30 સેકન્ડમાં ઉકેલવાની પદ્ધતિ

English પદ્ધતિ — Noun & Pronoun

પદ્ધતિ વાંચીને ટેસ્ટ આપો

1. પરિચય — Noun અને Pronoun શું છે?

આ પ્રકરણ શા માટે મહત્ત્વનું છે?

•Noun (નામ) એટલે કોઈ પણ વ્યક્તિ, સ્થળ, વસ્તુ, પ્રાણી કે ભાવનું નામ. Example: Ram, Gujarat, table, dog, honesty.
•Pronoun (સર્વનામ) એટલે Noun ની જગ્યાએ વપરાતો શબ્દ, જેથી એક જ નામ વારંવાર ન બોલવું પડે. Example: 'Ram is my friend. He is honest.' — અહીં 'He' એ Ram ની જગ્યાએ આવ્યું.
•દરેક English exam (GSSSB CCE, Talati, Bin Sachivalay, Police, TET) માં Noun અને Pronoun ના 3-5 પ્રશ્નો લગભગ નક્કી આવે છે — એટલે આ સહેલા માર્ક્સ છે.

આ પ્રકરણમાં શું શીખશું?

•Noun ના પ્રકાર: countable / uncountable, collective, abstract, proper / common.
•અનિયમિત બહુવચન (irregular plurals): child→children, tooth→teeth, mouse→mice, leaf→leaves, datum→data.
•હંમેશા બહુવચન રહેતા શબ્દો (scissors, trousers) અને દેખાવે બહુવચન પણ singular ગણાતા શબ્દો (news).
•માલિકી દર્શાવવી ('s અને s'), collective noun સાથે ક્રિયાપદનો મેળ (verb agreement).
•Pronoun case (I/me, he/him, who/whom), reflexive pronouns (myself), pronoun-antecedent agreement, relative pronouns (who/which/that).

મૂળભૂત નિયમ યાદ રાખો

•Subject (વાક્યનો કર્તા) માટે subject case વપરાય: I, he, she, we, they, who.
•Object (ક્રિયા કે preposition પછી) માટે object case વપરાય: me, him, her, us, them, whom.
•આ એક નિયમ સમજાઈ જાય તો અડધાથી વધારે Pronoun ના પ્રશ્નો સાચા પડે.

2. Noun ના પ્રકાર (Countable, Uncountable, Collective, Abstract, Proper, Common)

પદ્ધતિ (Step-by-step)

Step 1: જુઓ કે શબ્દ ગણી શકાય છે? જો ગણી શકાય (one book, two books) તો Countable noun. જો ગણી ન શકાય (milk, water, rice, sugar) તો Uncountable noun.
Step 2: જુઓ કે શબ્દ કોઈ જૂથ દર્શાવે છે? Example: team, family, jury, crowd, committee → Collective noun.
Step 3: જુઓ કે શબ્દ કોઈ ગુણ, ભાવ કે લાગણી દર્શાવે છે જે અડકી ન શકાય? Example: honesty, kindness, love, beauty, freedom → Abstract noun.
Step 4: જુઓ કે શબ્દ કોઈ ચોક્કસ (ખાસ) વ્યક્તિ/સ્થળ/વસ્તુનું નામ છે અને capital letter થી શરૂ થાય? Example: Ram, Delhi, Ganga, Monday → Proper noun.
Step 5: જો શબ્દ સામાન્ય વર્ગનું નામ હોય (કોઈ એક ખાસ નહીં) તો Common noun. Example: boy, city, river, day.

30 સેકન્ડ ટ્રિક

Capital letter થી શરૂ થાય + ખાસ નામ = Proper noun (Delhi, Ram).
આગળ 'one/two/many' મૂકી શકાય = Countable; ન મૂકી શકાય (much વપરાય) = Uncountable.
જૂથ = Collective (team, family). અડકી ન શકાય તેવો ભાવ/ગુણ = Abstract (honesty, love).
ટૂંકમાં: ગણાય? → Countable/Uncountable. જૂથ? → Collective. ભાવ? → Abstract. ખાસ નામ? → Proper. બાકી બધું → Common.

ઉદાહરણ (ઉકેલ સાથે)

પ્રશ્ન: 'Which of the following is a collective noun? (Team / Honesty / Water / Pencil)'.
ઉકેલ: 'Team' એ ખેલાડીઓના જૂથનું નામ છે, એટલે collective noun. 'Honesty' = abstract, 'Water' = uncountable, 'Pencil' = countable common noun. જવાબ = Team.
પ્રશ્ન: 'Identify the abstract noun: Her kindness touched everyone.'
ઉકેલ: 'Kindness' એ ગુણ/ભાવ છે જે અડકી ન શકાય → abstract noun. જવાબ = Kindness.

3. અનિયમિત બહુવચન (Irregular Plurals)

પદ્ધતિ (Step-by-step)

Step 1: સામાન્ય રીતે બહુવચન બનાવવા '-s' કે '-es' ઉમેરાય (book→books, box→boxes). પણ કેટલાક શબ્દો આ નિયમ પાળતા નથી — એ irregular plurals છે, જે ગોખવા પડે.
Step 2: અંદરનો સ્વર (vowel) બદલાય તેવા: man→men, woman→women, foot→feet, tooth→teeth, goose→geese, mouse→mice.
Step 3: અલગ જ રૂપ બને તેવા: child→children, ox→oxen, person→people.
Step 4: '-f' કે '-fe' થી પૂરા થતા ઘણા શબ્દોમાં 'f' → 'v' થઈ '-ves' થાય: leaf→leaves, knife→knives, wife→wives, life→lives, wolf→wolves.
Step 5: Latin/Greek મૂળના શબ્દો: datum→data, syllabus→syllabi, criterion→criteria, phenomenon→phenomena, analysis→analyses.

30 સેકન્ડ ટ્રિક

ક્યારેય '-s' ન લગાવો: childs ✗, tooths ✗, mans ✗, mouses ✗ — બધા ખોટા છે.
'oo' વાળા ઘણા: foot→feet, tooth→teeth, goose→geese (oo → ee).
'-f/-fe' → '-ves': leaf→leaves, knife→knives. (અપવાદ: roof→roofs, chief→chiefs).
'datum' એ singular છે, 'data' એ plural — પરીક્ષામાં આ વારંવાર પૂછાય છે.

ઉદાહરણ (ઉકેલ સાથે)

પ્રશ્ન: 'Choose the correct plural form of child. (Childs / Children / Childes / Childrens)'.
ઉકેલ: 'child' નું બહુવચન અનિયમિત રીતે 'children' થાય. 'childs' અને 'childrens' બંને ખોટા. જવાબ = Children.
પ્રશ્ન: 'Choose the correct plural form of leaf.'
ઉકેલ: '-f' થી પૂરા થતા 'leaf' માં f→v થઈ '-ves' આવે → 'leaves'. જવાબ = Leaves.

4. હંમેશા બહુવચન રહેતા નામ (Scissors, Trousers; News = Singular)

પદ્ધતિ (Step-by-step)

Step 1: કેટલાક શબ્દો બે સરખા ભાગવાળી વસ્તુ દર્શાવે છે, એટલે હંમેશા plural રૂપે જ વપરાય અને plural verb લે: scissors, trousers, jeans, spectacles, scissors, pliers, tongs.
Step 2: આવા શબ્દો ગણવા હોય તો 'a pair of' વાપરો: 'a pair of scissors', 'two pairs of trousers'.
Step 3: કેટલાક શબ્દો દેખાવે '-s' થી પૂરા થાય (બહુવચન જેવા લાગે) પણ ખરેખર singular ગણાય અને singular verb લે: news, mathematics, physics, economics, politics, measles.
Step 4: એટલે 'The news is good' (✓) સાચું, 'The news are good' (✗) ખોટું.

30 સેકન્ડ ટ્રિક

બે-ભાગ વાળી વસ્તુ (કાતર, પેન્ટ, ચશ્મા) = હંમેશા plural → plural verb. scissors ARE sharp.
'News' યાદ રાખવાની લાઇન: 'No news IS good news' — એટલે news હંમેશા singular.
વિષયોના નામ (Mathematics, Physics, Economics) = singular → 'Mathematics is easy.'
ગણવા 'a pair of' વાપરો — તો verb pair પ્રમાણે: 'A pair of scissors is on the table.'

ઉદાહરણ (ઉકેલ સાથે)

પ્રશ્ન: 'Choose the correct sentence. (The news are good today / The news is good today / ...)'.
ઉકેલ: 'News' દેખાવે plural પણ ગણાય singular, એટલે singular verb 'is' આવે. જવાબ = The news is good today.
પ્રશ્ન: 'Choose the word that is always plural in form. (Furniture / Scissors / Information / Advice)'.
ઉકેલ: 'Scissors' હંમેશા plural રૂપે વપરાય; બાકીના uncountable singular છે. જવાબ = Scissors.

5. માલિકી દર્શાવવી (Possessive: 's અને s')

પદ્ધતિ (Step-by-step)

Step 1: એકવચન નામ (singular) ની માલિકી માટે નામ પછી apostrophe + s ઉમેરો: 'the boy's bag' (એક છોકરાની bag).
Step 2: '-s' થી પૂરા થતા બહુવચન નામ (plural) ની માલિકી માટે ફક્ત apostrophe ઉમેરો: 'the boys' bag' (ઘણા છોકરાઓની bag), 'the students' books'.
Step 3: '-s' થી પૂરા ન થતા બહુવચન (irregular plural) માટે 's ઉમેરો: 'children's toys', 'men's room', 'women's college'.
Step 4: સંયુક્ત (joint) માલિકી — બે જણ સાથે મળીને માલિક હોય તો છેલ્લા નામ પર જ 's: 'Ram and Shyam's house' (એક જ ઘર બંનેનું).
Step 5: અલગ-અલગ માલિકી હોય તો બંને નામ પર 's: 'Ram's and Shyam's houses' (બંનેના અલગ ઘર).

30 સેકન્ડ ટ્રિક

પહેલાં બહુવચન બનાવો, પછી apostrophe મૂકો. 's' થી પૂરું થાય → ફક્ત ' (boys'); 's' થી પૂરું ન થાય → 's (children's).
પ્રશ્ન પૂછો: 'કોની?'. જવાબમાં apostrophe ક્યાં મૂકવો એ malik ના નામ પ્રમાણે નક્કી થાય.
સાથે માલિકી = છેલ્લા નામ પર જ 's. અલગ માલિકી = બધા નામ પર 's.
It's = it is (apostrophe), પણ Its = માલિકી (કોઈ apostrophe નહીં). આ બે ભૂલશો નહીં.

ઉદાહરણ (ઉકેલ સાથે)

પ્રશ્ન: 'the books belonging to the students' — સાચું possessive રૂપ?
ઉકેલ: 'students' એ '-s' થી પૂરું થતું plural છે, એટલે ફક્ત apostrophe ઉમેરાય → 'the students' books'. જવાબ = the students' books.
પ્રશ્ન: 'Ram and Shyam jointly own one house' — સાચું રૂપ?
ઉકેલ: સંયુક્ત માલિકી માટે છેલ્લા નામ પર જ 's આવે → 'Ram and Shyam's house'. જવાબ = Ram and Shyam's house.

6. Collective Noun સાથે ક્રિયાપદનો મેળ (Verb Agreement)

પદ્ધતિ (Step-by-step)

Step 1: Collective noun (team, family, jury, committee, crowd, government, class) એક જૂથ દર્શાવે છે.
Step 2: જ્યારે જૂથ એક એકમ (one unit) તરીકે સાથે વર્તે, ત્યારે singular verb અને singular pronoun (its) વાપરો: 'The committee has announced its decision.'
Step 3: જ્યારે જૂથના સભ્યો અલગ-અલગ વર્તે (મતભેદ, વિભાજન) ત્યારે plural verb અને plural pronoun (their) વાપરો: 'The jury were divided in their opinions.'
Step 4: સંકેત શબ્દો ધ્યાનમાં લો: 'divided', 'disagreed', 'among themselves' હોય તો સભ્યો અલગ → plural.
Step 5: જો વાક્યમાં કોઈ સંકેત ન હોય તો સામાન્ય રીતે જૂથને એક એકમ ગણી singular વાપરવું સલામત છે.

30 સેકન્ડ ટ્રિક

જૂથ એક સાથે કામ કરે = singular (its, has, is). જૂથ વેરવિખેર/મતભેદ = plural (their, have, are).
'divided', 'quarrelled', 'could not agree' દેખાય → તરત plural pronoun 'their' પસંદ કરો.
એક નિર્ણય / એક અવાજ = singular 'its'. અલગ-અલગ મંતવ્યો = plural 'their'.
Tip: પૂછો 'આખું જૂથ એક છે કે અંદર ભાગલા છે?' — જવાબ verb નક્કી કરશે.

ઉદાહરણ (ઉકેલ સાથે)

પ્રશ્ન: 'The committee has announced ___ decision. (its / their / it's / his)'.
ઉકેલ: committee એક એકમ રૂપે એક નિર્ણય આપે છે → singular 'its'. જવાબ = its.
પ્રશ્ન: 'The jury were divided in ___ opinions. (its / his / their / it's)'.
ઉકેલ: 'divided' એટલે સભ્યો અલગ-અલગ વર્ત્યા → plural 'their'. જવાબ = their.

7. Pronoun Case (I/me, he/him, who/whom, between you and me)

પદ્ધતિ (Step-by-step)

Step 1: Subject case (કર્તા) = I, we, he, she, they, who. Object case (કર્મ) = me, us, him, her, them, whom.
Step 2: ક્રિયા કોણ કરે છે? → એ subject, એટલે subject case વાપરો. 'He called me.' (He = subject).
Step 3: Preposition (between, to, for, with, between) પછી હંમેશા object case આવે: 'between you and me', 'for him', 'to whom'.
Step 4: 'be' ક્રિયાપદ (is/was/were) પછી subject case વાપરો: 'It was he who broke it.' (formal grammar).
Step 5: who કે whom? — જો એ ક્રિયાનો કર્તા હોય તો 'who'; જો કર્મ/preposition પછી હોય તો 'whom'. Trick: he=who, him=whom.

30 સેકન્ડ ટ્રિક

Preposition પછી હંમેશા me/him/them/whom (object). એટલે 'between you and ME' સાચું, 'between you and I' ખોટું.
who/whom ટ્રિક: જવાબ 'he' આવે → who; જવાબ 'him' આવે → whom. (him અને whom બંને 'm' થી પૂરા).
'than'/'as' પછી પૂરો clause મૂકીને ચકાસો: 'She is taller than I (am).' formal રીતે સાચું.
'do you think' જેવા વચ્ચેના શબ્દો કાઢી નાખો, પછી case નક્કી કરો: 'Who ... will win?' → who.

ઉદાહરણ (ઉકેલ સાથે)

પ્રશ્ન: 'Between you and ___, the plan is risky. (I / myself / mine / me)'.
ઉકેલ: 'between' એ preposition છે, તેની પછી object case 'me' આવે. જવાબ = me.
પ્રશ્ન: 'To ___ should I address the complaint? (who / whose / whom / which)'.
ઉકેલ: preposition 'to' પછી object case → 'whom'. જવાબ = whom.
પ્રશ્ન: '___ do you think will win the match? (Whom / Who)'.
ઉકેલ: 'do you think' કાઢી નાખો → '___ will win' નો subject જોઈએ → 'Who'. જવાબ = Who.

8. Reflexive Pronouns (myself, himself, themselves)

પદ્ધતિ (Step-by-step)

Step 1: Reflexive pronouns: myself, yourself, himself, herself, itself, ourselves, yourselves, themselves.
Step 2: જ્યારે ક્રિયા કરનાર (subject) અને ક્રિયા ભોગવનાર (object) એક જ વ્યક્તિ હોય ત્યારે વાપરો: 'He hurt himself.' (He = himself).
Step 3: ભાર (emphasis) આપવા પણ વાપરી શકાય: 'The principal himself came.' / 'I did it myself.'
Step 4: 'by + reflexive' = એકલા / જાતે: 'She completed the task by herself.'
Step 5: ભૂલ ટાળો: reflexive pronoun ને subject તરીકે ('Myself will go' ✗) કે simple object તરીકે ('They invited my brother and myself' ✗) ન વાપરો — ત્યાં 'I' / 'me' વાપરો.

30 સેકન્ડ ટ્રિક

Subject = Object હોય તો જ self/selves વાપરો. 'I cut myself.' (બંને I).
Subject જગ્યાએ ક્યારેય myself ન મૂકો: 'Myself and Ram went' ✗ → 'Ram and I went' ✓.
Object જગ્યાએ બીજા સાથે હોય તો me વાપરો: 'invited my brother and me' ✓ (myself ✗).
'by myself/himself' = એકલા, જાતે — આ રૂપ હંમેશા સાચું.

ઉદાહરણ (ઉકેલ સાથે)

પ્રશ્ન: 'He hurt ___ while playing. (he / him / his / himself)'.
ઉકેલ: ક્રિયા કરનાર He અને ભોગવનાર પણ He, એટલે reflexive 'himself'. જવાબ = himself.
પ્રશ્ન: 'Which sentence uses the reflexive pronoun correctly?'
ઉકેલ: 'He completed the task by himself.' એ સાચું. 'Myself will attend' અને 'invited my brother and myself' ખોટા છે. જવાબ = He completed the task by himself.

9. Pronoun-Antecedent Agreement (Each, Everyone, Neither)

પદ્ધતિ (Step-by-step)

Step 1: Antecedent એટલે જે Noun ની જગ્યાએ pronoun આવે છે તે મૂળ નામ. Pronoun એના સંખ્યા (singular/plural) સાથે મેળ ખાવો જોઈએ.
Step 2: આ શબ્દો હંમેશા singular ગણાય: each, every, everyone, everybody, someone, anyone, nobody, either, neither — એમની સાથે singular pronoun (his/her/its) અને singular verb આવે.
Step 3: 'Each of the boys has finished his work.' — 'Each' singular, એટલે 'his' (not 'their' in formal grammar).
Step 4: 'Neither ... nor' અને 'Either ... or' માં verb અને pronoun નજીકના (છેલ્લા) subject સાથે મેળ ખાય: 'Neither the teacher nor the students have submitted their report.'
Step 5: બે noun 'and' થી જોડાય તો plural pronoun: 'Ram and Shyam finished their work.'

30 સેકન્ડ ટ્રિક

Each / Every / -one / -body / Neither / Either = singular → his/her/its + singular verb.
'Neither...nor' / 'Either...or' = નજીકના subject ને જુઓ (proximity rule). છેલ્લો plural હોય તો verb/pronoun plural.
ઔપચારિક પરીક્ષામાં 'everyone ... his or her' સાચું ગણાય (not 'their').
'and' થી જોડાય = plural; 'each/every' થી શરૂ થાય = singular.

ઉદાહરણ (ઉકેલ સાથે)

પ્રશ્ન: 'Each of the boys has finished ___ work. (their / them / his / its)'.
ઉકેલ: 'Each' singular ગણાય, એટલે singular 'his' આવે. જવાબ = his.
પ્રશ્ન: 'Neither the teacher nor the students ___ submitted ___ report.'
ઉકેલ: નજીકનો subject 'students' (plural) છે, એટલે 'have ... their'. જવાબ = have submitted their report.

10. Relative Pronouns (who / which / that)

પદ્ધતિ (Step-by-step)

Step 1: Relative pronoun બે વાક્યને જોડે છે અને આગળના noun (antecedent) વિશે વધુ માહિતી આપે: who, whom, whose, which, that.
Step 2: વ્યક્તિ (person) માટે 'who' (subject) અને 'whom' (object) વાપરો: 'The man who called you is my uncle.'
Step 3: પ્રાણી કે વસ્તુ (thing/animal) માટે 'which' વાપરો: 'The book which I bought is new.'
Step 4: 'that' વ્યક્તિ અને વસ્તુ બંને માટે વાપરી શકાય, ખાસ કરીને defining (જરૂરી) clause માં: 'The book that I bought...'.
Step 5: માલિકી દર્શાવવા 'whose' વાપરો (વ્યક્તિ માટે મુખ્યત્વે): 'The boy whose bag was lost is crying.'

30 સેકન્ડ ટ્રિક

વ્યક્તિ → who/whom. વસ્તુ/પ્રાણી → which. બંને → that.
comma પછી (extra info, non-defining) ક્યારેય 'that' ન વાપરો — 'which' કે 'who' વાપરો.
who = subject (he), whom = object (him) — અહીં પણ he/him ટ્રિક કામ કરે.
'whose' = માલિકી (કોની?). 'who's' = who is — ગૂંચવશો નહીં.

ઉદાહરણ (ઉકેલ સાથે)

પ્રશ્ન: 'The man ___ called you is my uncle. (who / which / whom / whose)'.
ઉકેલ: antecedent 'man' એ વ્યક્તિ છે અને એ 'called' નો subject છે → 'who'. જવાબ = who.
પ્રશ્ન: 'The book ___ I bought is interesting.'
ઉકેલ: 'book' એ વસ્તુ છે → 'which' (અથવા 'that'). જવાબ = which / that.

11. ⚡ ઝડપ માટે યાદ રાખો (Cheat-sheet)

અનિયમિત બહુવચન યાદી (Irregular Plurals)

•child → children | man → men | woman → women | person → people
•tooth → teeth | foot → feet | goose → geese | mouse → mice | ox → oxen
•leaf → leaves | knife → knives | wife → wives | life → lives | wolf → wolves
•datum → data | criterion → criteria | phenomenon → phenomena | analysis → analyses | syllabus → syllabi
•અપવાદ: roof → roofs, chief → chiefs (f→v નહીં).

Singular કે Plural? (ખાસ શબ્દો)

•હંમેશા plural (plural verb): scissors, trousers, jeans, spectacles, pliers — 'Scissors ARE sharp.'
•દેખાવે plural પણ singular (singular verb): news, mathematics, physics, economics, politics — 'The news IS good.'
•Collective noun: એક એકમ = singular (its/has); ભાગલા/મતભેદ = plural (their/have).

Possessive નિયમ (માલિકી)

•Singular: + 's → boy's, James's.
•Plural ('s' થી પૂરું): + ' (ફક્ત apostrophe) → boys', students'.
•Irregular plural: + 's → children's, men's, women's.
•સંયુક્ત માલિકી: છેલ્લા નામ પર 's → 'Ram and Shyam's house'.
•It's = it is | Its = માલિકી (apostrophe નહીં).

Case નિયમ (Pronoun)

•Subject: I, we, he, she, they, who. | Object: me, us, him, her, them, whom.
•Preposition (between/to/for/with) પછી હંમેશા object: 'between you and me', 'to whom'.
•who/whom ટ્રિક: જવાબ he → who | જવાબ him → whom.
•Each/Every/Everyone/Neither/Either = singular → his/her/its.
•Neither...nor / Either...or = નજીકના subject સાથે મેળ (proximity rule).
•Reflexive (myself/himself): subject = object હોય ત્યારે જ; subject જગ્યાએ ક્યારેય નહીં.
•Relative: વ્યક્તિ → who/whom, વસ્તુ → which, બંને → that; comma પછી 'that' નહીં.

હવે પ્રેક્ટિસ કરો

આ chapter ની ટેસ્ટ આપીને પદ્ધતિ પાક્કી કરો — ફ્રી.