ

નર્મદા જિલ્લાના રાજપીપળા ખાતે બિરસા મુંડા ટ્રાયબલ યુનિવર્સિટીનો પ્રથમ દીક્ષાંત સમારોહ યોજાયો, જેમાં 667 વિદ્યાર્થીને પદવી અપાઈ.

વિગત

કુલ 667 વિદ્યાર્થીને પદવી; 24 સુવર્ણ ને 23 રજત ચંદ્રક એનાયત થયા.
સમારોહમાં રાજ્યપાલ ને મુખ્યમંત્રી ઉપસ્થિત રહ્યા.
યુનિવર્સિટીનો આ સૌપ્રથમ દીક્ષાંત સમારોહ હતો.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

રાજપીપળા ગુજરાતના નર્મદા જિલ્લાનું મુખ્યમથક છે; સ્ટૅચ્યૂ ઑફ યુનિટી આ જ જિલ્લામાં છે.
બિરસા મુંડા આદિવાસી સ્વાતંત્ર્યસેનાની હતા; એમની જન્મજયંતી 15 નવેમ્બરે 'જનજાતીય ગૌરવ દિવસ' તરીકે ઊજવાય છે.
ગુજરાતમાં આદિજાતિ વિદ્યાર્થીઓ માટેની આ યુનિવર્સિટી 2017 માં સ્થપાઈ હતી.

રમતગમતએશિયન ગેમ્સટ્રાયથ્લૉનગમાગોરીહોજોજાપાન

20. 20મી એશિયન ગેમ્સનો પ્રથમ સુવર્ણ — જાપાનના ટાકુમી હોજોને ટ્રાયથ્લૉનમાં

આઇચી-નાગોયા એશિયન ગેમ્સનો સૌથી પહેલો સુવર્ણ ચંદ્રક ગમાગોરી શહેરના ટ્રાયથ્લૉન સ્થળે યજમાન જાપાનના ટાકુમી હોજોએ પુરુષ વ્યક્તિગત ટ્રાયથ્લૉનમાં જીત્યો.

વિગત

પુરુષ વ્યક્તિગત ટ્રાયથ્લૉન — સુવર્ણ ટાકુમી હોજો (જાપાન), સમય 52:56; રજત ઝાંગ શિરુઈ (ચીન); કાંસ્ય અર્લાન ઝાનાબાય (કઝાકિસ્તાન).
મહિલા વ્યક્તિગત ટ્રાયથ્લૉનમાં ચીનનો 1-2 કબજો — સુવર્ણ લિન શિનયુ ને રજત હુઆંગ આન્ચી.
બંને વિજેતાએ પોતાના દેશ માટે 2028 ના ઑલિમ્પિકનો ક્વોટા પણ મેળવ્યો.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

ટ્રાયથ્લૉનમાં ત્રણ રમત ક્રમશઃ આવે છે — તરણ, સાઇકલિંગ ને દોડ.
20મી એશિયન ગેમ્સ 19 સપ્ટેમ્બરથી 4 ઑક્ટોબર 2026 દરમિયાન આઇચી પ્રાંત ને નાગોયામાં યોજાઈ રહી છે; 43 રમત ને 469 સ્પર્ધા.
પ્રથમ એશિયન ગેમ્સ 1951 માં નવી દિલ્હીમાં યોજાઈ હતી.

રમતગમતએલાવેનિલએર રાઇફલશૂટિંગઅમદાવાદચંદ્રક

21. ભારતનો પ્રથમ ચંદ્રક શૂટિંગમાં — એલાવેનિલ વાલારિવનને બે રજત

આઇચી-નાગોયા એશિયન ગેમ્સમાં ભારતનો પહેલો ચંદ્રક મહિલા 10 મીટર એર રાઇફલ ટીમ સ્પર્ધામાં રજત રૂપે આવ્યો, ને એ જ દિવસે વ્યક્તિગત ફાઇનલમાં એલાવેનિલ વાલારિવને બીજો રજત જીત્યો.

વિગત

ટીમ સ્પર્ધા — સુવર્ણ ચીન 1904.2 (વિશ્વ વિક્રમ), રજત ભારત 1898.0, કાંસ્ય જાપાન 1897.1.
ભારતીય ટીમ — એલાવેનિલ વાલારિવન, સોનમ માસ્કર ને વિદર્સા વિનોદ.
વ્યક્તિગત સ્પર્ધા — સુવર્ણ હિનાતા તાઇચી (જાપાન) 253.0 (એશિયન ગેમ્સ વિક્રમ), રજત એલાવેનિલ વાલારિવન 252.4.
પ્રથમ દિવસને અંતે ભારત પાસે બે ચંદ્રક — બંને રજત.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

એલાવેનિલ વાલારિવનનો જન્મ તમિલનાડુના કુડ્ડલોરમાં થયો ને પરિવાર પછી અમદાવાદ સ્થાયી થયો.
એ 10 મીટર એર રાઇફલની નિષ્ણાત ને બે વખતની ઑલિમ્પિયન છે.
અમદાવાદ 2030 ના રાષ્ટ્રમંડળ રમતોત્સવનું યજમાન શહેર બનવાનું છે.

રમતગમતતરણયુ ઝિદીપાન ઝાનલેટોક્યોએશિયન ગેમ્સ

22. તરણમાં ચીનનો દબદબો — 13 વર્ષની યુ ઝિદીને સુવર્ણ

એશિયન ગેમ્સના તરણનો પહેલો દિવસ ચીનના નામે રહ્યો — માત્ર 13 વર્ષની યુ ઝિદીએ મહિલા 200 મીટર બટરફ્લાયમાં સુવર્ણ જીત્યું ને પાન ઝાનલેએ પુરુષ 100 મીટર ફ્રીસ્ટાઇલ.

વિગત

મહિલા 200 મીટર બટરફ્લાય — સુવર્ણ યુ ઝિદી (ચીન), સમય 2:05.08, જે ગેમ્સ વિક્રમ પણ બન્યો.
પુરુષ 100 મીટર ફ્રીસ્ટાઇલ — સુવર્ણ પાન ઝાનલે (ચીન) 47.61.
પહેલા દિવસનાં બીજાં સુવર્ણ પણ મોટે ભાગે ચીનને મળ્યાં.
આ ગેમ્સનું તરણ આઇચીમાં નહીં પણ ટોક્યો એક્વેટિક્સ સેન્ટરમાં યોજાય છે.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

પાન ઝાનલેએ 100 મીટર ફ્રીસ્ટાઇલનો વિશ્વ વિક્રમ (46.40 સેકન્ડ) પૅરિસ ઑલિમ્પિક 2024 માં નોંધાવ્યો હતો.
તરણની ચાર મુખ્ય શૈલી — ફ્રીસ્ટાઇલ, બૅકસ્ટ્રોક, બ્રેસ્ટસ્ટ્રોક ને બટરફ્લાય.
આંતરરાષ્ટ્રીય તરણનું સંચાલન 'વર્લ્ડ ઍક્વેટિક્સ' (અગાઉનું FINA) કરે છે.

રમતગમતટેકબૉલFITEQહંગેરીમ્યાનમારથાઇલૅન્ડ

23. ટેકબૉલનું એશિયન ગેમ્સમાં પદાર્પણ — મહિલા એકલનો સુવર્ણ મ્યાનમારને

20મી એશિયન ગેમ્સમાં ટેકબૉલે પદાર્પણ કર્યું; મહિલા એકલમાં મ્યાનમારની ખિન હનિન વાઈએ સુવર્ણ જીત્યો. પાંચેય ફાઇનલ 20 સપ્ટેમ્બરે જ રમાઈ.

વિગત

ટેકબૉલ 2026 ની એશિયન ગેમ્સમાં પ્રથમ વાર સામેલ થઈ; 15 દેશના 55 ખેલાડી ને પાંચ સ્પર્ધા.
મહિલા એકલ — સુવર્ણ ખિન હનિન વાઈ (મ્યાનમાર); પુરુષ એકલ — સુવર્ણ લી જુન-સુક (દક્ષિણ કોરિયા).
ચંદ્રક યાદીમાં થાઇલૅન્ડ પ્રથમ — ત્રણેય યુગલ સ્પર્ધામાં સુવર્ણ.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

ટેકબૉલ વળાંકવાળા ટેબલ પર ફૂટબૉલથી રમાતી રમત છે ને એનો ઉદ્ભવ હંગેરીમાં થયો.
એની આંતરરાષ્ટ્રીય સંચાલક સંસ્થા FITEQ (ઇન્ટરનેશનલ ટેકબૉલ ફેડરેશન) છે.
મ્યાનમારની રાજધાની નેપીડૉ ને થાઇલૅન્ડની બૅંગકોક છે.

રમતગમતકઝાકિસ્તાનલુત્સેન્કોસાઇકલિંગકરાટેઅસ્તાના

24. કઝાકિસ્તાનને પહેલા જ દિવસે ચાર સુવર્ણ — લુત્સેન્કોની સતત ચોથી ટાઇમ ટ્રાયલ જીત

એશિયન ગેમ્સના પહેલા પૂરા સ્પર્ધા-દિવસે કઝાકિસ્તાને ચાર સુવર્ણ જીત્યા; સાઇકલિસ્ટ અલેક્સી લુત્સેન્કોએ સતત ચોથી વાર ટાઇમ ટ્રાયલ જીતી.

વિગત

લુત્સેન્કોની આ સતત ચોથી એશિયન ગેમ્સ ટાઇમ ટ્રાયલ જીત ને કુલ પાંચમો એશિયન ગેમ્સ સુવર્ણ.
કઝાકિસ્તાનનાં બીજાં સુવર્ણમાં કરાટેના બે ચંદ્રક સામેલ.
સાઇકલિંગની 'ટાઇમ ટ્રાયલ' માં દરેક સ્પર્ધક એકલો સમય સામે દોડે છે.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

કઝાકિસ્તાનની રાજધાની અસ્તાના છે ને એ વિશ્વનો સૌથી મોટો ચારે બાજુ જમીનથી ઘેરાયેલો દેશ છે.
બાયકોનુર અંતરિક્ષ મથક કઝાકિસ્તાનમાં છે, જે રશિયા ભાડાપટ્ટે ચલાવે છે.
કરાટેનો ઉદ્ભવ જાપાનના ઓકિનાવામાં થયો હતો.

મહત્ત્વના દિવસવિશ્વ સ્વચ્છતા દિવસUN-Habitatઠરાવ 78/122કચરોશાઓશિંગ

25. 20 સપ્ટેમ્બર — વિશ્વ સ્વચ્છતા દિવસ

20 સપ્ટેમ્બરે 'વિશ્વ સ્વચ્છતા દિવસ' (World Cleanup Day) મનાવાયો — કચરાના યોગ્ય નિકાલ ને સ્વચ્છ શહેરો અંગે જાગૃતિ માટે.

વિગત

સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભાએ 8 ડિસેમ્બર 2023 ના ઠરાવ 78/122 થી આ દિવસને સત્તાવાર માન્યતા આપી.
સંયોજક સંસ્થા UN-Habitat છે.
2026 ની સંકલ્પના — 'From Clean Plates to Clean Cities'; મુખ્ય યજમાન શહેર શાઓશિંગ (ચીન).

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

UN-Habitat એટલે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર માનવ વસાહત કાર્યક્રમ; મુખ્યાલય નૈરોબી (કેન્યા).
ભારતનું સ્વચ્છતા અભિયાન 'સ્વચ્છ ભારત મિશન' 2 ઑક્ટોબર 2014 એ શરૂ થયું.
ટકાઉ વિકાસ લક્ષ્યાંક SDG-11 'ટકાઉ શહેરો ને સમુદાય' શહેરી સ્વચ્છતા સાથે સંબંધિત છે.

મહત્ત્વના દિવસયુનેસ્કોFISUયુનિવર્સિટી રમતરમતગમતદિવસ

26. 20 સપ્ટેમ્બર — આંતરરાષ્ટ્રીય યુનિવર્સિટી રમત દિવસ; 2026 માં દસમી વર્ષગાંઠ

20 સપ્ટેમ્બરે 'આંતરરાષ્ટ્રીય યુનિવર્સિટી રમત દિવસ' મનાવાયો; 2026 માં એની દસમી વર્ષગાંઠ હતી.

વિગત

આ દિવસ યુનેસ્કોએ 2015 માં જાહેર કર્યો ને પહેલી વાર 2016 માં ઊજવાયો.
2026 ની ઉજવણીનું સૂત્ર '10 years – 10 kilometres' રહ્યું.
હેતુ — યુનિવર્સિટી કક્ષાએ રમતગમતને શિક્ષણ સાથે જોડવી.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

યુનેસ્કોની સ્થાપના 1945 માં થઈ; મુખ્યાલય પૅરિસ (ફ્રાન્સ).
યુનિવર્સિટી કક્ષાની આંતરરાષ્ટ્રીય રમતોનું સંચાલન FISU (આંતરરાષ્ટ્રીય યુનિવર્સિટી રમત મહાસંઘ) કરે છે.
FISU ની મુખ્ય સ્પર્ધા 'વર્લ્ડ યુનિવર્સિટી ગેમ્સ' (અગાઉનું યુનિવર્સિયાડ) છે.

પાછલો દિવસ પછીનો દિવસ

તૈયાર છો? આજની ક્વિઝ રમો

આજના કરન્ટ અફેર્સ પર પ્રશ્નો · ફ્રી · ગુજરાતી