રાષ્ટ્રીયDACરાજનાથ સિંહAoNસંરક્ષણ ખરીદીઆત્મનિર્ભર ભારત
1. સંરક્ષણ ખરીદી પરિષદે ₹1.10 લાખ કરોડની દરખાસ્તોને મંજૂરી આપી
રક્ષામંત્રી રાજનાથ સિંહની અધ્યક્ષતામાં મળેલી સંરક્ષણ ખરીદી પરિષદ (DAC) એ ત્રણેય સેના માટે આશરે ₹1.10 લાખ કરોડની મૂડી-ખરીદી દરખાસ્તોને 'આવશ્યકતાની સ્વીકૃતિ' (AoN) આપી. કુલ ખરીદીમાંથી લગભગ 98 ટકા ભારતીય ઉદ્યોગ પાસેથી થવાની છે.
3. રક્ષામંત્રી — સેનાને નિર્ણાયક જવાબ આપવાની છૂટ ને સાધનો બંને અપાયાં
નવી દિલ્હીમાં એક કાર્યક્રમને સંબોધતાં રક્ષામંત્રી રાજનાથ સિંહે કહ્યું કે સશસ્ત્ર દળોને ધમકીઓનો નિર્ણાયક જવાબ આપવા માટે છૂટ ને સંસાધનો બંને આપવામાં આવ્યાં છે. એમણે સંરક્ષણ સ્વાવલંબનના આંકડા પણ ગણાવ્યા.
5. પણજીમાં 28મી પશ્ચિમ ક્ષેત્રીય પરિષદની બેઠક — ગુજરાતે 'ગોબરધન'નું મૉડલ રજૂ કર્યું
કેન્દ્રીય ગૃહ ને સહકારિતા મંત્રી અમિત શાહે ગોવાની રાજધાની પણજીમાં 28મી પશ્ચિમ ક્ષેત્રીય પરિષદની બેઠકની અધ્યક્ષતા કરી. બેઠકમાં દરિયાકાંઠાની સુરક્ષા ને સહકારી બૅન્કિંગ પર ભાર મુકાયો, ને ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે રાજ્યના 'ગોબરધન' બાયોગૅસ મૉડલને ઉત્તમ પ્રથા તરીકે રજૂ કર્યું.
વિગત
પશ્ચિમ ક્ષેત્રીય પરિષદમાં ગોવા, ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર ને દાદરા-નગર હવેલી તથા દમણ-દીવ સંઘપ્રદેશ છે.
શાહે પશ્ચિમ ક્ષેત્રને ભારતનું 'WEST એન્જિન' ગણાવ્યું — W = સંપત્તિ ને નાણાં, E = નિકાસ ને બંદરો, S = સ્ટાર્ટઅપ ને સેમિકન્ડક્ટર, T = પ્રવાસન ને બ્લૂ ઇકોનૉમી.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
દેશમાં પાંચ ક્ષેત્રીય પરિષદ છે — ઉત્તર, મધ્ય, પૂર્વ, પશ્ચિમ ને દક્ષિણ.
એ રાજ્ય પુનર્ગઠન અધિનિયમ, 1956 ના ભાગ-III હેઠળ રચાઈ; આ વિચાર પંડિત જવાહરલાલ નેહરુએ મૂક્યો હતો.
પાંચેય ક્ષેત્રીય પરિષદના અધ્યક્ષ કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી હોય છે; ઉપાધ્યક્ષ સભ્ય રાજ્યના મુખ્યમંત્રી વારાફરતી એક-એક વર્ષ માટે બને છે.
ઉત્તર-પૂર્વ માટે અલગ 'ઉત્તર-પૂર્વીય પરિષદ' છે, જે 1971 ના અલગ કાયદાથી બની છે.
ક્ષેત્રીય પરિષદોનું સચિવાલયનું કામ ગૃહ મંત્રાલય હેઠળનું આંતર-રાજ્ય પરિષદ સચિવાલય કરે છે.
દેશમાં માદક દ્રવ્યોના કેસોમાં વધારો જોઈને સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર ને રાજ્યોને 449 અલાયદી NDPS અદાલતો ઝડપથી ઊભી કરવા નિર્દેશ આપ્યો. કેન્દ્ર સરકારના સ્થિતિ-અહેવાલ પ્રમાણે અત્યારે એમાંથી માત્ર 176 જ કાર્યરત છે.
વિગત
જરૂરી 449 માંથી કાર્યરત માત્ર 176 વિશેષ NDPS અદાલત; સાથે 22 NIA અદાલત સ્થપાયેલી છે.
ખંડપીઠમાં મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત, ન્યાયમૂર્તિ જૉયમાલ્ય બાગચી ને ન્યાયમૂર્તિ વી. મોહના.
બાકીની અદાલતોની રચનાની પ્રક્રિયા ઝડપી કરવા આદેશ.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
NDPS અધિનિયમ 1985 નું પૂરું નામ — સ્વાપક ઔષધિ ને મન:પ્રભાવી પદાર્થ અધિનિયમ (Narcotic Drugs and Psychotropic Substances Act).
એ અધિનિયમ હેઠળ 1986 માં નાર્કોટિક્સ કંટ્રોલ બ્યુરો (NCB) ની સ્થાપના થઈ.
NCB નું મુખ્યાલય નવી દિલ્હી ને એ ગૃહ મંત્રાલય હેઠળ છે.
NIA (રાષ્ટ્રીય તપાસ સંસ્થા) ની સ્થાપના 2008 ના મુંબઈ હુમલા પછી NIA અધિનિયમ, 2008 હેઠળ થઈ.
અરવલ્લી ટેકરીઓ ને પર્વતમાળાની વ્યાખ્યા ને સીમાંકન નક્કી કરતી ઉચ્ચ-સ્તરીય સમિતિ (HPC) એ છ મહિનાની મુદત માગી હતી, જે સુપ્રીમ કોર્ટે નકારીને 30 નવેમ્બરની અંતિમ મુદત આપી. કોર્ટે ચેતવ્યું કે બે મહિનામાં અહેવાલ ન આવે તો આખી સમિતિ ફરી રચાશે.
વિગત
HPC નો અહેવાલ મૂળે 31 ઑગસ્ટ સુધીમાં આવવાનો હતો; સમિતિએ ફેબ્રુઆરી સુધીની મુદત માગી હતી.
ખંડપીઠ — મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત, ન્યાયમૂર્તિ જૉયમાલ્ય બાગચી ને ન્યાયમૂર્તિ વી. મોહના.
આ કાર્યવાહી અરવલ્લીમાં ખાણકામના નિયમન સાથે જોડાયેલી છે.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
અરવલ્લી ભારતની સૌથી જૂની ગડીવાળી (fold) પર્વતમાળા છે — આશરે 670 કિ.મી. લાંબી.
એ દિલ્હીથી શરૂ થઈ હરિયાણા ને રાજસ્થાન થઈને ગુજરાતના અમદાવાદ સુધી ફેલાયેલી છે.
એનું સર્વોચ્ચ શિખર ગુરુ શિખર (1,722 મીટર) છે, જે માઉન્ટ આબુ, રાજસ્થાનમાં આવેલું છે.
20 નવેમ્બર 2025 ના ચુકાદામાં તત્કાલીન મુખ્ય ન્યાયાધીશ બી. આર. ગવઈની ખંડપીઠે ખાણકામના નિયમન માટે અરવલ્લી ટેકરીઓ ઓળખવાનો ઊંચાઈ-આધારિત માપદંડ સ્વીકાર્યો હતો.
8. ચૂંટણી પંચે છ બેઠકોની પેટાચૂંટણી જાહેર કરી — મતદાન 6 ઑક્ટોબરે
ભારતના ચૂંટણી પંચે પશ્ચિમ બંગાળ, તમિલનાડુ, આસામ ને પુડુચેરીની ખાલી પડેલી છ બેઠકો — પાંચ વિધાનસભા ને એક લોકસભા — માટે પેટાચૂંટણીનો કાર્યક્રમ જાહેર કર્યો. મતદાન 6 ઑક્ટોબરે ને મતગણતરી 9 ઑક્ટોબરે થશે.
વિગત
પશ્ચિમ બંગાળ — નંદીગ્રામ ને રેજિનગર; તમિલનાડુ — મદુરાંતકમ (અ.જા.) ને ધારાપુરમ (અ.જા.); આસામ — નાગાંવ લોકસભા બેઠક.
નંદીગ્રામ એટલા માટે ખાલી પડી કે પશ્ચિમ બંગાળના મુખ્યમંત્રી સુવેન્દુ અધિકારી નંદીગ્રામ ને ભવાનીપુર બંને જીત્યા પછી ભવાનીપુર જાળવીને નંદીગ્રામ છોડી.
શિલોંગ (મેઘાલય) ને બશીરહાટ (પ. બંગાળ) લોકસભા બેઠકોની પેટાચૂંટણી હજી જાહેર થઈ નથી.
9. જમ્મુ-કાશ્મીરનો પ્રથમ આંતરરાષ્ટ્રીય ફિલ્મ મહોત્સવ શ્રીનગરમાં શરૂ
મુખ્યમંત્રી ઓમર અબ્દુલ્લાએ શ્રીનગરના શેર-એ-કાશ્મીર આંતરરાષ્ટ્રીય સંમેલન કેન્દ્ર (SKICC) ખાતે જમ્મુ-કાશ્મીરના પ્રથમ આંતરરાષ્ટ્રીય ફિલ્મ મહોત્સવ (IFFJK) નું ઉદ્ઘાટન કર્યું. ચાર દિવસનો આ મહોત્સવ 7થી 10 સપ્ટેમ્બર સુધી ચાલશે.
વિગત
મહોત્સવની સંકલ્પના (થીમ) — 'રંગ-એ-સિનેમા'.
પ્રથમ આવૃત્તિમાં 40થી વધુ દેશની 135 ફિલ્મ — ફીચર, દસ્તાવેજી, ટૂંકી ને પ્રાદેશિક.
આયોજક — જમ્મુ-કાશ્મીરનું માહિતી ને જનસંપર્ક નિયામકાલય (DIPR), NFDC ના સહયોગમાં.
કાર્યક્રમો ને પ્રદર્શન ત્રણ સ્થળે — શ્રીનગર, જમ્મુ ને ગુલમર્ગ.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
NFDC = National Film Development Corporation, જે માહિતી ને પ્રસારણ મંત્રાલય હેઠળ છે.
જમ્મુ-કાશ્મીર 2019 થી સંઘપ્રદેશ છે.
SKICC શ્રીનગરમાં ડલ સરોવરના કિનારે આવેલું છે.
શેર-એ-કાશ્મીર એટલે શેખ મોહમ્મદ અબ્દુલ્લા, જમ્મુ-કાશ્મીરના પ્રથમ વડાપ્રધાન (પછીથી મુખ્યમંત્રી).
રાષ્ટ્રીયનીતિ આયોગe-FASTPACTZETવીજ ટ્રક
10. નીતિ આયોગે માલવાહક વીજળીકરણ માટે PACT ને ZET માર્કેટપ્લેસ શરૂ કર્યાં
નીતિ આયોગના સભ્ય રાજીવ ગૌબાએ 5મી e-FAST ઇન્ડિયા સમિટ 2026 માં PACT (Platform for Aggregating Clean Transport) ને ZET (Zero Emission Truck) માર્કેટપ્લેસ શરૂ કર્યાં. ભારે વાહનોના વીજળીકરણમાં નડતી માળખાકીય અડચણો દૂર કરવાનો હેતુ છે.
વિગત
ભારે ટ્રક દેશના વાહન-કાફલાના માત્ર 3-4 ટકા છે, પણ પરિવહન ક્ષેત્રના કાર્બન ઉત્સર્જનમાં ત્રીજા ભાગથી વધુ હિસ્સો આપે છે.
ઉકેલ તરીકે માગનું એકત્રીકરણ, ધિરાણમાં નવપ્રવર્તન ને કૉરિડોર-આધારિત પ્રકલ્પ સૂચવાયા.
ગૌબાએ મિશ્રિત ધિરાણ (blended finance), લીઝિંગ મૉડલ ને મજબૂત ડેટા-પ્રણાલી પર ભાર મૂક્યો.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
e-FAST = Electric Freight Accelerator for Sustainable Transport — દેશનું પ્રથમ રાષ્ટ્રીય વીજ માલવાહક મંચ.
એ 2022 માં નીતિ આયોગે WRI ઇન્ડિયા સાથે મળીને શરૂ કરેલું.
નીતિ આયોગની સ્થાપના 1 જાન્યુઆરી 2015 ના રોજ આયોજન પંચ (Planning Commission) ની જગ્યાએ થઈ.
નીતિ આયોગના અધ્યક્ષ વડાપ્રધાન હોય છે; NITI = National Institution for Transforming India.
રાષ્ટ્રીયઆર. સરથમલયાળમ સિનેમારાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારઇન્દિરા ગાંધી પુરસ્કારનિધન
11. નિધન — 'સાયાહ્નમ'ના મલયાળમ દિગ્દર્શક આર. સરથ
મલયાળમ ફિલ્મ-દિગ્દર્શક ને પટકથાલેખક આર. સરથનું તિરુવનંતપુરમની એક ખાનગી હૉસ્પિટલમાં નિધન થયું. તેઓ 65 વર્ષના હતા ને લાંબા સમયથી બીમાર હતા.
વિગત
એમની પ્રથમ ફિલ્મ 'સાયાહ્નમ' (2000) ને દિગ્દર્શકની શ્રેષ્ઠ પ્રથમ ફિલ્મ માટેનો રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કાર મળ્યો હતો.
એ જ વર્ષે 'સાયાહ્નમ' ને સાત કેરળ રાજ્ય ફિલ્મ પુરસ્કાર પણ મળ્યા.
અન્ય ફિલ્મો — 'સ્થિતિ', 'શીલાવતી', 'સ્વયં' ને 'પૅરેડાઇઝ'.
એમની 'The Desire – A Journey of a Woman' ને 2011 માં જિનીવા આંતરરાષ્ટ્રીય ફિલ્મ મહોત્સવમાં શ્રેષ્ઠ નૅરેટિવ ફીચર ફિલ્મનું સન્માન મળ્યું હતું.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારમાં દિગ્દર્શકની શ્રેષ્ઠ પ્રથમ ફિલ્મની શ્રેણી અગાઉ 'ઇન્દિરા ગાંધી પુરસ્કાર' કહેવાતી; 70મી આવૃત્તિથી પુરસ્કારોમાંથી વ્યક્તિનાં નામ કાઢી નખાયાં ને હવે એ ફક્ત 'Best Debut Film of a Director' કહેવાય છે.
કેરળનું પાટનગર તિરુવનંતપુરમ છે.
મલયાળમ ફિલ્મ ઉદ્યોગનું કેન્દ્ર કોચી ને તિરુવનંતપુરમ છે.
સંયુક્ત ઘોષણાપત્ર પર સહી કરનારાં ત્રણ — વોન ડેર લેયેન, ગ્રીનલૅન્ડના પ્રીમિયર યેન્સ-ફ્રેડરિક નિલ્સન ને ડેન્માર્કનાં વડાપ્રધાન મેટ ફ્રેડરિકસન.
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ગ્રીનલૅન્ડને હસ્તગત કરવાની વાત કરતા રહ્યા છે, એ પશ્ચાદ્ભૂમાં યુરોપિયન યુનિયને આર્કટિકમાં પોતાની પકડ મજબૂત કરી.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
ગ્રીનલૅન્ડ દુનિયાનો સૌથી મોટો ટાપુ છે ને ડેન્માર્કનો સ્વાયત્ત પ્રદેશ છે; એની રાજધાની નૂક.
યુરોપિયન કમિશનનું મુખ્યાલય બ્રસેલ્સ (બેલ્જિયમ) માં છે.
ગ્રીનલૅન્ડ 1985 માં તત્કાલીન યુરોપિયન સમુદાયમાંથી બહાર નીકળી ગયું હતું.
ડેન્માર્કની રાજધાની કોપનહેગન છે.
આંતરરાષ્ટ્રીયતુમેન નદીઉત્તર કોરિયારશિયાખાસાનરાસોન
13. રશિયા અને ઉત્તર કોરિયા વચ્ચેનો પ્રથમ માર્ગ-પુલ ખુલ્લો મુકાયો
તુમેન નદી પર બંધાયેલો રશિયા-ઉત્તર કોરિયાનો પહેલો સડક-પુલ વાહનવ્યવહાર માટે ખુલ્લો મુકાયો. અત્યાર સુધી બંને દેશો વચ્ચે માત્ર રેલ-પુલ હતો. બંને પક્ષે એને પોતાની વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીનું સીમાચિહ્ન ગણાવ્યું.
વિગત
પુલની લંબાઈ 1 કિલોમીટર, બે લેન; રોજ 300 વાહનો પસાર થઈ શકશે.
પુલનું નામ યાકોવ નોવિચેન્કો પરથી — 1946 માં પ્યોંગયાંગમાં ગ્રેનેડ સામે ઢાલ બનીને ઉત્તર કોરિયાના સ્થાપક કિમ ઇલ સુંગને બચાવનારા સોવિયેત અધિકારી.
પુલ ઉત્તર કોરિયાના રાસોન ને રશિયાના ખાસાનને જોડે છે.
બાંધકામ એપ્રિલ 2025 માં શરૂ થયું હતું; કરાર પુતિનની 2024 ની પ્યોંગયાંગ મુલાકાત વખતે થયો હતો.
ઉદ્ઘાટન વખતે રશિયાના વડાપ્રધાન મિખાઇલ મિશુસ્તિન ને ઉત્તર કોરિયાના પ્રીમિયર પાક થે સોંગે વીડિયો-લિંક દ્વારા સંબોધન કર્યું.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
તુમેન નદી ઉત્તર કોરિયા, ચીન ને રશિયા — ત્રણેની સરહદને સ્પર્શે છે ને જાપાનના સમુદ્રમાં ઠલવાય છે.
રશિયા-ઉત્તર કોરિયાની જમીની સરહદ માત્ર આશરે 17 કિ.મી. ની છે — એ રશિયાની સૌથી ટૂંકી આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદ છે.
ઉત્તર કોરિયાની રાજધાની પ્યોંગયાંગ; કિમ ઇલ સુંગ એના સ્થાપક નેતા હતા.
ઉત્તર ને દક્ષિણ કોરિયાને અલગ પાડતી રેખા 38મી સમાંતર (38th parallel) પાસેનો બિન-લશ્કરી વિસ્તાર (DMZ) છે.
ભારતમાં અમેરિકાના રાજદૂત સર્જિયો ગોરે બેંગલુરુમાં 'TRUST ફેલોશિપ' શરૂ કરી. 12 મહિનાની આ જાહેર-ખાનગી પહેલ અમેરિકી ને ભારતીય સંશોધકોને મહત્ત્વની ટેકનોલોજીમાં સાથે કામ કરાવશે.
વિગત
TRUST = Transforming the Relationship Utilizing Strategic Technology; આ માળખું 13 ફેબ્રુઆરી 2025 ના રોજ જાહેર થયું હતું.
એશિયા-પેસિફિકના ઇન્ટરનેટ સરનામાંનું સંચાલન કરતી સંસ્થા APNIC ની 62મી પરિષદ 4થી 10 સપ્ટેમ્બર 2026 દરમિયાન મુંબઈમાં ચાલી રહી છે. 600થી વધુ ઇન્ટરનેટ નિષ્ણાતો, નીતિ-ઘડવૈયા ને ટેકનોલોજી અગ્રણીઓ એમાં ભાગ લઈ રહ્યા છે.
વિગત
છેલ્લે 2012 માં APNIC પરિષદ ભારતમાં યોજાઈ હતી — એટલે 14 વર્ષે એ ભારત પાછી આવી.
ઇન્ડોનેશિયાના કાલિમંતાનમાં લાગેલી આગના ધુમ્મસને કારણે મલેશિયાએ સારાવાક રાજ્યના સેરિયન જિલ્લામાં જાહેર કરેલી કટોકટી પાછી ખેંચી લીધી. હવાની ગુણવત્તા 'જોખમી' સ્તરથી નીચે આવી જતાં આ નિર્ણય લેવાયો.
વિગત
સેરિયનનો વાયુ પ્રદૂષણ સૂચકાંક (API) શુક્રવારે 519 હતો, જે સોમવારે ઘટીને 222 થયો.
મલેશિયામાં API 300થી ઉપર 'જોખમી' ગણાય છે ને 500 એ કટોકટી જાહેર કરવાની મર્યાદા છે.
ધુમ્મસને કારણે સારાવાકના કેટલાક ભાગોમાં શાળાઓ બંધ કરવી પડી હતી.
સેરિયન ને સામારાહાન જિલ્લામાં હવા હજી 'અતિ અસ્વસ્થ' શ્રેણીમાં છે.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
સારાવાક વિસ્તારની દૃષ્ટિએ મલેશિયાનું સૌથી મોટું રાજ્ય છે ને બોર્નિયો ટાપુ પર આવેલું છે; રાજધાની કુચિંગ.
બોર્નિયો ટાપુ ત્રણ દેશો વચ્ચે વહેંચાયેલો છે — મલેશિયા, ઇન્ડોનેશિયા (કાલિમંતાન) ને બ્રુનેઈ.
સીમાપાર ધુમ્મસ અંગે ASEAN નો 'ટ્રાન્સબાઉન્ડ્રી હેઝ પોલ્યુશન' કરાર 2002 માં થયો હતો.
મલેશિયાની રાજધાની કુઆલા લંપુર ને વહીવટી પાટનગર પુત્રજયા છે.
19. હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં હુમલા બાદ ઓમાનની નૌકાદળે 16 ખલાસી બચાવ્યા
ઓમાનની રૉયલ નૌકાદળે જાહેર કર્યું કે એક અઠવાડિયા પહેલાં હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં હુમલો પામેલા સાઉદી ધ્વજવાળા ટૅન્કર 'SIDR' ના 25માંથી 16 ખલાસીઓને એણે બચાવ્યા હતા. હુમલામાં બે ખલાસીનાં મૃત્યુ થયાં હતાં.
વિગત
ઓમાની નૌકાદળના જહાજે ટૅન્કરના આખા 25 સભ્યના ક્રૂને લૉજિસ્ટિક સહાય આપી, 16ને બહાર કાઢ્યા ને તબીબી સારવાર પૂરી પાડી.
મૃત્યુ પામનારા બે ખલાસી ફિલિપાઇન્સના નાગરિક હતા; સાઉદી અરેબિયાની રાષ્ટ્રીય જહાજ કંપનીએ એની પુષ્ટિ કરી હતી.
આ ઘટના 2026 માં ફેબ્રુઆરીના અંતથી ચાલી રહેલી હોર્મુઝ સામુદ્રધુની કટોકટીનો ભાગ છે.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
હોર્મુઝની સામુદ્રધુની ઈરાન ને ઓમાનના મુસંદમ પ્રદેશ વચ્ચે આવેલી છે.
એ ફારસના અખાતને ઓમાનના અખાત તથા અરબી સમુદ્ર સાથે જોડે છે.
એ દુનિયાનું સૌથી મહત્ત્વનું તેલ-પરિવહન સાંકડું (choke point) ગણાય છે.
ઓમાનની રાજધાની મસ્કત ને ચલણ ઓમાની રિયાલ છે.
ગુજરાતરાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારએકતાનગરનર્મદા જિલ્લોસ્ટૅચ્યુ ઑફ યુનિટીદ્રૌપદી મુર્મુ
20. 72મા રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારનો સમારંભ ગુજરાતના એકતાનગરમાં — 72 વર્ષમાં પહેલી વાર દિલ્હીની બહાર
72મા રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારનો સમારંભ 22 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ ગુજરાતના એકતાનગર (અગાઉનું કેવડિયા) માં યોજાશે. પુરસ્કારના 72 વર્ષના ઇતિહાસમાં આ સમારંભ પહેલી વાર દિલ્હીની બહાર થઈ રહ્યો છે.
દિવ્યાંગજનો ને વૃદ્ધો માટે સહાયક ઉપકરણો એક જ છત નીચે મળે એ માટે ગુજરાતનું પ્રથમ 'સહાયક ટૅક્નૉલૉજી માર્ટ' (Assistive Technology Mart) નડિયાદમાં શરૂ થયું. ભારતમાં આ પ્રકારનું આ બીજું જ કેન્દ્ર છે — પહેલું કાનપુરમાં છે.
વડોદરાના કાર્યક્રમમાં કુલ ₹35,200 કરોડથી વધુના પ્રકલ્પ સામેલ છે — એમાં કેન્દ્રના ₹32,606 કરોડ ને રાજ્યના ₹2,597 કરોડનાં કામ છે. રેલવે ઉપરાંત ધોરીમાર્ગ, શહેરી ને ઊર્જા-પ્રકલ્પોની યાદી પણ બહાર આવી.
વિગત
વેસ્ટર્ન ડેડિકેટેડ ફ્રેઇટ કૉરિડોરના ત્રણ વિભાગ — સાણંદ (ઉ.)-મકરપુરા, ન્યૂ ઉંબરગાંવ-ન્યૂ સફાળે ને ન્યૂ સફાળે-JNPT — કુલ 326 રૂટ કિલોમીટર, ખર્ચ ₹20,700 કરોડથી વધુ.
ત્રણ નવી રેલ લાઇન, કુલ 329 કિલોમીટર, ખર્ચ ₹9,700 કરોડથી વધુ — શિલાન્યાસ.
NHAI નાં ₹1,840.55 કરોડનાં કામ — તાપી ને નર્મદા નદી પરના મોટા પુલ તથા NH-48 ને NH-53 પર પહોળાઈ-વધારો ને ફ્લાયઓવર.
કડાણા ડૅમ પર 110 મેગાવૉટનો તરતો સૌર પ્રકલ્પ.
વડોદરા શહેરી વિકાસ સત્તામંડળ (VUDA) રિંગ રોડનો બીજો તબક્કો ને વડોદરા મહાનગરપાલિકાનું નવું કાર્યાલય-ભવન.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
કડાણા ડૅમ મહી નદી પર, ગુજરાતના મહીસાગર જિલ્લામાં આવેલો છે.
વેસ્ટર્ન DFC જવાહરલાલ નેહરુ પોર્ટ (JNPT, મહારાષ્ટ્ર) થી દાદરી (ઉત્તર પ્રદેશ) સુધીનો માલવાહક કૉરિડોર છે.
એનું સંચાલન DFCCIL કરે છે, જે રેલ મંત્રાલય હેઠળ છે.
NH-48 દિલ્હી-મુંબઈ માર્ગનો ભાગ છે; વડોદરા વિશ્વામિત્રી નદીના કિનારે વસેલું છે.
23. અમદાવાદમાં વર્લ્ડ આર્ચરી પૅરા સિરીઝનો ત્રીજો દિવસ — ભારતને પ્રથમ ચંદ્રકો
અમદાવાદના સાબરમતી રિવરફ્રન્ટ પર ચાલી રહેલી હ્યુન્ડાઈ વર્લ્ડ આર્ચરી પૅરા સિરીઝ 2026 ના ત્રીજા દિવસે ભારતના ખાતામાં પહેલા ચંદ્રક આવ્યા ને અનેક ફાઇનલ પાકી થઈ.
એ જ વર્ગની બ્રૉન્ઝ મૅચમાં યુગલ ગર્ગે સાથી ભારતીય પવન કુમારને હરાવીને કાંસ્ય ચંદ્રક જીત્યો.
ફાઇનલમાં પહોંચ્યાં — હરવિન્દર સિંહ ને વિજય સુંદી (પુરુષ રિકર્વ ટીમ), ભાવના ને પૂજા (મહિલા રિકર્વ ટીમ), હરવિન્દર-ભાવના (મિશ્ર રિકર્વ ટીમ), શ્યામ સુંદર સ્વામી ને તોમન કુમાર (કમ્પાઉન્ડ પુરુષ ટીમ).
શીતલ દેવીએ મહિલા કમ્પાઉન્ડ વ્યક્તિગત સેમિફાઇનલમાં સાથી ભારતીય સરિતાને 145-143થી હરાવીને ફાઇનલમાં સ્થાન ને ચંદ્રક પાકો કર્યો.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
સ્પર્ધા 5થી 9 સપ્ટેમ્બર 2026 દરમિયાન અમદાવાદના સાબરમતી રિવરફ્રન્ટ પર યોજાઈ.
ભારત પહેલી વાર વર્લ્ડ આર્ચરી પૅરા સિરીઝનું યજમાન બન્યું.
વર્લ્ડ આર્ચરી ફેડરેશનનું મુખ્યાલય લોઝાન (સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ) છે.
ભારતમાં તીરંદાજીનું સંચાલન ભારતીય તીરંદાજી સંઘ (Archery Association of India) કરે છે.
સાબરમતી નદી રાજસ્થાનના અરવલ્લીમાંથી નીકળીને ખંભાતના અખાતમાં ઠલવાય છે.
રમતગમતફૂટબોલAFCઅંડર-20તાશ્કંદAIFF
24. ભારત 20 વર્ષે AFC અંડર-20 એશિયન કપમાં — બાંગ્લાદેશને 3-0થી હરાવ્યું
ભારતની અંડર-20 ફૂટબોલ ટીમે તાશ્કંદમાં બાંગ્લાદેશને 3-0થી હરાવીને AFC અંડર-20 એશિયન કપ 2027 માટે ક્વૉલિફાય કર્યું. બધાં જૂથનાં પરિણામ પૂરાં થતાં ભારતનું સ્થાન પાકું થયું — ભારત 20 વર્ષ પછી આ સ્પર્ધામાં પાછું ફર્યું છે.
વિગત
સ્થળ — દોસ્તલિક (Do'stlik) સ્ટેડિયમ, તાશ્કંદ, ઉઝબેકિસ્તાન; જૂથ B.
ફાઇનલમાં ન્યુઝીલૅન્ડના પાંચમા ક્રમાંકિત આઇઝેક બેક્રોફ્ટને 7-5, 7-6(3) થી હરાવ્યા.
કરણ સિંહ ચોથા ક્રમાંકિત હતા; એમની ATP ક્રમાંક-સ્થિતિ 604.
આ એમની કારકિર્દીનું ચોથું ને 2026 ની સીઝનનું ત્રીજું ખિતાબ (એકલમાં બીજું).
સેમિફાઇનલમાં જાપાનના રિયોતારો તાગુચીને 6-3, 6-3થી હરાવ્યા હતા.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
ITF (International Tennis Federation) ની સ્થાપના 1913 માં થઈ; મુખ્યાલય લંડન.
ITF વર્લ્ડ ટેનિસ ટૂર એ ATP ટૂરની નીચેની કક્ષા છે.
M15 એટલે 15,000 અમેરિકી ડૉલરની ઇનામી રકમવાળી સ્પર્ધા.
ભારતમાં ટેનિસનું સંચાલન અખિલ ભારતીય ટેનિસ સંઘ (AITA) કરે છે, જેની સ્થાપના 1920 માં થઈ.
મહત્ત્વના દિવસસ્વચ્છ હવા દિવસUNEPCCACવાયુ પ્રદૂષણમહત્ત્વના દિવસ
26. 7 સપ્ટેમ્બર — નીલા આકાશ માટે સ્વચ્છ હવાનો આંતરરાષ્ટ્રીય દિવસ
દર વર્ષે 7 સપ્ટેમ્બરે 'નીલા આકાશ માટે સ્વચ્છ હવાનો આંતરરાષ્ટ્રીય દિવસ' (International Day of Clean Air for blue skies) ઊજવાય છે. 2026 માં એની સાતમી આવૃત્તિ હતી, ને ઝુંબેશનું કેન્દ્રબિંદુ હવા-પ્રદૂષણ તથા આબોહવા પરની સંયુક્ત કાર્યવાહીના આર્થિક ને આરોગ્યલક્ષી લાભ હતું.
વિગત
2026 ની આવૃત્તિ સાતમી હતી; ઝુંબેશની આગેવાની UNEP લે છે.
આ પ્રસંગે UNEP નો સ્પૉટલાઇટ અહેવાલ 'Hidden Assets: The Economic and Health Case for Climate and Clean Air Action' બહાર પડ્યો, જેમાં 25 સંકલિત ઉપાયોનું મૂલ્યાંકન છે.
મુખ્ય વૈશ્વિક કાર્યક્રમ બૅંગકૉક (થાઇલૅન્ડ) માં યોજાયો.
અહેવાલ પાછળ UNEP-સંચાલિત ક્લાઇમેટ ઍન્ડ ક્લીન એર કોઍલિશન (CCAC) નું Global Economic Assessment છે.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
આ દિવસ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભાએ 2019 માં ઠરાવ કરીને જાહેર કર્યો હતો; પ્રથમ ઉજવણી 7 સપ્ટેમ્બર 2020 ના રોજ થઈ.
એની આગેવાની UNEP (સંયુક્ત રાષ્ટ્ર પર્યાવરણ કાર્યક્રમ) લે છે.