1. PM-SETU: ત્રણ ITI ક્લસ્ટર માટે ₹735.70 કરોડની રોકાણ યોજના મંજૂર
PM-SETU યોજનાની રાષ્ટ્રીય સંચાલન સમિતિની પાંચમી બેઠકમાં રાજસ્થાન, ઉત્તર પ્રદેશ ને તેલંગાણાનાં ત્રણ ITI ક્લસ્ટર માટે ₹735.70 કરોડની વ્યૂહાત્મક રોકાણ યોજનાઓ મંજૂર થઈ. સરકારી ઔદ્યોગિક તાલીમ સંસ્થાઓને ઉદ્યોગની આગેવાની હેઠળ આધુનિક બનાવવાનો હેતુ છે.
વિગત
રાજસ્થાનના ભિવાડી ક્લસ્ટરને ₹241 કરોડ, તેલંગાણાના મેડચલ ક્લસ્ટરને ₹254.30 કરોડ ને ઉત્તર પ્રદેશના મેરઠ ક્લસ્ટરને ₹240.40 કરોડ.
આ મંજૂરી પછી યોજનાનું કુલ મંજૂર રોકાણ 9 ITI ક્લસ્ટર માટે ₹2,171 કરોડ થયું.
દરેક ક્લસ્ટરમાં પાંચ-પાંચ ITI આવરી લેવાઈ છે; મુખ્ય સંસ્થા — સરકારી ITI ભિવાડી, મેડચલ ને સાકેત (મેરઠ).
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
PM-SETU નું પૂરું નામ — પ્રધાનમંત્રી સ્કિલિંગ એન્ડ એમ્પ્લોયેબિલિટી ટ્રાન્સફોર્મેશન થ્રૂ અપગ્રેડેડ ITIs.
ITI = ઔદ્યોગિક તાલીમ સંસ્થા (Industrial Training Institute).
ITI કૌશલ્ય વિકાસ અને ઉદ્યોગસાહસિકતા મંત્રાલય હેઠળના તાલીમ મહાનિદેશાલય (DGT) ના તાબે ચાલે છે.
ભિવાડી રાજસ્થાનના અલવર જિલ્લામાં આવેલું ઔદ્યોગિક શહેર છે.
રાષ્ટ્રીયFCIDFPDઅનાજડેપો દર્પણજાહેર વિતરણ
2. અનાજ વ્યવસ્થાપનના આધુનિકીકરણ માટે DFPD ને FCI વચ્ચે સમજૂતી કરાર
ખાદ્ય અને જાહેર વિતરણ વિભાગ (DFPD) ને ભારતીય ખાદ્ય નિગમ (FCI) એ નાણાકીય વર્ષ 2026-27 માટે નવી દિલ્હીમાં સમજૂતી કરાર પર સહી કરી. કરારમાં FCI માટે કામગીરી-આધારિત માળખું ને વાર્ષિક લક્ષ્યાંક નક્કી કરાયા છે.
વિગત
મુખ્ય ક્ષેત્રો — સંગ્રહમાં થતું નુકસાન ઘટાડવું, સંગ્રહક્ષમતાનો પૂરો ઉપયોગ, લોજિસ્ટિક્સ ને પુરવઠા સાંકળ સુધારવી ને ગુણવત્તા-નિયંત્રણ મજબૂત કરવું.
લક્ષ્યાંકનો એક ભાગ 'ડેપો દર્પણ પોર્ટલ' પરની ડેપોની કામગીરી સાથે જોડાયો છે.
કરારમાં ડિજિટલીકરણ, આધુનિક IT ઉકેલો ને FCI કર્મચારીઓની ક્ષમતા-નિર્માણ પર ભાર છે.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
FCI ની સ્થાપના ખાદ્ય નિગમ અધિનિયમ, 1964 હેઠળ વર્ષ 1965 માં થઈ; મુખ્યાલય નવી દિલ્હી.
DFPD ગ્રાહક બાબતો, ખાદ્ય અને જાહેર વિતરણ મંત્રાલયનો એક વિભાગ છે.
FCI નાં ત્રણ મુખ્ય કામ — ટેકાના ભાવે ખરીદી, સંગ્રહ ને જાહેર વિતરણ વ્યવસ્થા માટે વહેંચણી.
સર્વોચ્ચ અદાલતે વચગાળાનો આદેશ આપ્યો કે RTE અધિનિયમ, NCTE અધિનિયમ ને UGC અધિનિયમ હેઠળ નક્કી થયેલી લાયકાત ધરાવતા ન હોય એવા શિક્ષકની શાળા કે કૉલેજમાં નિમણૂક ન કરી શકાય, ને એવા શિક્ષકને ચાલુ પણ ન રખાય.
વિગત
ખંડપીઠ — મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત, ન્યાયમૂર્તિ જોયમાલ્ય બાગચી ને ન્યાયમૂર્તિ વી. મોહના.
કેસ — 'રાજેશ ચૌહાણ અને અન્ય વિરુદ્ધ ભારત સંઘ', રિટ પિટિશન (સિવિલ) નં. 1102/2026.
અરજીમાં 'પ્રાંતીયકરણ' (provincialisation) ની કાયદાકીય યોજનાઓની બંધારણીય માન્યતાને પડકારાઈ છે.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
શિક્ષણનો અધિકાર (RTE) અધિનિયમ 2026 નહીં પણ 2009 નો છે, ને એ બંધારણના અનુચ્છેદ 21-A ને અમલમાં મૂકે છે.
અનુચ્છેદ 21-A બંધારણમાં 86મા સુધારા (2002) થી ઉમેરાયો — 6થી 14 વર્ષનાં બાળકો માટે મફત ને ફરજિયાત શિક્ષણ.
NCTE (રાષ્ટ્રીય શિક્ષક શિક્ષણ પરિષદ) ની સ્થાપના 1993 ના અધિનિયમથી થઈ.
UGC (વિશ્વવિદ્યાલય અનુદાન આયોગ) ની સ્થાપના 1956 ના અધિનિયમથી થઈ; મુખ્યાલય નવી દિલ્હી.
5. સુપ્રીમ કોર્ટ — પંચ પાસે ગયા વગર સીધા માનવ અધિકાર અદાલતમાં જઈ શકાય
સર્વોચ્ચ અદાલતે કર્ણાટક રાજ્ય માનવ અધિકાર અદાલત નિયમો, 2006 ના નિયમ 6 ને માન્ય રાખ્યો ને ઠરાવ્યું કે માનવ અધિકાર ભંગનો ભોગ બનનાર પહેલાં રાજ્ય માનવ અધિકાર પંચ પાસે ગયા વગર સીધો માનવ અધિકાર અદાલતમાં ફરિયાદ કરી શકે છે.
વિગત
કેસ — 'સૈયદ આસિફુલ્લા વિરુદ્ધ કર્ણાટક રાજ્ય ને અન્ય'; ખંડપીઠ — ન્યાયમૂર્તિ વિક્રમ નાથ ને ન્યાયમૂર્તિ સંદીપ મહેતા.
અદાલતે કહ્યું કે નિયમ 6 માનવ અધિકાર સંરક્ષણ અધિનિયમ, 1993 થી વિરુદ્ધ નથી ને એ અધિનિયમની કલમ 41 હેઠળની રાજ્યની નિયમ ઘડવાની સત્તાની બહાર પણ નથી.
1993 ના અધિનિયમમાં બે અલગ તંત્ર છે — કલમ 12 થી 18 હેઠળનું પંચ (તપાસ ને ભલામણ) ને કલમ 30 હેઠળની માનવ અધિકાર અદાલત (ન્યાયિક સત્તા).
પંચની ભલામણ કાર્યવાહી માટે ફરજિયાત પૂર્વશરત નથી.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
માનવ અધિકાર સંરક્ષણ અધિનિયમ, 1993 હેઠળ રાષ્ટ્રીય માનવ અધિકાર પંચ (NHRC) ની રચના થઈ; મુખ્યાલય નવી દિલ્હી.
એ જ અધિનિયમની કલમ 30 દરેક જિલ્લામાં માનવ અધિકાર અદાલતની જોગવાઈ કરે છે.
NHRC એ વૈધાનિક સંસ્થા છે, બંધારણીય નહીં.
NHRC ના અધ્યક્ષ સામાન્ય રીતે સર્વોચ્ચ અદાલતના નિવૃત્ત મુખ્ય ન્યાયાધીશ હોય છે.
ભારતીય વાયુસેના ને જાપાન એર સેલ્ફ-ડિફેન્સ ફોર્સ (JASDF) વચ્ચેની દ્વિપક્ષીય હવાઈ કવાયત 'વીર ગાર્ડિયન-2026' જોધપુર એરફોર્સ સ્ટેશન ખાતે 9 થી 22 સપ્ટેમ્બર દરમિયાન યોજાશે એવું જાહેર થયું. જાપાની ટુકડી બે C-2 વિમાનમાં જોધપુર પહોંચી.
વિગત
આ કવાયતની બીજી આવૃત્તિ છે; સ્થળ — એરફોર્સ સ્ટેશન જોધપુર, રાજસ્થાન.
ભારતીય વાયુસેના તરફથી સ્વદેશી હલકું લડાયક વિમાન (LCA) તેજસ, સુખોઈ Su-30 MKI ને રાફેલ ભાગ લેશે.
JASDF તરફથી F-2A લડાયક વિમાન ભાગ લેશે.
કવાયતમાં મિશન પ્લાનિંગ પરિષદ ને એરોસ્પેસ સલામતી અંગેની વ્યાવસાયિક ચર્ચાઓ પણ થશે.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
ભારત ને જાપાન વચ્ચેની થલસેનાની સંયુક્ત કવાયત 'ધર્મ ગાર્ડિયન' છે.
ભારત ને જાપાન વચ્ચેની નૌકાદળની કવાયત 'JIMEX' છે.
જાપાનની રાજધાની ટોક્યો ને ચલણ યેન છે.
તેજસ (LCA) નું નિર્માણ હિન્દુસ્તાન એરોનોટિક્સ લિમિટેડ (HAL) કરે છે.
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ મુંબઈમાં વૈશ્વિક ફિનટેક ફેસ્ટ (GFF) 2026 ની સાતમી આવૃત્તિનું ઉદ્ઘાટન કર્યું. તેમણે કહ્યું કે એજન્ટિક AI, ટોકનાઇઝેશન ને ક્વોન્ટમ જેવી ટેક્નોલોજી નાણાકીય ક્ષેત્રમાં નવી શક્યતાઓ ખોલી રહી છે.
સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભા (UNGA) નું 81મું સત્ર ન્યૂ યોર્કમાં ખુલ્લું મુકાયું. બાંગ્લાદેશના ખલીલુર રહેમાન આ સત્રના પ્રમુખ તરીકે કાર્યભાર સંભાળે છે. એ જ દિવસે 80મા સત્રનું ઔપચારિક સમાપન થયું.
વિગત
81મા સત્રનો વિષય — 'Restoring trust, managing transformation: a United Nations that delivers for all'.
હંગેરીએ 10 રશિયન રાજદ્વારીઓને દેશ છોડવાનો આદેશ આપ્યો. હંગેરીનાં વિદેશમંત્રીના કહેવા મુજબ આ રાજદ્વારીઓ વિયેના સંધિ હેઠળ 'અસ્વીકાર્ય' ગણાય એવી પ્રવૃત્તિમાં સંડોવાયેલા હતા. રશિયાએ 'કઠોર જવાબ'ની ચેતવણી આપી.
વિગત
2022 માં રશિયાના યુક્રેન પરના આક્રમણ પછી અનેક યુરોપીય દેશોએ રશિયન રાજદ્વારીઓને હાંકી કાઢ્યા હતા, પણ હંગેરીએ ત્યાં સુધી એક પણ હાંક્યો નહોતો — આ પહેલી વાર છે.
વિદેશમંત્રીએ સ્પષ્ટતા કરી કે આ પગલું હંગેરીની સુરક્ષા ને સાર્વભૌમત્વ માટે છે, રાજદ્વારી સંબંધ તોડવા માટે નહીં.
અમેરિકા સાથેની વેપાર-વાટાઘાટ તૂટી પડ્યા પછી કૅનેડાએ મધરાતથી અમેરિકી માલ પર જવાબી ટૅરિફ લાગુ કર્યા. વડાપ્રધાન માર્ક કાર્નીએ કહ્યું હતું કે કૅનેડા 'ડૉલર સામે ડૉલર' જવાબ આપશે.
વિગત
આ જવાબી જકાત આશરે 20 અબજ ડૉલરના અમેરિકી માલ પર લાગુ પડે છે.
દર 15 થી 50 ટકા સુધીના, ને 700 થી વધુ ચીજો આવરી લેવાઈ છે.
પોલાદ, ઘરવપરાશનાં ઉપકરણો, ખેત-ઓજારો, ડેરી, ફર્નિચર, કપડાં ને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ એમાં સામેલ છે.
કૅનેડા સરકારે અસરગ્રસ્ત નાના-મધ્યમ ઉદ્યોગો ને કામદારો માટે 5.42 અબજ ડૉલરનું સહાય-પૅકેજ પણ જાહેર કર્યું.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
કૅનેડાની રાજધાની ઓટાવા ને ચલણ કૅનેડિયન ડૉલર છે.
અમેરિકા-મેક્સિકો-કૅનેડા વચ્ચેનો વેપાર કરાર USMCA (કૅનેડામાં CUSMA) છે, જેણે NAFTA નું સ્થાન લીધું.
વડાપ્રધાન માર્ક કાર્ની અગાઉ બૅન્ક ઑફ કૅનેડા ને બૅન્ક ઑફ ઇંગ્લૅન્ડ — બંનેના ગવર્નર રહી ચૂક્યા છે.
'ટૅરિફ' એટલે આયાત કે નિકાસ પર લાગતી જકાત.
આંતરરાષ્ટ્રીયUDCGરામસ્ટાઇનNATOમાર્ક રુટેયુક્રેન
11. યુક્રેન ડિફેન્સ કૉન્ટૅક્ટ ગ્રૂપ ('રામસ્ટાઇન' ઢબ) ની બેઠક — અધ્યક્ષપદે જર્મની ને બ્રિટન
યુક્રેન ડિફેન્સ કૉન્ટૅક્ટ ગ્રૂપ (UDCG) ની બેઠક ઑનલાઇન મળી, જેની સહ-અધ્યક્ષતા જર્મની ને બ્રિટને કરી. NATO ના મહાસચિવ માર્ક રુટે એમાં જોડાયા ને યુક્રેનને 'અત્યંત તાકીદે' મદદ પહોંચાડવાની જરૂર પર ભાર મૂક્યો.
UDCG ને સામાન્ય રીતે 'રામસ્ટાઇન ફૉર્મેટ' કહેવાય છે.
એ નામ જર્મનીના રામસ્ટાઇન હવાઈ મથક પરથી પડ્યું, જ્યાં એની પહેલી બેઠક મળી હતી.
બેઠકમાં યુક્રેનને હવાઈ હુમલા સામે બચાવ સહિતની નવી સહાયનાં વચનો અપાયાં.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
NATO (ઉત્તર એટલાન્ટિક સંધિ સંગઠન) ની સ્થાપના 1949 માં વૉશિંગ્ટન સંધિથી થઈ.
NATO નું મુખ્યાલય બ્રસેલ્સ (બેલ્જિયમ) માં છે.
NATO ના હાલના મહાસચિવ માર્ક રુટે છે, જે અગાઉ નેધરલૅન્ડ્સના વડાપ્રધાન હતા.
NATO ની સામૂહિક સંરક્ષણની જોગવાઈ સંધિની કલમ 5 માં છે.
અર્થતંત્રCBAMCCTSકાર્બનBEEનિકાસ
12. બ્રિટને ભારતની 'કાર્બન ક્રેડિટ ટ્રેડિંગ સ્કીમ' ને CBAM હેઠળ માન્યતા આપી
બ્રિટને ભારતની કાર્બન ક્રેડિટ ટ્રેડિંગ સ્કીમ (CCTS) ને પોતાના કાર્બન બોર્ડર ઍડજસ્ટમેન્ટ મિકેનિઝમ (CBAM) હેઠળ માન્ય કાર્બન-કિંમત વ્યવસ્થા તરીકે સ્વીકારી. બ્રિટનના ટ્રેઝરીએ CCTS ને વિદેશી કાર્બન-કિંમત યોજનાઓની યાદીમાં મૂકી છે.
વિગત
આનાથી ભારતીય નિકાસકારો પર બ્રિટિશ CBAM ની અસરકારક જવાબદારી ઘટશે.
ચીનના ઉદ્યોગ અને સૂચના-ટેકનોલોજી મંત્રાલય (MIIT) એ સૂચના-સંચાર ક્ષેત્ર માટેનો 15મો પંચવર્ષીય આરાખડો (2026-2030) જાહેર કર્યો. એમાં AI માટેની ગણન-ક્ષમતા લગભગ ચાર ગણી કરવાનું લક્ષ્ય મુકાયું છે.
વિગત
2030 સુધીમાં 'બુદ્ધિમાન ગણન-ક્ષમતા' 9,800 એક્ઝાફ્લોપ્સ (EFLOPS) સુધી લઈ જવાનું લક્ષ્ય; જુલાઈ 2026 માં એ આશરે 2,450 એક્ઝાફ્લોપ્સ હતી.
પાંચ વર્ષમાં સૂચના-માળખા પર કુલ 3.8 લાખ કરોડ યુઆન (આશરે 532 અબજ અમેરિકી ડૉલર) નું રોકાણ.
5G-Advanced, ભાવિ 6G, ઑપ્ટિકલ બ્રૉડબૅન્ડ, ઉપગ્રહ-નેટવર્ક ને ગણન-શક્તિને એક જ સંકલિત રાષ્ટ્રીય તંત્રમાં જોડવાની યોજના.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
ચીનમાં પંચવર્ષીય યોજનાઓ 1953 થી ચાલે છે; 14મી યોજના 2021-25 ની હતી ને 15મી 2026-30 ની છે.
ચીનની રાજધાની બેઇજિંગ ને ચલણ યુઆન (રેનમિનબી) છે.
એક એક્ઝાફ્લોપ એટલે પ્રતિ સેકન્ડ 10 ની ઘાત 18 જેટલી ગણતરીઓ.
ભારતમાં પંચવર્ષીય યોજનાઓ 1951 થી 2017 સુધી ચાલી; હવે એની જગ્યાએ નીતિ આયોગનાં દસ્તાવેજ છે.
વિજ્ઞાન-ટેકDMAગૂગલયુરોપિયન કમિશનગેટકીપરસ્પર્ધા
14. યુરોપિયન યુનિયનના DMA કાયદા હેઠળ ગૂગલે યુરોપમાં સર્ચ-પરિણામોની રચના બદલી
ગૂગલે યુરોપમાં પોતાનાં સર્ચ-પરિણામોની રચના બદલી નાખી, જેથી યુરોપિયન યુનિયનના ડિજિટલ માર્કેટ્સ ઍક્ટ (DMA) નું પાલન થાય. કંપનીએ ચેતવણી આપી કે આ ફેરફારથી સેવાની ગુણવત્તા ઘટશે.
વિગત
નવી રચનામાં કોઈ પણ પ્રશ્ન પર એક વિશિષ્ટ (vertical) સર્ચ સેવા ઉપર દેખાય ને એની નીચે બે હરીફ સેવાઓ ઓછી વિગત સાથે દેખાય.
23 જુલાઈ 2026 ના રોજ યુરોપિયન કમિશને ગૂગલને DMA ભંગ બદલ કુલ 890 મિલિયન યુરોનો દંડ કર્યો હતો.
એ દંડમાંથી 460 મિલિયન યુરો ગૂગલ સર્ચ માટે ને 430 મિલિયન યુરો ગૂગલ પ્લે માટે હતા.
કમિશને ઠરાવ્યું હતું કે ગૂગલ પોતાનાં પરિણામોને ત્રીજા પક્ષ કરતાં આગળ મૂકતું હતું (self-preferencing).
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
ડિજિટલ માર્કેટ્સ ઍક્ટ (DMA) યુરોપિયન યુનિયનનો વર્ષ 2022 નો કાયદો છે.
એ મોટા ડિજિટલ મંચોને 'ગેટકીપર' ગણી એમના પર ફરજો મૂકે છે.
યુરોપિયન કમિશન એ EU નું કારોબારી અંગ છે ને એનું મુખ્યાલય બ્રસેલ્સમાં છે.
DMA ની સાથેનો બીજો કાયદો 'ડિજિટલ સર્વિસિસ ઍક્ટ' (DSA) છે.
વડોદરાની મહારાજા સયાજીરાવ યુનિવર્સિટીના મેદાનમાં યોજાયેલા કાર્યક્રમમાં વડાપ્રધાને પશ્ચિમ સમર્પિત માલવાહક કોરિડોરના છેલ્લા ત્રણ વિભાગ રાષ્ટ્રને સમર્પિત કર્યા. આ સાથે દાદરી (ઉત્તર પ્રદેશ) થી JNPA (મહારાષ્ટ્ર) સુધીનો આખો પશ્ચિમ કોરિડોર કાર્યરત થઈ ગયો. (અગાઉની આવૃત્તિમાં આ પૅકેજની જાહેરાત હતી; અહીં નવું એ છે કે કોરિડોર ખરેખર પૂરો થયો.)
વિગત
સમર્પિત થયેલા ત્રણ વિભાગ — ન્યૂ સાણંદ (ઉ.)–ન્યૂ મકરપુરા, ન્યૂ ઉંબરગાંવ–ન્યૂ સાફલે ને ન્યૂ સાફલે–ન્યૂ JNPT; કુલ 326 રૂટ કિલોમીટર, ખર્ચ ₹20,700 કરોડથી વધુ.
પૂર્વ ને પશ્ચિમ બંને કોરિડોર મળીને દેશની સમર્પિત માલવાહક કોરિડોર જાળ 2,843 કિલોમીટરની થઈ.
બંને કોરિડોર પર રોજ 430થી વધુ માલગાડી દોડે છે.
કોરિડોર પર માલગાડી 100 કિ.મી. હવે 3.25 કલાકથી ઓછામાં કાપે છે (પહેલાં 6.5 કલાક).
એ જ કાર્યક્રમમાં ગુજરાતના ત્રણ રેલવે પ્રકલ્પ — વડોદરા-રતલામ ત્રીજી-ચોથી લાઇન (259 કિ.મી.), મિયાગામ કરજણ-ચોરંદા-માલસર ગેજ પરિવર્તન (37 કિ.મી.) ને વિશ્વામિત્રી-ડભોઈ ડબલિંગ — નું ખાતમુહૂર્ત થયું; કુલ 329 કિ.મી., ₹9,700 કરોડથી વધુ.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
સમર્પિત માલવાહક કોરિડોર બાંધનારી કંપની DFCCIL છે, જે રેલવે મંત્રાલય હેઠળ છે.
પશ્ચિમ કોરિડોરના બે છેડા — દાદરી (ઉત્તર પ્રદેશ) ને JNPA, નવી મુંબઈ (મહારાષ્ટ્ર).
વડોદરા વિશ્વામિત્રી નદીના કાંઠે વસેલું છે.
ડભોઈ વડોદરા જિલ્લામાં છે; રતલામ મધ્ય પ્રદેશમાં આવેલું છે.
ગુજરાત સરકારે રાજ્યની તમામ સરકારી ઔદ્યોગિક તાલીમ સંસ્થા (ITI) ના તાલીમાર્થીઓ માટે 'ગણવેશ સહાય યોજના' શરૂ કરી. અમદાવાદની કુબેરનગર ITI ખાતેથી રાજ્યવ્યાપી પ્રારંભ થયો.
વિગત
દર વર્ષે ₹2,000 સીધા DBT થી તાલીમાર્થીના ખાતામાં — બે જોડી ગણવેશ ખરીદવા માટે.
વડોદરાના કાર્યક્રમમાં રેલમંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે કહ્યું કે ભારતમાં જ બનેલી પહેલી બુલેટ ટ્રેન મે-જૂન 2027 માં પાટા પર પરીક્ષણ માટે ઊતરશે. પરીક્ષણ પછી બે-ચાર મહિનામાં વ્યાપારી દોડ શરૂ થવાની ધારણા છે.
વિગત
પરીક્ષણ મુંબઈ-અમદાવાદ હાઈ-સ્પીડ રેલ કોરિડોર પર થશે.
ટ્રેનની પહેલી બોડી-ફ્રેમ તૈયાર થઈ ગઈ છે ને 'સ્ક્વીઝ ટેસ્ટ' (માળખાકીય કસોટી) માટે મોકલાઈ છે.
રેલમંત્રીના કહેવા મુજબ વડોદરાથી મુંબઈ આશરે દોઢ કલાકમાં પહોંચાશે.
ટ્રેન 'આત્મનિર્ભર ભારત'ના ભાગરૂપે દેશમાં જ બની રહી છે.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
અશ્વિની વૈષ્ણવ કેન્દ્રીય રેલવે મંત્રી છે.
દેશનો પહેલો હાઈ-સ્પીડ રેલ કોરિડોર મુંબઈ-અમદાવાદ વચ્ચેનો છે.
વડોદરા એ કોરિડોરનું એક સ્ટેશન છે.
આ પ્રકલ્પનું અમલીકરણ નૅશનલ હાઈ સ્પીડ રેલ કૉર્પોરેશન લિમિટેડ (NHSRCL) કરે છે.
ગુજરાતFDCAકોડીનગુજરાતદવા નિયમનનશો
18. ગુજરાત FDCA નું કોડીનવાળી દવા સામે રાજ્યવ્યાપી અભિયાન
ગુજરાતના ખોરાક અને ઔષધ નિયમન તંત્ર (FDCA) એ કોડીનયુક્ત દવાઓના ગેરકાયદે સંગ્રહ, વેચાણ ને દુરુપયોગ સામે રાજ્યવ્યાપી વિશેષ ઝુંબેશ શરૂ કરી. અમદાવાદ ગ્રામ્ય-ગાંધીનગર વિસ્તારની એક પેઢીમાં મોટો જથ્થો અટકાવાયો.
વિગત
એક પેઢી પાસેથી 37,762 બોટલ સિરપના વેચાણ પર પ્રતિબંધ મુકાયો.
તપાસ અમદાવાદ ગ્રામ્ય, અમદાવાદ શહેર ને મહેસાણામાં થઈ; સાત પેઢીને કારણદર્શક નોટિસ.
કલોલની એક પેઢીનું લાઇસન્સ રદ કરાયું.
ઝુંબેશ આરોગ્ય મંત્રી પ્રફુલ પાનશેરિયાની સૂચનાથી; ખરીદ-વેચાણનાં રજિસ્ટર, બિલ ને સ્ટોકના દસ્તાવેજ તપાસાયા ને પ્રયોગશાળા-તપાસ માટે નમૂના લેવાયા.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
FDCA એટલે Food and Drug Control Administration — ગુજરાતનું ખોરાક ને દવાનું નિયમનકારી તંત્ર.
કોડીન એ ખાંસીની સિરપમાં વપરાતું અફીણ-જૂથ (opioid) નું ઘટક છે, જેનો દુરુપયોગ થાય છે.
કોડીનયુક્ત દવાઓ NDPS અધિનિયમ ને ડ્રગ્સ એન્ડ કૉસ્મેટિક્સ અધિનિયમ બંને હેઠળ નિયંત્રિત છે.
કેન્દ્રીય પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રી ભૂપેન્દર યાદવે નવી દિલ્હીમાં 5મા સ્વચ્છ વાયુ સર્વેક્ષણના પુરસ્કાર એનાયત કર્યા. દસ લાખથી વધુ વસ્તીના વર્ગમાં લખનૌ પ્રથમ આવ્યું ને સુરત પાંચમા ક્રમે સરક્યું.
વિગત
દસ લાખથી વધુ વસ્તી વર્ગ — લખનૌ 198/200 ગુણ સાથે પ્રથમ, ઇન્દોર 197 બીજું, જબલપુર 195 ત્રીજું, ભોપાલ ને આગ્રા 192 ગુણ સાથે સંયુક્ત ચોથાં, સુરત 191 ગુણ સાથે પાંચમું.
સુરતનો ઘસારો — 2024 માં પ્રથમ, 2025 માં સંયુક્ત ત્રીજું, 2026 માં પાંચમું.
કારણ — રસ્તાની ધૂળ, બાંધકામ, વાહન ને ઉદ્યોગનું પ્રદૂષણ તથા કચરાનું વ્યવસ્થાપન.
3-10 લાખ વસ્તી વર્ગમાં રાઉરકેલા (ઓડિશા) પ્રથમ; 3 લાખથી ઓછી વસ્તી વર્ગમાં કલિંગ નગર પ્રથમ.
સર્વેક્ષણ રાષ્ટ્રીય સ્વચ્છ હવા કાર્યક્રમ (NCAP) હેઠળનાં 130 શહેરોનું થયું.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
NCAP (રાષ્ટ્રીય સ્વચ્છ હવા કાર્યક્રમ) પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલયનો કાર્યક્રમ છે.
NCAP વર્ષ 2019 માં શરૂ થયો હતો.
સ્વચ્છ વાયુ સર્વેક્ષણના પુરસ્કાર દર વર્ષે 7 સપ્ટેમ્બરે — નીલા આકાશ માટે સ્વચ્છ હવાના આંતરરાષ્ટ્રીય દિવસે — અપાય છે.
PM10 એટલે 10 માઇક્રોમીટરથી નાના કદના રજકણ.
ગુજરાતરાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારએકતાનગરસ્ટૅચ્યુ ઑફ યુનિટીદ્રૌપદી મુર્મુનર્મદા જિલ્લો
20. રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કાર હવે રાજધાનીની બહાર — 72મી આવૃત્તિ એકતાનગરમાં
માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રાલયે જાહેર કર્યું કે રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારનો સમારંભ હવેથી રાષ્ટ્રીય રાજધાનીની બહાર, દેશના જુદા જુદા ભાગમાં યોજાશે; મંત્રાલયે એને 'મોટી નીતિવિષયક પહેલ' ગણાવી. (અગાઉની આવૃત્તિમાં ફક્ત '72 વર્ષમાં પહેલી વાર દિલ્હીની બહાર' એટલું હતું; નવું એ છે કે આ મંત્રાલયનો નીતિવિષયક નિર્ણય છે.)
વિગત
મંત્રાલયનું નિવેદન — રાષ્ટ્રીય રાજધાનીની બહાર, દેશના જુદા જુદા ભાગમાં પુરસ્કાર યોજવાનું નક્કી કરાયું છે.
72મી આવૃત્તિ 22 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ ગુજરાતના એકતાનગરમાં સ્ટૅચ્યુ ઑફ યુનિટી ખાતે થશે.
અમદાવાદમાં ચાલી રહેલી વર્લ્ડ આર્ચરી પૅરા સિરીઝ (સ્ટેજ 3) ના ઉપાંત્ય દિવસે ભારતે પાંચ ચંદ્રક જીત્યા — બે સુવર્ણ, બે રજત ને એક કાંસ્ય. (અગાઉની આવૃત્તિમાં ત્રીજા દિવસના પ્રથમ ચંદ્રક હતા; આ ચોથા દિવસનાં ફાઇનલ પરિણામ છે.)
બંને સેમિફાઇનલ દુબઈ ઇન્ટરનેશનલ ક્રિકેટ સ્ટેડિયમમાં.
શ્રીલંકા ગત વિજેતા (ડિફેન્ડિંગ ચૅમ્પિયન) છે.
ભારત ગ્રૂપ-A માં ત્રણેય મૅચ જીતીને, છ પોઇન્ટ સાથે અગ્રસ્થાને રહીને સેમિફાઇનલમાં પહોંચ્યું.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
મહિલા એશિયા કપનું આયોજન એશિયન ક્રિકેટ કાઉન્સિલ (ACC) કરે છે.
ACC ની સ્થાપના 1983 માં થઈ.
2026 ની આવૃત્તિ ટી-20 સ્વરૂપમાં UAE માં રમાઈ; મુખ્ય મેદાન દુબઈ ઇન્ટરનેશનલ ક્રિકેટ સ્ટેડિયમ.
UAE ની રાજધાની અબુ ધાબી છે.
મહત્ત્વના દિવસસાક્ષરતા દિવસUNESCOકિંગ સેજોંગકન્ફ્યુશિયસમહત્ત્વના દિવસ
24. 8 સપ્ટેમ્બર — આંતરરાષ્ટ્રીય સાક્ષરતા દિવસ 2026, 60મી વર્ષગાંઠ
8 સપ્ટેમ્બરે વિશ્વભરમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સાક્ષરતા દિવસ ઊજવાયો. 2026 ની સંકલ્પના — 'Literacy for people, the planet and prosperity' (લોકો, પૃથ્વી ને સમૃદ્ધિ માટે સાક્ષરતા). આ વર્ષે દિવસની 60મી વર્ષગાંઠ છે.
વિગત
UNESCO એ આ દિવસની ઘોષણા 1966 માં, સામાન્ય પરિષદના 14મા સત્રમાં કરી; ઉજવણી 1967 થી શરૂ થઈ.
2026 ની વૈશ્વિક ઉજવણી મેક્સિકોમાં — ચિયાપાસ રાજ્યના સાન ક્રિસ્ટોબાલ ડે લાસ કાસાસમાં.
UNESCO ના આંકડા મુજબ 2024 માં ઓછામાં ઓછા 73.9 કરોડ યુવાનો ને પુખ્તો પાયાની સાક્ષરતાથી વંચિત હતા.
10માંથી 4 બાળક વાચનમાં લઘુતમ ક્ષમતા સુધી પહોંચતાં નથી.
એ જ દિવસે UNESCO આંતરરાષ્ટ્રીય સાક્ષરતા પુરસ્કાર 2026 ના છ વિજેતા જાહેર થયા; દરેકને ચંદ્રક, પ્રમાણપત્ર ને 30,000 અમેરિકી ડૉલર.
આ વખતે ભારતની કોઈ સંસ્થા વિજેતા નથી.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
UNESCO એટલે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર શૈક્ષણિક, વૈજ્ઞાનિક અને સાંસ્કૃતિક સંગઠન; મુખ્યાલય પૅરિસ.
UNESCO ના બે સાક્ષરતા પુરસ્કાર — કિંગ સેજોંગ (દક્ષિણ કોરિયા પ્રાયોજિત) ને કન્ફ્યુશિયસ (ચીન પ્રાયોજિત).
કિંગ સેજોંગ પુરસ્કાર માતૃભાષા ને બહુભાષી સાક્ષરતા માટે છે; કન્ફ્યુશિયસ પુરસ્કાર કાર્યાત્મક સાક્ષરતા માટે.
UNESCO ની સ્થાપના 1945 માં થઈ.
મહત્ત્વના દિવસફિઝિયોથેરપીWorld Physiotherapyસ્ટ્રોકહૃદયરોગમહત્ત્વના દિવસ
25. 8 સપ્ટેમ્બર — વિશ્વ ફિઝિયોથેરપી દિવસ 2026
દર વર્ષે 8 સપ્ટેમ્બરે વિશ્વ ફિઝિયોથેરપી દિવસ (World PT Day) ઊજવાય છે. 2026 ની સંકલ્પના હૃદય-રક્તવાહિની રોગ (cardiovascular disease) અને સ્ટ્રોક પર કેન્દ્રિત છે.
વિગત
આ વર્ષની સામગ્રી હૃદયરોગ ને સ્ટ્રોકના નિવારણ, વ્યવસ્થાપન ને પુનર્વસનમાં ફિઝિયોથેરપીની ભૂમિકા પર ભાર મૂકે છે.
દિવસનું આયોજન World Physiotherapy કરે છે, જે 1951 માં World Confederation for Physical Therapy (WCPT) નામે સ્થપાયું ને 2020 માં એનું નામ બદલાયું.
8 સપ્ટેમ્બર એટલા માટે પસંદ થયો કે 1951 માં આ જ તારીખે સંગઠનની સ્થાપના થઈ હતી.
દિવસની ઉજવણી 1996 થી શરૂ થઈ.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
World Physiotherapy (WCPT) ની સ્થાપના 8 સપ્ટેમ્બર 1951 ના રોજ થઈ.
વિશ્વ ફિઝિયોથેરપી દિવસ 1996 થી ઊજવાય છે.
8 સપ્ટેમ્બરે બે આંતરરાષ્ટ્રીય દિવસ આવે છે — સાક્ષરતા દિવસ ને ફિઝિયોથેરપી દિવસ.
સ્ટ્રોક એટલે મગજને લોહી પહોંચાડતી નળીમાં અવરોધ કે રક્તસ્રાવથી થતી સ્થિતિ.