30 સેકન્ડમાં ઉકેલવાની પદ્ધતિ

English પદ્ધતિ — Synonyms

પદ્ધતિ વાંચીને ટેસ્ટ આપો

1.

Synonym પ્રશ્નો કેવી રીતે પૂછાય છે અને કેવી રીતે ઝડપથી સાચો જવાબ શોધવો — સંપૂર્ણ પાયો.

Synonym એટલે શું?

•Synonym એટલે 'સમાનાર્થી શબ્દ' — એવો શબ્દ જેનો અર્થ આપેલા શબ્દ જેવો જ (similar in meaning) હોય.
•ઉદાહરણ: HAPPY = Joyful (બંનેનો અર્થ 'ખુશ').
•GSSSB CCE ની English માં આ સૌથી સહેલા અને sure-shot માર્ક્સ આપતા પ્રશ્નોમાંનો એક છે — થોડી તૈયારીથી 100% સાચા પડે.

પ્રશ્ન કેવો દેખાય છે?

•ફોર્મેટ: 'Choose the word most similar in meaning to: BRAVE'.
•નીચે ચાર options (A, B, C, D) આપેલા હોય — દા.ત. (A) Courageous (B) Weak (C) Afraid (D) Lazy.
•તમારે એ option પસંદ કરવાનો જેનો અર્થ આપેલા શબ્દ જેવો જ હોય. અહીં જવાબ = Courageous (બહાદુર).

Synonym vs Antonym — ગૂંચવાશો નહીં

•Synonym = સમાન અર્થ (similar). Antonym = વિરુદ્ધ અર્થ (opposite).
•પ્રશ્ન 'similar in meaning' કહે છે કે 'opposite in meaning' — પહેલા આ વાંચી લેવું ફરજિયાત છે.
•પરીક્ષામાં મોટી ભૂલ આ જ થાય: ઉતાવળમાં opposite શબ્દ પસંદ થઈ જાય. એક સેકન્ડ રોકાઈને word વાંચો.

જવાબ આપવાની સાચી રીત (ક્રમ)

•Step 1: આપેલા capital શબ્દનો ગુજરાતી અર્થ મનમાં બોલો (BRAVE = બહાદુર).
•Step 2: options માં એ જ અર્થ આપતો શબ્દ શોધો.
•Step 3: ખબર ન હોય તો — જે શબ્દો opposite કે અલગ અર્થના છે તે કાઢી નાખો (elimination).
•Step 4: બાકી રહેલા સૌથી નજીકના અર્થવાળા શબ્દ પર નિશાન કરો — અને આગળ વધો. વધારે વિચાર ન કરો.

2.

Root words અને prefixes ઓળખીને અજાણ્યા શબ્દનો અર્થ અંદાજવાની ટેકનિક.

પદ્ધતિ (Step-by-step)

ઘણા English શબ્દો નાના ભાગો (parts) થી બને છે: prefix + root. આ ભાગો ઓળખો તો અર્થ અંદાજાય.
Step 1: શબ્દની શરૂઆત (prefix) જુઓ — 'bene-' એટલે સારું, 'mal-' એટલે ખરાબ, 'un-/in-/dis-' એટલે નહીં (not).
Step 2: વચ્ચેનો root જુઓ — 'vita/viv' એટલે જીવન/જીવંત, 'port' એટલે વહન કરવું, 'spect' એટલે જોવું.
Step 3: prefix + root જોડીને અર્થ બનાવો. દા.ત. Benevolent = bene (સારું) + vol (ઇચ્છા) = 'સારી ઇચ્છાવાળું, દયાળુ'.

30 સેકન્ડ ટ્રિક

આ ચાર prefix યાદ રાખો — અડધા પ્રશ્નોમાં કામ લાગશે: bene = good, mal = bad, un/in/dis = not, re = again.
જો શબ્દમાં 'un-', 'in-', 'dis-' હોય તો એનો synonym પણ negative (નકારાત્મક) અર્થનો જ હશે — જેમ કે Dishonest નો synonym 'corrupt', 'lying'.
Root 'viv/vita' (Vivid, Vivacious, Vital) દેખાય તો અર્થ 'જીવંત / તેજસ્વી / મહત્ત્વનું' તરફ વિચારો.

ઉદાહરણ (ઉકેલ સાથે)

પ્રશ્ન: BENEVOLENT નો synonym? Options: (A) Cruel (B) Kind (C) Selfish (D) Angry.
ઉકેલ: 'bene' = સારું → શબ્દનો અર્થ સારી ભાવનાવાળું/દયાળુ. Cruel, Selfish, Angry બધા negative → કાઢી નાખો.
જવાબ = (B) Kind (દયાળુ). prefix ઓળખવાથી અર્થ ખબર ન હોવા છતાં સાચો જવાબ મળી ગયો.

3.

ખબર ન હોય ત્યારે ખોટા options કાઢીને જવાબ સુધી પહોંચવાની elimination ટેકનિક.

પદ્ધતિ (Step-by-step)

જ્યારે મુખ્ય શબ્દનો અર્થ ખબર ન હોય ત્યારે — પહેલા options માંથી ખોટા કાઢો, સાચો આપોઆપ રહી જશે.
Step 1: જે option નો અર્થ તમે ચોક્કસ જાણો છો અને એ આપેલા શબ્દથી તદ્દન અલગ/opposite છે — એને કાઢી નાખો.
Step 2: બે options લગભગ સરખા અર્થના હોય તો બંને ખોટા હોવાની શક્યતા — કેમ કે synonym પ્રશ્નમાં એક જ સાચો જવાબ હોય.
Step 3: બાકી રહેલા 1-2 શબ્દોમાંથી જે મુખ્ય શબ્દના 'tone' (positive/negative) સાથે મેળ ખાય તે પસંદ કરો.

30 સેકન્ડ ટ્રિક

Tone match: મુખ્ય શબ્દ positive (દા.ત. Generous) હોય તો જવાબ પણ positive જ હશે — negative options કાઢી નાખો.
4 માંથી 2 કાઢી શકો તો guess સાચો પડવાની શક્યતા 50% થઈ જાય — negative marking હોવા છતાં આ ફાયદાકારક.
બે options એકબીજાના synonym હોય (દા.ત. Big અને Large બંને option માં) તો બંને જવાબ ન હોઈ શકે — બંને કાઢો.

ઉદાહરણ (ઉકેલ સાથે)

પ્રશ્ન: GENEROUS નો synonym? Options: (A) Selfish (B) Giving (C) Cruel (D) Mean.
ઉકેલ: Generous = positive (ઉદાર). Selfish, Cruel, Mean ત્રણેય negative → કાઢી નાખો.
ફક્ત (B) Giving બાકી રહ્યું, જે positive છે → જવાબ = (B). અર્થ પાક્કો ન હોવા છતાં elimination થી સાચું.

4.

શબ્દને વાક્યમાં મૂકીને (context) સાચો synonym પારખવાની trick.

પદ્ધતિ (Step-by-step)

ઘણીવાર શબ્દ એકલો જોતા અર્થ ધૂંધળો લાગે — એને એક નાના વાક્યમાં વાપરી જુઓ, અર્થ સ્પષ્ટ થઈ જશે.
Step 1: મુખ્ય શબ્દ વાપરીને એક સહેલું વાક્ય મનમાં બનાવો. દા.ત. RAPID → 'The rapid river' (ઝડપી નદી).
Step 2: હવે દરેક option એ જ વાક્યમાં મૂકો. 'The quick river' બરાબર બેસે છે? હા → Quick સાચો.
Step 3: જે શબ્દ વાક્યમાં બેસે અને એ જ ભાવ આપે તે જ સાચો synonym છે.

30 સેકન્ડ ટ્રિક

જે option મૂકતા વાક્યનો અર્થ બદલાઈ જાય તે તરત ખોટો — એને છોડી દો.
પરિચિત phrase યાદ કરો: 'famous singer' (પ્રખ્યાત ગાયક) → Famous = well-known. એ જ phrase માં option મૂકો.
Context trick ખાસ ત્યારે વાપરો જ્યારે બે options અર્થમાં નજીક લાગે — વાક્યમાં મૂકતા સાચો સ્પષ્ટ થઈ જાય.

ઉદાહરણ (ઉકેલ સાથે)

પ્રશ્ન: ANCIENT નો synonym? Options: (A) New (B) Old (C) Modern (D) Fresh.
ઉકેલ: વાક્ય બનાવો — 'ancient temple' (પ્રાચીન મંદિર). હવે option મૂકો: 'old temple' બરાબર બેસે.
'new temple', 'modern temple', 'fresh temple' અર્થ બદલી નાખે → ખોટા. જવાબ = (B) Old.

5.

Happy અને Sad ના high-frequency synonyms — અર્થ સાથે.

HAPPY — ખુશ / આનંદિત

•Happy : ખુશ : Joyful, Cheerful, Glad, Delighted, Merry
•Joyful : આનંદથી ભરેલું : Happy, Jolly, Elated
•Pleased : સંતુષ્ટ-ખુશ : Glad, Content, Satisfied

SAD — દુઃખી / ઉદાસ

•Sad : દુઃખી : Unhappy, Sorrowful, Gloomy, Miserable
•Gloomy : નિરાશ / અંધકારમય મન : Sad, Dismal, Depressed
•Miserable : અત્યંત દુઃખી : Wretched, Sad, Unhappy

6.

Big અને Small (નાનું) ના common synonyms.

BIG — મોટું / વિશાળ

•Big : મોટું : Large, Huge, Enormous, Massive
•Enormous : ઘણું જ મોટું : Huge, Gigantic, Immense, Vast
•Massive : ભારે-મોટું : Huge, Bulky, Colossal

SMALL — નાનું

•Small : નાનું : Tiny, Little, Minute, Petite
•Tiny : બહુ નાનું : Minute, Miniature, Small
•Narrow : સાંકડું : Thin, Slim, Tight

7.

Fast અને Slow ના synonyms — speed ને લગતા શબ્દો.

FAST — ઝડપી

•Fast : ઝડપી : Quick, Rapid, Swift, Speedy
•Rapid : બહુ ઝડપી : Quick, Swift, Fast
•Swift : તેજ ગતિવાળું : Fast, Nimble, Brisk

SLOW — ધીમું

•Slow : ધીમું : Sluggish, Gradual, Leisurely
•Sluggish : સુસ્ત / મંદ : Slow, Lazy, Lethargic
•Gradual : ધીમે ધીમે : Slow, Steady

8.

Brave (બહાદુર) અને એના વિરોધી Coward ના synonyms.

BRAVE — બહાદુર / હિંમતવાન

•Brave : બહાદુર : Courageous, Bold, Fearless, Valiant
•Bold : નિર્ભય : Daring, Brave, Confident
•Fearless : ભય વગરનું : Brave, Dauntless, Intrepid

COWARD — ડરપોક

•Coward : ડરપોક : Timid, Fearful, Spineless
•Timid : બીકણ / શરમાળ : Shy, Fearful, Nervous
•Afraid : ભયભીત : Scared, Frightened, Fearful

9.

Clever / Smart (હોશિયાર) ના high-frequency synonyms.

CLEVER / SMART — હોશિયાર / ચતુર

•Clever : ચતુર : Smart, Intelligent, Sharp, Bright
•Smart : હોશિયાર : Clever, Intelligent, Brilliant
•Intelligent : બુદ્ધિશાળી : Smart, Wise, Brainy
•Wise : સમજદાર / ડાહ્યું : Sensible, Prudent, Sagacious

FOOLISH — મૂર્ખ (વિરોધી, ઓળખવા)

•Foolish : મૂર્ખ : Stupid, Silly, Unwise
•Silly : બેવકૂફી ભરેલું : Foolish, Senseless
•Dull : મંદબુદ્ધિ : Slow, Stupid, Boring

10.

Honest (પ્રામાણિક) અને Rich (ધનવાન) ના synonyms.

HONEST — પ્રામાણિક / સાચું

•Honest : પ્રામાણિક : Truthful, Sincere, Trustworthy, Upright
•Truthful : સાચું બોલનાર : Honest, Frank, Candid
•Sincere : નિષ્ઠાવાન : Genuine, Honest, Earnest

RICH — ધનવાન

•Rich : ધનવાન : Wealthy, Affluent, Prosperous
•Wealthy : સમૃદ્ધ : Rich, Affluent, Loaded
•Prosperous : સમૃદ્ધ-ફૂલતું : Thriving, Flourishing, Rich

11.

Lazy (આળસુ) અને Angry (ગુસ્સે) ના synonyms.

LAZY — આળસુ

•Lazy : આળસુ : Idle, Sluggish, Lethargic, Inactive
•Idle : નવરું / કામ વગરનું : Lazy, Inactive, Unoccupied
•Lethargic : સુસ્ત : Sluggish, Lazy, Drowsy

ANGRY — ગુસ્સે

•Angry : ગુસ્સે : Furious, Annoyed, Irritated, Enraged
•Furious : અત્યંત ગુસ્સે : Enraged, Livid, Angry
•Annoyed : ચીડાયેલું : Irritated, Displeased, Angry

12.

ક્રિયા (verb) ના common synonyms — Help, Begin, Abandon, Remember.

HELP — મદદ કરવી

•Help : મદદ : Assist, Aid, Support, Serve
•Assist : સહાય કરવી : Help, Aid, Support
•Support : ટેકો આપવો : Help, Back, Sustain

BEGIN / START — શરૂ કરવું

•Begin : શરૂ કરવું : Start, Commence, Initiate
•Commence : આરંભ કરવો : Begin, Start, Launch
•Abandon : છોડી દેવું : Leave, Desert, Forsake, Quit
•Remember : યાદ રાખવું : Recall, Recollect, Memorize

13.

Famous (પ્રખ્યાત), Silent (શાંત) અને નજીકના વર્ણનાત્મક શબ્દો.

FAMOUS — પ્રખ્યાત

•Famous : પ્રખ્યાત : Well-known, Renowned, Celebrated, Noted
•Renowned : જાણીતું-માનનીય : Famous, Eminent, Distinguished
•Popular : લોકપ્રિય : Famous, Liked, Favored

SILENT — શાંત / ચૂપ

•Silent : ચૂપ / શાંત : Quiet, Calm, Still, Mute
•Quiet : શાંત : Silent, Calm, Peaceful
•Calm : સ્થિર / શાંત : Peaceful, Tranquil, Composed

14.

Noun (નામ) ના common synonyms — Victory, Danger, Enemy, Wealth.

Victory & Danger

•Victory : વિજય / જીત : Win, Triumph, Success, Conquest
•Danger : જોખમ / ભય : Risk, Peril, Hazard, Threat
•Peril : મોટું જોખમ : Danger, Risk, Hazard

Enemy & Wealth

•Enemy : દુશ્મન : Foe, Adversary, Opponent, Rival
•Wealth : સંપત્તિ / ધન : Riches, Fortune, Assets, Prosperity
•Permit : પરવાનગી આપવી : Allow, Let, Authorize

15.

પરીક્ષામાં વારંવાર પૂછાતા અઘરા શબ્દો — ગુજરાતી અર્થ સાથે પાક્કા કરો.

અઘરા શબ્દો — ભાગ 1

•Candid : સ્પષ્ટ / મન ખોલીને કહેનાર : Frank, Honest, Outspoken
•Frugal : કરકસરિયું / ઓછો ખર્ચ કરનાર : Thrifty, Economical, Sparing
•Lucid : સ્પષ્ટ / સહેલાઈથી સમજાય તેવું : Clear, Plain, Understandable
•Tranquil : શાંત / સ્થિર : Calm, Peaceful, Serene
•Zenith : ટોચ / સર્વોચ્ચ બિંદુ : Peak, Summit, Top, Apex

અઘરા શબ્દો — ભાગ 2

•Diligent : મહેનતુ / ખંતીલું : Hardworking, Industrious, Careful
•Obstinate : જિદ્દી / હઠીલું : Stubborn, Inflexible, Headstrong
•Benevolent : દયાળુ / પરોપકારી : Kind, Generous, Charitable
•Vivid : જીવંત / સ્પષ્ટ-ઝળહળતું : Bright, Clear, Striking
•Abundant : પુષ્કળ / વિપુલ : Plentiful, Ample, Copious

અઘરા શબ્દો — ભાગ 3

•Meticulous : ઝીણવટભર્યું / ચોકસાઈવાળું : Careful, Precise, Thorough
•Arduous : કઠિન / મહેનત માગી લે તેવું : Difficult, Hard, Strenuous
•Pristine : તદ્દન સ્વચ્છ / અકબંધ : Pure, Spotless, Untouched
•Eloquent : છટાદાર વક્તા / સુંદર બોલનાર : Articulate, Expressive, Fluent
•Ample : પૂરતું / પુષ્કળ : Plenty, Sufficient, Abundant

16.

⚡ ઝડપ માટે યાદ રાખો — પરીક્ષામાં સૌથી વધુ પૂછાતા top words ની cheat-list.

ઝડપ માટે યાદ રાખો — Top exam words

Candid = Frank (સ્પષ્ટ)
Frugal = Thrifty (કરકસરિયું)
Lucid = Clear (સ્પષ્ટ)
Tranquil = Calm (શાંત)
Zenith = Peak (ટોચ)
Diligent = Hardworking (મહેનતુ)
Obstinate = Stubborn (જિદ્દી)
Benevolent = Kind (દયાળુ)
Vivid = Bright (જીવંત)
Enormous = Huge (વિશાળ)

રોજિંદા easy words — ગેરંટીડ માર્ક્સ

Happy = Joyful (ખુશ)
Brave = Courageous (બહાદુર)
Rich = Wealthy (ધનવાન)
Angry = Furious (ગુસ્સે)
Famous = Renowned (પ્રખ્યાત)
Begin = Commence (શરૂ કરવું)
Enemy = Foe (દુશ્મન)
Help = Assist (મદદ)
Honest = Truthful (પ્રામાણિક)
Lazy = Idle (આળસુ)

છેલ્લી મિનિટ — ભૂલ ન કરો

પ્રશ્ન 'similar' છે કે 'opposite' — પહેલા આ વાંચો, પછી જ option પસંદ કરો.
ખબર ન હોય તો tone match કરો: positive શબ્દનો જવાબ positive, negative નો negative.
બે options એકસરખા અર્થના હોય તો બંને ખોટા — તરત કાઢી નાખો.

હવે પ્રેક્ટિસ કરો

આ chapter ની ટેસ્ટ આપીને પદ્ધતિ પાક્કી કરો — ફ્રી.