વડાપ્રધાનની અધ્યક્ષતાવાળી આર્થિક બાબતોની મંત્રીમંડળીય સમિતિ (CCEA) એ રેલવેના આઠ મલ્ટિ-ટ્રેકિંગ પ્રકલ્પને મંજૂરી આપી — કુલ ખર્ચ ₹20,804 કરોડ ને લંબાઈ આશરે 1,196 કિ.મી. એ જ બેઠકમાં દેશના સાતેસાત ગીચ રેલ કોરિડોરને ચાર લાઇનના કરવાનો સૈદ્ધાંતિક નિર્ણય પણ જાહેર થયો.
વિગત
આઠ પ્રકલ્પ 9 રાજ્યોના 31 જિલ્લામાં ફેલાયેલા છે — પશ્ચિમ બંગાળ, ઝારખંડ, ઓડિશા, મધ્યપ્રદેશ, છત્તીસગઢ, તમિલનાડુ, આંધ્રપ્રદેશ, કર્ણાટક ને તેલંગાણા.
સાત ગીચ કોરિડોર — દિલ્હી-મુંબઈ, મુંબઈ-ચેન્નાઈ, ચેન્નાઈ-કોલકાતા, કોલકાતા-દિલ્હી (ચતુષ્કોણ) તથા દિલ્હી-ચેન્નાઈ, મુંબઈ-કોલકાતા ને દિલ્હી-ગુવાહાટી (બે કર્ણ).
એ સાત કોરિડોરની કુલ લંબાઈ આશરે 11,000 કિ.મી.; એમાંથી આશરે 2,000 કિ.મી. પર ચાર લાઇનનું કામ પહેલેથી પૂરું.
રેલમંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવના જણાવ્યા મુજબ આ કોરિડોર ભારતીય રેલવેના લગભગ 40 ટકા ટ્રાફિકનું વહન કરે છે.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
CCEA (Cabinet Committee on Economic Affairs) ના અધ્યક્ષ વડાપ્રધાન હોય છે.
સડક માર્ગનો 'ગોલ્ડન ક્વૉડ્રિલેટરલ' દિલ્હી-મુંબઈ-ચેન્નાઈ-કોલકાતાને જોડે છે ને NHDP હેઠળ 1998 માં શરૂ થયો હતો.
બિલાસપુર દક્ષિણ પૂર્વ મધ્ય રેલવે (SECR) નું મુખ્યાલય છે; દક્ષિણ પૂર્વ રેલવેનું મુખ્યાલય કોલકાતા ને પશ્ચિમ મધ્ય રેલવેનું જબલપુર છે.
'મલ્ટિ-ટ્રેકિંગ' એટલે હાલની લાઇન સાથે ત્રીજી કે ચોથી લાઇન ઉમેરવી.
રાષ્ટ્રીયભારત-શ્રીલંકાસંરક્ષણ MoUકોલંબોNCCNational Defence College
2. ભારત-શ્રીલંકા વચ્ચે ત્રણ સંરક્ષણ સમજૂતી — 38 વર્ષે રક્ષામંત્રીની મુલાકાત
રક્ષામંત્રી રાજનાથ સિંહે કોલંબોમાં શ્રીલંકાના રાષ્ટ્રપતિ અનુરા કુમાર દિસાનાયકે સાથે બેઠક કરી ને સંરક્ષણ સહકારની ત્રણ સમજૂતી પર સહી થઈ. (અગાઉની આવૃત્તિમાં ફક્ત મુલાકાતની જાહેરાત હતી; નવું એ છે કે ત્રણ સમજૂતી થઈ.)
વિગત
સમજૂતી 1 — શ્રીલંકા વાયુસેનાની છ L-70 હવાઈ-સંરક્ષણ તોપોના આધુનિકીકરણ માટે ભારત સરકારનું અનુદાન.
સમજૂતી 2 — ભારતની રાષ્ટ્રીય સંરક્ષણ મહાવિદ્યાલય ને શ્રીલંકાની National Defence College વચ્ચે શૈક્ષણિક સહકારનો MoU.
સમજૂતી 3 — બંને દેશના NCC વચ્ચે યુવા વિનિમય કાર્યક્રમને ઔપચારિક રૂપ આપતો MoU.
શ્રીલંકાએ ખાતરી આપી કે એની ભૂમિનો ઉપયોગ ભારતના સુરક્ષા હિતો વિરુદ્ધ થવા દેવાશે નહીં.
38 વર્ષમાં કોઈ ભારતીય રક્ષામંત્રીની આ પહેલી શ્રીલંકા મુલાકાત છે.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
શ્રીલંકાની વહીવટી રાજધાની શ્રી જયવર્ધનેપુરા કોટ્ટે ને વ્યાપારી રાજધાની કોલંબો છે.
ભારતની National Defence College નવી દિલ્હીમાં છે.
NCC (National Cadet Corps) ની સ્થાપના 1948 માં થઈ; મુખ્યાલય નવી દિલ્હી.
ભારત ને શ્રીલંકા વચ્ચે પાલ્ક સામુદ્રધુની ને મન્નારનો અખાત આવેલાં છે.
4. ભારત-મોરોક્કો સંયુક્ત સંરક્ષણ સમિતિની પ્રથમ બેઠક નવી દિલ્હીમાં
ભારત ને મોરોક્કો વચ્ચે સંયુક્ત સંરક્ષણ સમિતિ (Joint Defence Committee) ની પ્રથમ બેઠક નવી દિલ્હીમાં યોજાઈ. બંને પક્ષે લશ્કરી સહકારનો વ્યાપ વધારવા સંમતિ સાધી.
6. કાવેરી — કર્ણાટકને રોજ 6,000 ક્યુસેક પાણી છોડવાનો આદેશ
કાવેરી જળ નિયમન સમિતિ (CWRC) ને કાવેરી જળ વ્યવસ્થાપન સત્તામંડળ (CWMA) એ કર્ણાટકને 15 દિવસ સુધી રોજ 6,000 ક્યુસેક પાણી તમિલનાડુને છોડવા આદેશ આપ્યો. કર્ણાટકે આ આદેશ સામે સુપ્રીમ કોર્ટ જવાની જાહેરાત કરી.
વિગત
કર્ણાટકે CWMA સમક્ષ છોડવાનું પ્રમાણ 9,000 થી ઘટાડીને 2,000 ક્યુસેક કરવા રજૂઆત કરી હતી; અંતે 6,000 ક્યુસેક નક્કી થયું.
કર્ણાટકના જળ સંસાધન મંત્રીના જણાવ્યા મુજબ રાજ્યની હાલની આવક માત્ર 3,800 ક્યુસેક છે.
નિર્ણય પહેલાં બેસિનમાં વરસાદ ને પાકની સ્થિતિની સમીક્ષા કરવામાં આવી.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
કાવેરી નદી કર્ણાટકના કોડાગુ જિલ્લામાં બ્રહ્મગિરિ પર્વતના તલકાવેરીથી નીકળે છે ને બંગાળની ખાડીમાં મળે છે.
કાવેરી જળ વિવાદ ટ્રિબ્યુનલ 1990 માં રચાયું ને અંતિમ ચુકાદો 2007 માં આપ્યો.
સુપ્રીમ કોર્ટના 2018 ના ચુકાદા પછી આંતરરાજ્ય નદી જળ વિવાદ અધિનિયમ, 1956 હેઠળ CWMA ને CWRC ની રચના થઈ.
'ક્યુસેક' એટલે ઘનફૂટ પ્રતિ સેકન્ડ — વહેતા પાણીનું માપ.
અંતિમ મતદારયાદી 15 ફેબ્રુઆરી 2027 ના રોજ પ્રસિદ્ધ થશે.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
ભારતના ચૂંટણી પંચની સ્થાપના 25 જાન્યુઆરી 1950 ના રોજ થઈ.
બંધારણનો અનુચ્છેદ 324 એને ચૂંટણીના અધીક્ષણ, નિર્દેશન ને નિયંત્રણની સત્તા આપે છે.
ત્રિપુરાની રાજધાની અગરતલા છે.
TTAADC (ત્રિપુરા ટ્રાઇબલ એરિયાઝ ઑટોનોમસ ડિસ્ટ્રિક્ટ કાઉન્સિલ) બંધારણની છઠ્ઠી અનુસૂચિ હેઠળ કાર્ય કરે છે.
છઠ્ઠી અનુસૂચિ આસામ, મેઘાલય, ત્રિપુરા ને મિઝોરમના આદિવાસી વિસ્તારોના વહીવટ માટે છે.
રાષ્ટ્રીયફ્લોરોસિસNPPCFDGHSઆરોગ્યપીવાનું પાણી
8. ફ્લોરોસિસ નિવારણ પર આરોગ્ય મંત્રાલયની રાષ્ટ્રીય કાર્યશાળા
કેન્દ્રીય આરોગ્ય ને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલયના આરોગ્ય સેવા મહાનિદેશાલય (DGHS) એ ફ્લોરોસિસ નિવારણ પર રાષ્ટ્રીય બહુ-હિતધારક કાર્યશાળા યોજી, જેથી રાષ્ટ્રીય ફ્લોરોસિસ નિવારણ ને નિયંત્રણ કાર્યક્રમ (NPPCF) ને વધુ મજબૂત કરી શકાય.
પુરસ્કારનું નામ — રાજ કપૂર વિશેષ યોગદાન પુરસ્કાર; આવૃત્તિ — મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય ફિલ્મ પુરસ્કારની 62મી.
સ્થળ — રવીન્દ્ર નાટ્ય મંદિર, પ્રભાદેવી, મુંબઈ.
અર્પણ કરનાર — મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસ.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
રાજ કપૂર પુરસ્કાર મહારાષ્ટ્ર સરકારે સ્થાપેલો છે ને હિન્દી સિનેમામાં યોગદાન માટેનું રાજ્યનું સન્માન છે, જેની જીવનગૌરવ ને વિશેષ યોગદાન — બે કક્ષા છે.
મરાઠી સિનેમા માટેનું સમકક્ષ સન્માન 'વી. શાંતારામ પુરસ્કાર' છે.
રાજ કપૂરને 1987 માં દાદાસાહેબ ફાળકે પુરસ્કાર મળ્યો હતો.
દાદાસાહેબ ફાળકે પુરસ્કાર ભારત સરકારનું સિનેમાનું સર્વોચ્ચ સન્માન છે, જે માહિતી ને પ્રસારણ મંત્રાલય આપે છે.
આંતરરાષ્ટ્રીયIAEAસીરિયાNPTવિયેનાઅણુ સલામતી
10. IAEA બોર્ડે સીરિયાનો 'બિન-પાલન' મુદ્દો કાયમ માટે બંધ કર્યો
આંતરરાષ્ટ્રીય અણુ ઊર્જા સંસ્થા (IAEA) ના બોર્ડ ઑફ ગવર્નર્સે સર્વાનુમતે ઠરાવ પસાર કરીને સીરિયાના 'બિન-પાલન' (non-compliance) નો મુદ્દો પોતાની કાર્યસૂચિમાંથી કાઢી નાખ્યો. આથી લગભગ બે દાયકા જૂનો અણુ-વિવાદ બંધ થયો.
વિગત
ઠરાવ સર્વાનુમતે પસાર થયો; ખરડો ઇજિપ્ત, જોર્ડન, મોરોક્કો ને સાઉદી અરેબિયાએ સંયુક્ત રીતે રજૂ કર્યો હતો.
વિવાદનું કેન્દ્ર દેર-અલ-ઝોરનું અઘોષિત રિએક્ટર-સ્થળ હતું; આશરે 73 ટન યુરેનિયમ હવે IAEA ની દેખરેખ હેઠળ આવ્યું.
2011 માં સીરિયાને NPT સલામતી-કરાર (safeguards agreement) ના ભંગનું દોષી ઠેરવવામાં આવ્યું હતું.
નવી સીરિયન સરકારે નિરીક્ષકોને સ્થળોએ પ્રવેશ આપ્યો.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
IAEA ની સ્થાપના 1957 માં થઈ; મુખ્યાલય વિયેના (ઑસ્ટ્રિયા).
IAEA ના બોર્ડ ઑફ ગવર્નર્સમાં 35 સભ્ય હોય છે.
IAEA ને મોહમ્મદ અલ-બરાદેઈ સાથે સંયુક્ત રીતે 2005 નું નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર મળ્યું હતું.
પરમાણુ અપ્રસાર સંધિ (NPT) 1970 થી અમલમાં છે; ભારત એનું સભ્ય નથી.
નોર્વે NATO નું સ્થાપક સભ્ય (1949) છે પણ યુરોપિયન યુનિયનનું સભ્ય નથી.
નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર ઓસ્લોમાં અપાય છે, જ્યારે બાકીના બધા નોબેલ પુરસ્કાર સ્ટૉકહોમમાં.
નોર્વે, સ્વીડન ને ડેન્માર્ક — ત્રણેય સ્કૅન્ડિનેવિયન દેશ છે.
આંતરરાષ્ટ્રીયઇઝરાયલપશ્ચિમ કાંઠોICJપ્રતિબંધબ્રિટન
12. બ્રિટન, ફ્રાન્સ ને કૅનેડા સહિત 12 દેશો ઇઝરાયલી વસાહતોના માલ પર પ્રતિબંધ મૂકશે
બ્રિટન, ફ્રાન્સ ને કૅનેડાએ સંકલિત જાહેરાત કરી કે તેઓ કબજા હેઠળના પશ્ચિમ કાંઠાની ગેરકાયદે ઇઝરાયલી વસાહતોમાં બનેલા માલના વેપાર પર પ્રતિબંધ મૂકશે. કુલ 12 દેશોના વિદેશમંત્રીઓએ સંયુક્ત નિવેદન બહાર પાડ્યું.
વિગત
સંયુક્ત નિવેદનમાં કૅનેડા, ડેન્માર્ક, ફિનલૅન્ડ, ફ્રાન્સ, આઇસલૅન્ડ, આયર્લૅન્ડ, નોર્વે, પોલૅન્ડ, પોર્ટુગલ, સ્પેન, સ્વીડન ને બ્રિટન — એમ 12 દેશ.
પ્રતિબંધ પૂર્વ જેરુસલેમની વસાહતોને પણ લાગુ પડશે.
અમેરિકાએ કહ્યું કે એ આ પ્રતિબંધોમાં જોડાશે નહીં.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
પશ્ચિમ કાંઠો (West Bank) ને પૂર્વ જેરુસલેમ 1967 ના છ-દિવસીય યુદ્ધ પછી ઇઝરાયલના કબજામાં આવ્યાં.
2024 માં આંતરરાષ્ટ્રીય ન્યાયાલય (ICJ) એ સલાહકારી અભિપ્રાયમાં આ કબજાને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાનો ભંગ ગણાવ્યો હતો.
ICJ સંયુક્ત રાષ્ટ્રનું મુખ્ય ન્યાયિક અંગ છે; સ્થાપના 1945, સ્થાન હેગ (નેધરલૅન્ડ્સ).
ઇઝરાયલની જાહેર કરેલી રાજધાની જેરુસલેમ છે, પણ મોટા ભાગના દેશોના દૂતાવાસ તેલ અવીવમાં છે.
ગૂગલે જાહેર કર્યું કે એ ફિનલૅન્ડમાં બે વર્ષમાં ઓછામાં ઓછા 13 અબજ યુરોનું AI માળખાગત રોકાણ કરશે — યુરોપમાં કંપનીનું અત્યાર સુધીનું સૌથી મોટું એકલ રોકાણ. સાથે ફિનિશ ઊર્જા કંપની ફોર્ટમ સાથે 22 વર્ષનો પરમાણુ વીજ-ખરીદી કરાર (PPA) પણ થયો.
વિગત
હાલનું હામિના ડેટા સેન્ટર વિસ્તારાશે ને કાયાની, વાલા ને મુહોસમાં નવાં કેન્દ્રો બંધાશે — કુલ ચાર કેન્દ્ર.
કરાર ફોર્ટમના લોવીસા પરમાણુ મથકના અડધા સુધીના ઉત્પાદનને આવરી લે છે ને એ મથકને 2050 સુધી ચાલુ રાખવામાં મદદ કરશે.
ગૂગલના અંદાજ મુજબ 2027-28 ના પ્રથમ તબક્કાના બાંધકામથી ફિનલૅન્ડના GDP માં સરેરાશ વર્ષે 3.6 અબજ યુરોનો ઉમેરો થશે.
આશરે 7,000 નોકરીને ટેકો મળવાનો અંદાજ.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
ફિનલૅન્ડની રાજધાની હેલસિંકી ને ચલણ યુરો છે.
ફિનલૅન્ડ 2023 માં NATO નું 31મું સભ્ય બન્યું; સ્વીડન 2024 માં 32મું.
ફોર્ટમ ફિનલૅન્ડ સરકારની બહુમતી માલિકીવાળી વીજ કંપની છે.
15. ઓપનAI નો દાવો — AI એજન્ટોએ 'નેવિયર-સ્ટોક્સ' મિલેનિયમ પ્રાઇઝ સમસ્યા ઉકેલી
ઓપનAI એ જાહેર કર્યું કે એના એક અપ્રકાશિત મૉડલના આશરે 10,000 સંકલિત 'એજન્ટ' એ 88 કલાકમાં 'નેવિયર-સ્ટોક્સ અસ્તિત્વ ને સુંવાળપ' નામની મિલેનિયમ પ્રાઇઝ સમસ્યાનો ઉકેલ કાઢ્યો. શ્રેય કોને મળે એ અંગે વિવાદ પણ ઊભો થયો છે.
વિગત
સાબિતી બતાવે છે કે શરૂમાં સુંવાળું ને સ્થિર પ્રવાહી મર્યાદિત સમયમાં 'સિંગ્યુલારિટી' પેદા કરી શકે છે.
બહારના ગણિતજ્ઞોના અપ્રકાશિત કામનો ઉપયોગ થયો હોવાનો પ્રશ્ન ઊઠતાં શ્રેય અંગે વિવાદ થયો.
નેવિયર-સ્ટોક્સ સમીકરણો પ્રવાહીની ગતિ વર્ણવે છે.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
મિલેનિયમ પ્રાઇઝ સમસ્યાઓ એટલે વર્ષ 2000 માં ક્લે મૅથેમૅટિક્સ ઇન્સ્ટિટ્યૂટે જાહેર કરેલી સાત અણઉકેલી ગણિત-સમસ્યાઓ.
દરેક સમસ્યા માટે દસ લાખ અમેરિકી ડૉલરનું ઇનામ છે.
અત્યાર સુધી ફક્ત 'પોઆંકારે અનુમાન' ઉકેલાયું છે — ગ્રિગોરી પેરેલમાને, જેમણે ઇનામ ને ફીલ્ડ્સ મેડલ બંને નકાર્યાં હતાં.
ગણિતનું સર્વોચ્ચ સન્માન ફીલ્ડ્સ મેડલ છે, જે દર ચાર વર્ષે 40 વર્ષથી નાના ગણિતજ્ઞોને અપાય છે.
વિજ્ઞાન-ટેકસ્પેનAEMETહીટવેવઆબોહવાIMD
16. સ્પેનમાં 1961 પછીનો સૌથી ગરમ ઉનાળો — 61 દિવસ હીટવેવના
સ્પેનની રાષ્ટ્રીય હવામાન સંસ્થા AEMET એ જાહેર કર્યું કે 1961 માં નોંધ રાખવાનું શરૂ થયું ત્યારથી અત્યાર સુધીનો સૌથી ગરમ ઉનાળો 2026 નો રહ્યો. મુખ્ય ભૂમિ સ્પેનમાં 61 દિવસ હીટવેવના નોંધાયા.
વિગત
જૂન-જુલાઈ-ઑગસ્ટનું સરેરાશ તાપમાન 24.5 ડિગ્રી સેલ્સિયસ — 2025 ના જૂના વિક્રમ કરતાં 0.3 ડિગ્રી વધુ.
એ 1991-2020 ના સંદર્ભ-ગાળા કરતાં 2.4 ડિગ્રી વધુ છે.
61 હીટવેવ-દિવસનો આંકડો 2022 ના 41 દિવસના જૂના વિક્રમને ઘણો પાછળ મૂકે છે.
AEMET મુજબ સ્પેનના દસે દસ સૌથી ગરમ ઉનાળા 21મી સદીના જ છે.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
AEMET સ્પેનની રાષ્ટ્રીય હવામાન સંસ્થા છે; સ્પેનની રાજધાની માદ્રિદ ને ચલણ યુરો.
ભારતની સમકક્ષ સંસ્થા ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) છે — સ્થાપના 1875, મુખ્યાલય નવી દિલ્હી.
IMD પૃથ્વી વિજ્ઞાન મંત્રાલય હેઠળ આવે છે.
વૈશ્વિક સ્તરે વિશ્વ હવામાન સંસ્થા (WMO) છે, જેનું મુખ્યાલય જિનીવામાં છે.
17. ગુજરાત વિધાનસભા ખાતે 'ભીષ્મ ક્યુબ-R300' નું નિદર્શન
મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે ગાંધીનગરમાં ગુજરાત વિધાનસભા ખાતે 'ભીષ્મ ક્યુબ-R300' નું વિશેષ નિદર્શન ખુલ્લું મૂક્યું. આ હરતું-ફરતું કટોકટી હૉસ્પિટલ છે, જે આપત્તિ વખતે થોડી જ મિનિટોમાં ઊભું કરીને ઈજાગ્રસ્તોની સારવાર શરૂ કરી શકે છે.
વિગત
એક 'ભીષ્મ ક્યુબ-R300' એકસાથે આશરે 300 ઈજાગ્રસ્તોની સારવાર કરી શકે છે.
એ 72 નાના મૉડ્યુલર ક્યુબનું બનેલું છે; દરેક ક્યુબનું વજન 20 કિલોથી ઓછું, ને આખું એકમ 12 મિનિટથી ઓછા સમયમાં ગોઠવાઈ જાય.
અંદર વેન્ટિલેટર, મૉનિટર, નાની પ્રયોગશાળા ને શસ્ત્રક્રિયાનાં સાધનો સહિત આશરે 400 તબીબી ચીજો, પોતાની વીજળી ને ઑક્સિજનની વ્યવસ્થા.
એને જમીન, હવા કે દરિયામાર્ગે લઈ જઈ શકાય, ને વિમાનમાંથી નીચે પણ ઉતારી શકાય (એર-ડ્રૉપ).
ભારતે અગાઉ યુક્રેન, માલદીવ્સ, જમૈકા, વેનેઝુએલા ને શ્રીલંકાને માનવીય સહાય તરીકે આવા ક્યુબ મોકલ્યા છે.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
BHISHM એટલે Bharat Health Initiative for Sahyog, Hita and Maitri.
એ 'આરોગ્ય મૈત્રી' (Aarogya Maitri) પ્રકલ્પ હેઠળ બન્યું છે, જેની જાહેરાત જાન્યુઆરી 2023 ના 'વૉઇસ ઑફ ગ્લોબલ સાઉથ સમિટ' માં થઈ હતી.
એ કેન્દ્ર સરકારના રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પરિષદ સચિવાલય (NSCS) ના માર્ગદર્શનમાં ચાલે છે.
મૂળ ભીષ્મ ક્યુબ 200 દર્દી માટે છે — R300 મૉડલ 300 માટે.
ગુજરાતની રાજધાની 1970 માં અમદાવાદથી ગાંધીનગર ખસી હતી.
ગુજરાતએક પેડ માં કે નામવૃક્ષારોપણસચિવાલયવિશ્વ પર્યાવરણ દિવસગાંધીનગર
18. 'એક પેડ માં કે નામ' — મુખ્યમંત્રી ને 182 ધારાસભ્યોનું સચિવાલયમાં વૃક્ષારોપણ
વિધાનસભા સત્રના પહેલા દિવસે ગાંધીનગરમાં સચિવાલય પરિસરમાં, મહાત્મા ગાંધીની પ્રતિમા સામેની જગ્યાએ 'એક પેડ માં કે નામ' અભિયાન હેઠળ વૃક્ષારોપણ થયું. મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલ, અધ્યક્ષ શંકર ચૌધરી ને રાજ્યના તમામ 182 ધારાસભ્યો એમાં જોડાયા.
19. ગુજરાત વિધાનસભાનું 9મું સત્ર શરૂ — પાંચ ધારાસભ્યોને શ્રદ્ધાંજલિ, નવ વિધેયક
15મી ગુજરાત વિધાનસભાનું નવમું (ચોમાસુ) સત્ર ગાંધીનગરમાં શરૂ થયું. ત્રણ દિવસનું આ સત્ર 11 સપ્ટેમ્બર સુધી ચાલશે. પહેલા દિવસે ગૃહે એક વર્તમાન ને ચાર પૂર્વ ધારાસભ્યોને શ્રદ્ધાંજલિ આપી. (અગાઉની આવૃત્તિમાં ફક્ત સત્રની તારીખોની જાહેરાત હતી; નવું એ છે કે સત્ર બેઠું ને પહેલા દિવસનું કામકાજ થયું.)
વિગત
શ્રદ્ધાંજલિ અપાયેલા પાંચ — વર્તમાન સભ્ય યોગેશ પટેલ, પૂર્વ મંત્રી મોહનસિંહ રાઠવા, પૂર્વ રાજ્યમંત્રીઓ લલિતકુમાર પટેલ, પોપટલાલ પટેલ ને સુનીલભાઈ ગાવિત.
શોક-દરખાસ્ત મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે રજૂ કરી; બે મિનિટનું મૌન પળાયું.
ગુજરાત ભાડા વિધેયક 2026 માં ભાડા અધિકારી, ભાડા અદાલત ને ભાડા પંચની જોગવાઈ છે; ઝઘડા વધુમાં વધુ બે વર્ષમાં પતાવવાનું લક્ષ્ય. એ ઘડાય તો 1947 નો જૂનો ભાડા કાયદો બદલાશે.
સત્ર પહેલાં અધ્યક્ષ શંકર ચૌધરીની અધ્યક્ષતામાં કાર્ય સલાહકાર સમિતિની બેઠક મળી હતી.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
ગુજરાત વિધાનસભા એકગૃહી (unicameral) છે — 182 બેઠકો, મુદત 5 વર્ષ.
વર્તમાન 15મી વિધાનસભા 2022 ની ચૂંટણીથી બની.
કાર્ય સલાહકાર સમિતિ ગૃહનું કામકાજ ને સમય નક્કી કરે છે.
બંધારણનો અનુચ્છેદ 174 રાજ્યપાલને ગૃહ બોલાવવાની ને સત્રાવસાનની સત્તા આપે છે; બે સત્ર વચ્ચે 6 મહિનાથી વધુ અંતર ન હોય.
વિયેતનામના દા નાંગ શહેરમાં યોજાયેલા પિકલબોલ વર્લ્ડ કપ 2026 માં ભારત 82 દેશોમાં ચોથા ક્રમે રહ્યું. ભારતે 7 સુવર્ણ, 17 રજત ને 17 કાંસ્ય — કુલ 41 ચંદ્રક જીત્યા. ગયા વર્ષે ભારત સાતમા ક્રમે હતું.
22. 9 સપ્ટેમ્બર — શિક્ષણને હુમલાથી બચાવવાનો આંતરરાષ્ટ્રીય દિવસ 2026
દર વર્ષે 9 સપ્ટેમ્બરે 'શિક્ષણને હુમલાથી બચાવવાનો આંતરરાષ્ટ્રીય દિવસ' ઊજવાય છે. 2026 ની સંકલ્પના છે — 'Can education survive attack? The resilience of human communities'.
વિગત
દિવસની સ્થાપના — સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભાએ 28 મે 2020 ના રોજ ઠરાવ 74/275 થી 9 સપ્ટેમ્બરને આ દિવસ જાહેર કર્યો.
2025 માં સંયુક્ત રાષ્ટ્રે શાળાઓ પરના 1,680 હુમલા ચકાસ્યા — 2024 કરતાં 33 ટકા વધુ.
UNESCO ના મુખ્યાલયે આ દિવસે 'The Crossing' નામની સ્થાપના-કળા ખુલ્લી મુકાઈ, જે વર્ષે થતા શાળા-હુમલાની સંખ્યા દર્શાવે છે.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
UNESCO નું મુખ્યાલય પૅરિસ (ફ્રાન્સ) માં છે; સ્થાપના 1945, અમલ 4 નવેમ્બર 1946.
મોટા ભાગના આંતરરાષ્ટ્રીય દિવસ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભાના ઠરાવથી જ જાહેર થાય છે.
ભારતમાં શિક્ષણનો અધિકાર અનુચ્છેદ 21A થી મૂળભૂત અધિકાર છે.
અનુચ્છેદ 21A 86મા બંધારણીય સુધારા (2002) થી ઉમેરાયો.
9 સપ્ટેમ્બરે ઉત્તરાખંડમાં હિમાલય દિવસ ઊજવાયો. દેહરાદૂનની MKP કૉલેજમાં 'હિમાલયનો ટકાઉ વિકાસ — પડકારો ને ઉકેલ' વિષય પર વિચારગોષ્ઠી યોજાઈ, જેમાં વિધાનસભા અધ્યક્ષ ઋતુ ખંડૂરી ભૂષણ મુખ્ય અતિથિ હતાં.
વિગત
હિમાલય દિવસ ઉત્તરાખંડ રાજ્યનો સત્તાવાર દિવસ છે — દર વર્ષે 9 સપ્ટેમ્બર.
શરૂઆત 2010 માં સુંદરલાલ બહુગુણા, અનિલ જોશી વગેરે પર્યાવરણવાદીઓએ અનૌપચારિક રીતે કરી.
2014 માં તત્કાલીન મુખ્યમંત્રી હરીશ રાવતે એને સત્તાવાર જાહેર કર્યો, ને પ્રથમ સરકારી ઉજવણી 9 સપ્ટેમ્બર 2015 ના રોજ થઈ.
મુખ્યમંત્રીએ હિમાલયને ભારતનો વારસો ગણાવી પરિસ્થિતિકી ને અર્થતંત્ર વચ્ચે સંતુલનની વાત કરી.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
ઉત્તરાખંડ 9 નવેમ્બર 2000 ના રોજ ઉત્તર પ્રદેશમાંથી છૂટું પડીને ભારતનું 27મું રાજ્ય બન્યું.
એની રાજધાની દેહરાદૂન છે ને ગૈરસૈણ ઉનાળુ રાજધાની.
ભારતમાં 12 હિમાલયી રાજ્ય/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ છે.
હિમાલયનું સૌથી ઊંચું ભારતીય શિખર કંચનજંઘા (8,586 મીટર, સિક્કિમ) છે.
સુંદરલાલ બહુગુણા ચિપકો આંદોલન સાથે જોડાયેલા હતા.
મહત્ત્વના દિવસવિશ્વ EV દિવસPM E-DRIVEવીજ વાહનલિથિયમરિયાસી
24. 9 સપ્ટેમ્બર — વિશ્વ EV દિવસ 2026
દર વર્ષે 9 સપ્ટેમ્બરે વિશ્વ EV દિવસ ઊજવાય છે — વીજ-વાહન ને ટકાઉ પરિવહન તરફના વળાંકને ઉજાગર કરવા. 2026 માં આ અભિયાનનું સાતમું વર્ષ હતું ને સંકલ્પના હતી 'Switching Electric: driving down the cost of motoring'.
વિગત
2026 ની સંકલ્પના ખાસ કરીને ઘર-ખર્ચ ને વાહનના ચાલુ ખર્ચ પર ધ્યાન ખેંચે છે.
આ દિવસ કોઈ એક સરકાર કે કંપનીનો નથી; વર્લ્ડ EV ફોરમના નેજા હેઠળ આખું ઈ-મોબિલિટી ક્ષેત્ર જોડાય છે.
પ્રથમ ઉજવણી 2020 માં થઈ હતી.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
ભારતમાં વીજ-વાહનને પ્રોત્સાહન આપતી કેન્દ્રીય યોજના PM E-DRIVE છે (અગાઉ FAME-I ને FAME-II).
એ ભારે ઉદ્યોગ મંત્રાલય (Ministry of Heavy Industries) ચલાવે છે.
લિથિયમ-આયન બૅટરી EV નું મુખ્ય ઘટક છે.
ભારતનો પ્રથમ મોટો લિથિયમ ભંડાર જમ્મુ-કાશ્મીરના રિયાસી જિલ્લામાં મળ્યો હતો (2023 માં જાહેર).