30 સેકન્ડમાં ઉકેલવાની પદ્ધતિ

English પદ્ધતિ — Prepositions & Conjunctions

પદ્ધતિ વાંચીને ટેસ્ટ આપો

1. પરિચય — Prepositions અને Conjunctions શું છે?

આ વિષય શા માટે મહત્વનો છે?

•Preposition (નામયોગી અવ્યય) એ એવો શબ્દ છે જે noun/pronoun નો બીજા શબ્દ સાથેનો સંબંધ બતાવે છે — સમય, સ્થળ, દિશા વગેરે. દા.ત. in, on, at, by, for, since.
•Conjunction (સંયોજક અવ્યય) એ એવો શબ્દ છે જે બે શબ્દો, શબ્દસમૂહ કે વાક્યોને જોડે છે. દા.ત. and, but, or, because, although.
•પરીક્ષામાં fill in the blank અને error-finding પ્રશ્નોમાં આ બે વ્યાકરણ ભાગ સૌથી વધુ પુછાય છે — ઓછી મહેનતે પાક્કા માર્ક મેળવવાનો વિષય છે.

આ પ્રકરણમાં શું શીખીશું?

•Prepositions of time — in / on / at, since vs for, by vs until.
•Prepositions of place — in / on / at, under / over / between / among.
•Prepositional collocations — good at, depend on, afraid of, married to, interested in (ગોખવા જેવા જોડકાં).
•Conjunctions — coordinating (and/but/or/so), subordinating (because/although/unless/until/since/while), correlatives (either-or, neither-nor, not only-but also, both-and).
•છેલ્લે '⚡ ઝડપ માટે યાદ રાખો' cheat-sheet — પરીક્ષાના આગલા દિવસે ફક્ત આટલું જોઈ લો.

મૂળ સમજ (ઝડપથી)

•Preposition હંમેશા noun કે pronoun ની પહેલાં આવે — 'at school', 'on the table', 'with me'.
•Conjunction બે ભાગ વચ્ચે પુલ (bridge) જેવું કામ કરે — 'tea and coffee', 'tired but happy'.
•મોટાભાગના નિયમો logic કરતાં ગોખવાથી પાક્કા થાય છે — તેથી દરેક ટોપિકમાં '30 સેકન્ડ ટ્રિક' આપી છે.

2. Prepositions of Time — in / on / at

પદ્ધતિ (Step-by-step)

Step 1: blank પછી શું આવે છે તે જુઓ — વર્ષ/મહિનો/ઋતુ, વાર/તારીખ, કે ચોક્કસ કલાક?
Step 2: મોટા સમયગાળા (વર્ષ, મહિનો, ઋતુ, સદી) સાથે 'in' વાપરો — in 2026, in May, in summer.
Step 3: દિવસ અને તારીખ સાથે 'on' વાપરો — on Monday, on 15th August, on my birthday.
Step 4: ચોક્કસ ઘડિયાળના સમય સાથે 'at' વાપરો — at 5 o'clock, at noon, at midnight, at night.
Step 5: ખાસ યાદ રાખો — at night પણ in the morning / in the afternoon / in the evening.

30 સેકન્ડ ટ્રિક

મોટું → IN, વચ્ચેનું → ON, નાનું/ચોક્કસ → AT. (સમય જેટલો નાનો, preposition એટલું પાછળ: in > on > at).
IN = વર્ષ/મહિનો/ઋતુ | ON = વાર/તારીખ | AT = કલાક. એક જ લાઈનમાં ગોખી લો.
અપવાદ: 'at night' (in નહીં) — અલગથી યાદ રાખવો.

ઉદાહરણ (ઉકેલ સાથે)

પ્રશ્ન: She was born ___ 1998. → 'in' (વર્ષ સાથે હંમેશા in). ✔ in 1998.
પ્રશ્ન: The school reopens ___ Monday. → 'on' (વાર સાથે on). ✔ on Monday.
પ્રશ્ન: We have dinner ___ 8 o'clock. → 'at' (ચોક્કસ કલાક સાથે at). ✔ at 8 o'clock.
ઉકેલ-તર્ક: 1998 મોટું એકમ → in; Monday દિવસ → on; 8 o'clock ચોક્કસ → at.

3. Since vs For

પદ્ધતિ (Step-by-step)

Step 1: blank પછી જે આવે છે તે 'શરૂઆતનું ચોક્કસ બિંદુ' છે કે 'સમયગાળો' છે તે નક્કી કરો.
Step 2: જો ચોક્કસ શરૂઆતનો સમય હોય (ક્યારથી) → 'since' — since Monday, since 2010, since morning.
Step 3: જો કુલ સમયગાળો હોય (કેટલા સમયથી) → 'for' — for five years, for two hours, for a long time.
Step 4: બંને સામાન્ય રીતે present perfect / perfect continuous tense સાથે વપરાય — has lived, has been working.
Step 5: ટેસ્ટ કરો — શબ્દની આગળ 'થી' (since) કે 'સુધી/જેટલા સમય' (for) બેસે છે?

30 સેકન્ડ ટ્રિક

SINCE = બિંદુ (point) — ક્યારથી? (since + Monday/2010/morning).
FOR = ગાળો (period) — કેટલા સમય? (for + 5 years/2 hours/a week).
ઝડપી ચેક: પછી number + એકમ (5 years) આવે તો FOR; પછી દિવસ/વર્ષ/ઘટના આવે તો SINCE.

ઉદાહરણ (ઉકેલ સાથે)

પ્રશ્ન: He has been ill ___ Monday. → 'since' (Monday = શરૂઆતનું બિંદુ). ✔ since Monday.
પ્રશ્ન: I have lived here ___ five years. → 'for' (five years = સમયગાળો). ✔ for five years.
ઉકેલ-તર્ક: Monday એ ચોક્કસ 'ક્યારથી' છે → since; five years એ 'કેટલા સમય' છે → for.

4. By vs Until

પદ્ધતિ (Step-by-step)

Step 1: પૂછો — ક્રિયા 'એ સમય સુધીમાં એક વાર પૂરી થાય' છે કે 'એ સમય સુધી ચાલુ રહે' છે?
Step 2: જો કોઈ deadline સુધીમાં કામ પૂરું થાય (...સુધીમાં) → 'by' — Finish it by 5 pm.
Step 3: જો કોઈ ક્રિયા તે સમય સુધી સતત ચાલુ રહે (...સુધી) → 'until / till' — Wait until 5 pm.
Step 4: 'by' એક ક્ષણ (deadline) બતાવે; 'until' આખો સમયગાળો (continuous) બતાવે.
Step 5: ગુજરાતી ભાષાંતરથી ચેક કરો — 'સુધીમાં' = by, 'સુધી' = until.

30 સેકન્ડ ટ્રિક

BY = ...સુધીમાં (deadline, એક વાર પૂરું) | UNTIL = ...સુધી (સતત ચાલુ).
ક્રિયા જો finish/complete/submit જેવી one-time હોય → BY; wait/stay/work જેવી continuous હોય → UNTIL.
યાદ: 'by' પછી deadline, 'until' પછી end-point સુધી ચાલુ.

ઉદાહરણ (ઉકેલ સાથે)

પ્રશ્ન: Please submit the form ___ Friday. → 'by' (શુક્રવાર સુધીમાં પૂરું). ✔ by Friday.
પ્રશ્ન: Wait here ___ I come back. → 'until' (પાછો આવું ત્યાં સુધી સતત). ✔ until I come back.
ઉકેલ-તર્ક: submit એ one-time → by; wait એ સતત ક્રિયા → until.

5. Prepositions of Place — in / on / at

પદ્ધતિ (Step-by-step)

Step 1: જગ્યા કેવી છે તે જુઓ — બંધ/ઘેરાયેલી જગ્યા, સપાટી, કે કોઈ ચોક્કસ બિંદુ?
Step 2: ઘેરાયેલી/અંદરની જગ્યા સાથે 'in' — in the room, in the box, in Gujarat, in water.
Step 3: કોઈ સપાટી પર સ્પર્શ હોય ત્યારે 'on' — on the table, on the wall, on the floor.
Step 4: કોઈ ચોક્કસ બિંદુ/સ્થાન સાથે 'at' — at the door, at the bus stop, at school, at home.
Step 5: મોટું ક્ષેત્ર (શહેર/દેશ) → in; નાનો બિંદુ (સરનામું/સ્થળ) → at.

30 સેકન્ડ ટ્રિક

IN = અંદર (enclosed) | ON = ઉપર/સપાટી પર (surface) | AT = ચોક્કસ બિંદુ (point).
ચિત્ર કલ્પો: IN = ડબ્બાની અંદર, ON = ડબ્બાની ઉપર, AT = ડબ્બાની પાસેના એક point પર.
મોટી જગ્યા → in (in Surat); નાનો ચોક્કસ point → at (at the gate).

ઉદાહરણ (ઉકેલ સાથે)

પ્રશ્ન: The book is ___ the table. → 'on' (સપાટી પર). ✔ on the table.
પ્રશ્ન: There are many fish ___ the pond. → 'in' (અંદર/ઘેરાયેલું). ✔ in the pond.
પ્રશ્ન: I will meet you ___ the bus stop. → 'at' (ચોક્કસ બિંદુ). ✔ at the bus stop.
ઉકેલ-તર્ક: table = surface → on; pond = enclosed → in; bus stop = point → at.

6. Prepositions of Place — under / over / between / among

પદ્ધતિ (Step-by-step)

Step 1: બે વસ્તુ વચ્ચેનો ઊભો સંબંધ (ઉપર/નીચે) છે કે આડો સંબંધ (વચ્ચે) છે તે જુઓ.
Step 2: કોઈ વસ્તુની નીચે → 'under' — The cat is under the table.
Step 3: કોઈ વસ્તુની ઉપર (સ્પર્શ વગર/ઓળંગીને) → 'over' — A bird flew over the house; jump over the wall.
Step 4: બે વસ્તુ/વ્યક્તિ વચ્ચે → 'between' — between you and me, between two trees.
Step 5: ત્રણ કે વધુ (સમૂહ) વચ્ચે → 'among' — among the students, among the crowd.

30 સેકન્ડ ટ્રિક

UNDER = નીચે | OVER = ઉપર | BETWEEN = બે વચ્ચે | AMONG = ઘણા (3+) વચ્ચે.
ગણતરીની ટ્રિક: 'twO' માટે betweEn (બે), અને 'mAny' માટે amОng (ઘણા) — 2 = between, 3+ = among.
Over = ઊંચે/ઓળંગીને (above & across); Under = તરત નીચે.

ઉદાહરણ (ઉકેલ સાથે)

પ્રશ્ન: The cat is hiding ___ the table. → 'under' (નીચે). ✔ under the table.
પ્રશ્ન: The thief jumped ___ the wall. → 'over' (ઓળંગીને). ✔ over the wall.
પ્રશ્ન: Divide the sweets ___ the two boys. → 'between' (બે વચ્ચે). ✔ between the two boys.
પ્રશ્ન: Divide the sweets ___ the five boys. → 'among' (ઘણા વચ્ચે). ✔ among the five boys.

7. Prepositional Collocations — good at, depend on, afraid of...

પદ્ધતિ (Step-by-step)

Step 1: blank ની પહેલાંનો adjective કે verb ઓળખો — good, depend, afraid, married, interested.
Step 2: દરેક શબ્દ સાથે કયું preposition નિશ્ચિત (fixed) છે તે ગોખો — અહીં logic ઓછું, યાદશક્તિ વધારે ચાલે.
Step 3: પાક્કા જોડકાં: good AT, depend ON, afraid OF, married TO, interested IN.
Step 4: બીજાં ઉપયોગી: angry WITH (વ્યક્તિ પર), angry AT (બાબત પર), proud OF, fond OF, similar TO, different FROM, capable OF.
Step 5: પ્રશ્ન વાંચતા જ verb/adjective + preposition ની જોડ આખી યાદ આવી જાય તેવી પ્રેક્ટિસ કરો.

30 સેકન્ડ ટ્રિક

નાનું જોડકું-ગીત: 'good AT, afraid OF, depend ON, married TO, interested IN.'
OF સાથેના ભય-લાગણીના શબ્દો યાદ રાખો: afraid of, scared of, proud of, fond of, sure of.
TO સાથેના સંબંધ-શબ્દો: married to, similar to, related to, belong to. ON = આધાર (depend on, rely on).

ઉદાહરણ (ઉકેલ સાથે)

પ્રશ્ન: She is good ___ mathematics. → 'at' (good at fixed). ✔ good at mathematics.
પ્રશ્ન: Success depends ___ hard work. → 'on' (depend on fixed). ✔ depends on hard work.
પ્રશ્ન: I am not interested ___ this subject. → 'in' (interested in fixed). ✔ interested in.
પ્રશ્ન: She got married ___ a doctor. → 'to' (married to fixed). ✔ married to a doctor.
પ્રશ્ન: The child is afraid ___ dogs. → 'of' (afraid of fixed). ✔ afraid of dogs.

8. Coordinating Conjunctions — and / but / or / so

પદ્ધતિ (Step-by-step)

Step 1: બે ભાગ વચ્ચેનો સંબંધ સમજો — ઉમેરો, વિરોધ, વિકલ્પ, કે પરિણામ?
Step 2: ઉમેરો/વધારો (બંને સાચાં) → 'and' — Rama and Sita; hot and humid.
Step 3: વિરોધાભાસ (પણ/પરંતુ) → 'but' — poor but honest.
Step 4: વિકલ્પ/પસંદગી (કે/અથવા) → 'or' — tea or coffee. ('ઉતાવળ કર, or = નહીંતર' એ ચેતવણી પણ).
Step 5: પરિણામ/કારણ-ફળ (તેથી) → 'so' — It was raining, so we stayed home.
Step 6: આ બધાં equal (સમાન) ભાગોને જોડે — બે મુખ્ય વાક્ય જોડે ત્યારે પહેલાં comma મૂકાય.

30 સેકન્ડ ટ્રિક

AND = ઉમેરો (+) | BUT = વિરોધ (≠) | OR = વિકલ્પ (?) | SO = પરિણામ (→).
FANBOYS યાદ રાખો: For, And, Nor, But, Or, Yet, So — બધાં coordinating conjunctions.
વાક્યના બે ભાગ વચ્ચે 'તેથી' બેસે તો SO; 'પણ' બેસે તો BUT; 'કે' બેસે તો OR.

ઉદાહરણ (ઉકેલ સાથે)

પ્રશ્ન: I was tired, ___ I went to bed early. → 'so' (પરિણામ). ✔ so I went to bed.
પ્રશ્ન: He is poor ___ honest. → 'but' (વિરોધ). ✔ poor but honest.
પ્રશ્ન: Would you like tea ___ coffee? → 'or' (વિકલ્પ). ✔ tea or coffee.
પ્રશ્ન: Hurry up, ___ you will miss the bus. → 'or' (= નહીંતર, ચેતવણી). ✔ Hurry up, or...
ઉકેલ-તર્ક: દરેક blank પર 'તેથી/પણ/કે' ભાષાંતર બેસાડીને સાચો શબ્દ પસંદ કરો.

9. Subordinating Conjunctions — because / although / unless / until / since / while

પદ્ધતિ (Step-by-step)

Step 1: બે વાક્ય વચ્ચેનો સંબંધ ઓળખો — કારણ, વિરોધ, શરત, સમય?
Step 2: કારણ (કેમ કે/કારણ કે) → 'because' / 'since' — He failed because he was lazy.
Step 3: વિરોધ (જોકે/હોવા છતાં) → 'although / though' — Although he was tired, he worked.
Step 4: નકારાત્મક શરત (જો... ન કરે તો) → 'unless' (= if not) — You will fail unless you work hard.
Step 5: સમય-મર્યાદા (જ્યાં સુધી... નહીં) → 'until' — Wait until I come.
Step 6: એક જ સમયે બે ક્રિયા (જ્યારે/દરમ્યાન) → 'while' — He slept while she cooked.
Step 7: ધ્યાન — 'since' બે અર્થ: કારણ (કેમ કે) અને સમય (...થી). વાક્યના ભાવ પ્રમાણે નક્કી કરો.

30 સેકન્ડ ટ્રિક

BECAUSE = કારણ | ALTHOUGH = જોકે (વિરોધ) | UNLESS = જો ન કરે તો | UNTIL = જ્યાં સુધી નહીં | WHILE = જ્યારે/દરમ્યાન.
UNLESS = IF NOT — 'unless' પછી ક્યારેય 'not' ન વાપરો (double negative ભૂલ).
ALTHOUGH સાથે 'but' ન મૂકાય — એક જ વાક્યમાં બેમાંથી એક જ વાપરો.

ઉદાહરણ (ઉકેલ સાથે)

પ્રશ્ન: He could not attend ___ he was ill. → 'because' (કારણ). ✔ because he was ill.
પ્રશ્ન: ___ he was tired, he finished the work. → 'Although' (વિરોધ). ✔ Although he was tired...
પ્રશ્ન: You will fail ___ you work hard. → 'unless' (= if not). ✔ unless you work hard.
પ્રશ્ન: Wait here ___ I come back. → 'until' (જ્યાં સુધી). ✔ until I come back.
પ્રશ્ન: He kept working ___ the others rested. → 'while' (એક જ સમયે). ✔ while the others rested.

10. Correlative Conjunctions — either-or, neither-nor, not only-but also, both-and

પદ્ધતિ (Step-by-step)

Step 1: Correlatives હંમેશા જોડમાં (pair) આવે — પહેલો શબ્દ દેખાય તો બીજો ફિક્સ થઈ જાય.
Step 2: બેમાંથી એક (કે... કે) → 'either ... or' — Either Ram or Shyam will come.
Step 3: બેમાંથી એકેય નહીં (નથી... નથી) → 'neither ... nor' — Neither he nor she came.
Step 4: બંને (બંને... અને) → 'both ... and' — Both Ram and Shyam are present.
Step 5: માત્ર... જ નહીં, પણ → 'not only ... but also' — She is not only smart but also kind.
Step 6: જોડ ભૂલશો નહીં — either સાથે હંમેશા or; neither સાથે હંમેશા nor; not only સાથે but also.
Step 7: Subject-verb agreement: either/neither ... માં verb નજીકના (બીજા) subject પ્રમાણે; both...and હંમેશા plural verb લે.

30 સેકન્ડ ટ્રિક

જોડ ગોખો: EITHER → OR | NEITHER → NOR | NOT ONLY → BUT ALSO | BOTH → AND. (પહેલો જોયો, બીજો પાક્કો).
Verb-rule: 'neither/either ... nor/or' માં verb પાસેના (છેલ્લા) subject પ્રમાણે — '...nor the students WERE'.
'both ... and' = હંમેશા plural verb (Both A and B ARE).

ઉદાહરણ (ઉકેલ સાથે)

પ્રશ્ન: ___ Ram ___ Shyam was present. (બંને ગેરહાજર) → 'Neither ... nor'. ✔ Neither Ram nor Shyam.
પ્રશ્ન: She is ___ intelligent ___ hardworking. → 'not only ... but also'. ✔ not only intelligent but also hardworking.
પ્રશ્ન: She will not only sing ___ also dance. → 'but' (not only...but also). ✔ but also dance.
પ્રશ્ન: Neither the teacher nor the students ___ aware. → 'were' (નજીકનો subject students plural). ✔ were aware.

11. ⚡ ઝડપ માટે યાદ રાખો (Cheat-sheet)

in / on / at નો સોનેરી નિયમ

•TIME: in (મોટું — વર્ષ/મહિનો/ઋતુ: in 2026, in May) → on (વાર/તારીખ: on Monday) → at (કલાક: at 5).
•PLACE: in (અંદર: in the room) → on (સપાટી: on the table) → at (બિંદુ: at the door).
•મંત્ર: મોટું → IN, વચ્ચેનું → ON, નાનું/ચોક્કસ → AT. અપવાદ: at night.

Time-words ની જોડ

•SINCE = ક્યારથી (બિંદુ: since 2010) | FOR = કેટલા સમય (ગાળો: for 5 years).
•BY = ...સુધીમાં (deadline, એક વાર) | UNTIL = ...સુધી (સતત ચાલુ).
•FROM ... TO = ...થી ...સુધી (from Surat to Mumbai).

Place-words ની જોડ

•UNDER = નીચે | OVER = ઉપર/ઓળંગીને.
•BETWEEN = બે વચ્ચે (2) | AMONG = ઘણા વચ્ચે (3+).
•INTO = અંદર તરફ ગતિ | OVER the wall = ઓળંગીને.

પાક્કા Collocations (ગોખી લો)

•good AT | depend ON | afraid OF | married TO | interested IN.
•proud OF | fond OF | sure OF | capable OF | tired OF.
•angry WITH (વ્યક્તિ) | similar TO | different FROM | belong TO | rely ON.

Conjunctions ઝટપટ

•Coordinating (FANBOYS): and (+), but (≠), or (?), so (→).
•Subordinating: because (કારણ), although (જોકે), unless (= if not), until (જ્યાં સુધી નહીં), while (જ્યારે).
•Correlatives (જોડ): either-or, neither-nor, not only-but also, both-and.
•ભૂલો ટાળો: unless પછી 'not' નહીં; although સાથે 'but' નહીં; neither-nor માં verb પાસેના subject પ્રમાણે.

હવે પ્રેક્ટિસ કરો

આ chapter ની ટેસ્ટ આપીને પદ્ધતિ પાક્કી કરો — ફ્રી.