ભારત ને અમેરિકાની થલસેનાઓ વચ્ચેની સૌથી મોટી દ્વિપક્ષીય કવાયત 'યુદ્ધ અભ્યાસ'ની 22મી આવૃત્તિ 9 થી 28 સપ્ટેમ્બર 2026 દરમિયાન ચાલી રહી છે. આ વખતે કવાયત પહેલી વાર બે તબક્કામાં બે જુદા ભૂભાગમાં — રાજસ્થાનના રણમાં ને ઉત્તરાખંડની હિમાલયી ઊંચાઈએ — થઈ રહી છે.
વિગત
આવૃત્તિ 22મી; સમયગાળો 9 થી 28 સપ્ટેમ્બર 2026; બંને દેશના 350-350 સૈનિકો.
ઇતિહાસમાં પ્રથમ વાર 'બે-થિયેટર' સ્વરૂપ — પહેલો તબક્કો રણ (રાજસ્થાન) માં, પછી એ જ ટુકડીઓ ઊંચાઈ (ઉત્તરાખંડ) પર.
પ્રથમ વાર અપાચે હુમલાખોર હેલિકોપ્ટર ને લાંબા અંતરની પ્રહાર-ક્ષમતાનો સમાવેશ.
અમેરિકી પક્ષે અલાસ્કાની 11મી ઍરબોર્ન ડિવિઝનના આર્કટિક-તાલીમ પામેલા સૈનિકો ને 3જી મલ્ટિ-ડોમેન ટાસ્ક ફોર્સ ભાગ લઈ રહી છે.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
'યુદ્ધ અભ્યાસ' ભારત ને અમેરિકાની થલસેનાઓ વચ્ચેની વાર્ષિક દ્વિપક્ષીય કવાયત છે.
એ 2004 માં શરૂ થઈ ને વારાફરતી બંને દેશમાં યોજાય છે.
21મી આવૃત્તિ 2025 માં અમેરિકાના અલાસ્કામાં થઈ હતી.
ભારત-અમેરિકાની નૌકાદળ કવાયત 'મલબાર' ને હવાઈ કવાયત 'કોપ ઇન્ડિયા' છે.
3. 'સમુદ્ર લક્ષ્મણ'ની ચોથી આવૃત્તિ મલેશિયાના લુમુટ નૌકામથકે શરૂ
ભારતીય નૌકાદળ ને રૉયલ મલેશિયન નેવી વચ્ચેની દ્વિપક્ષીય કવાયત 'સમુદ્ર લક્ષ્મણ'ની ચોથી આવૃત્તિ મલેશિયાના લુમુટ નૌકામથકે શરૂ થઈ. ભારત તરફથી INS મૈસૂર ભાગ લઈ રહ્યું છે.
વિગત
આવૃત્તિ ચોથી; સ્થળ લુમુટ નૌકામથક, મલેશિયા; ભારતીય જહાજ INS મૈસૂર.
મલેશિયન નૌકાદળનાં જહાજ KD લેકિર ને KD ગગાહ સમુદેરા ભાગ લઈ રહ્યાં છે.
બંને નૌકાદળના 600 થી વધુ કર્મચારીઓ સામેલ.
કવાયતમાં ક્રૉસ-ડેક મુલાકાત, પ્રચાલન-વિષયક આદાનપ્રદાન ને રમતગમતના કાર્યક્રમો.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
INS મૈસૂર ભારતીય નૌકાદળનું દિલ્હી-વર્ગનું માર્ગદર્શિત મિસાઇલ વિધ્વંસક (destroyer) છે.
લુમુટ મલેશિયાના પેરાક રાજ્યમાં આવેલું છે ને રૉયલ મલેશિયન નેવીનું મુખ્ય મથક છે.
મલેશિયાની રાજધાની ક્વાલાલમ્પુર ને વહીવટી પાટનગર પુત્રજયા છે.
ભારત-મલેશિયા વચ્ચેની થલસેના કવાયત 'હરિમાઉ શક્તિ' છે.
રાષ્ટ્રીયFASSIPRIપરમાણુપોખરણNo First Use
4. અમેરિકી અહેવાલ — ભારત પાસે અંદાજે 190 પરમાણુ શસ્ત્રાગ્ર
અમેરિકાની સંસ્થા 'ફેડરેશન ઑફ અમેરિકન સાયન્ટિસ્ટ્સ' (FAS) ના નવા અંદાજ મુજબ ભારત પાસે અંદાજે 190 પરમાણુ શસ્ત્રાગ્ર (warheads) છે, જેમાં નિર્માણાધીન નવી મિસાઇલો માટેનાં આશરે 30 શસ્ત્રાગ્ર પણ ગણાયાં છે.
વિગત
કુલ અંદાજ 190 શસ્ત્રાગ્ર — એમાં 160 થી વધુ કાર્યરત પ્રક્ષેપકો માટે ને આશરે 30 નિર્માણાધીન નવી મિસાઇલો માટે.
અંદાજ ખુલ્લા સ્રોત, સરકારી માહિતી ને વ્યાપારી ઉપગ્રહ-છબીઓના વિશ્લેષણ પરથી કઢાયો.
આ આંકડો SIPRI ના જૂન 2026 ના અંદાજ સાથે મળતો આવે છે.
ઇન્ટરનૅશનલ પૅનલ ઑન ફિસાઇલ મટીરિયલ્સ પ્રમાણે ભારતે આશરે 730 કિલોગ્રામ શસ્ત્ર-કક્ષાનું પ્લુટોનિયમ બનાવ્યું છે.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
ફેડરેશન ઑફ અમેરિકન સાયન્ટિસ્ટ્સ (FAS) ની સ્થાપના 1945 માં; મુખ્યાલય વૉશિંગ્ટન ડી.સી.; એનું 'ન્યુક્લિયર નોટબુક' જગપ્રસિદ્ધ છે.
SIPRI એટલે સ્ટૉકહોમ ઇન્ટરનૅશનલ પીસ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ — સ્થાપના 1966, મુખ્યાલય સ્ટૉકહોમ (સ્વીડન).
ભારતે પ્રથમ પરમાણુ પરીક્ષણ 1974 માં 'સ્માઇલિંગ બુદ્ધા' નામે કર્યું.
બીજું પરીક્ષણ 1998 માં પોખરણમાં 'ઑપરેશન શક્તિ' નામે થયું.
ભારતની ઘોષિત નીતિ 'પ્રથમ ઉપયોગ નહીં' (No First Use) ની છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે ઠરાવ્યું કે મિલકત પર લાંબા સમયનો ને અખંડ કબજો હોવો એટલા માત્રથી 'પ્રતિકૂળ કબજા' (adverse possession) નો દાવો સિદ્ધ થતો નથી. કબજો ક્યારે ખરા માલિક સામે 'વિરોધી' (hostile) બન્યો એ બિંદુ પુરવાર કરવું ફરજિયાત છે.
વિગત
ખંડપીઠ — ન્યાયમૂર્તિ પ્રશાંત કુમાર મિશ્રા ને ન્યાયમૂર્તિ શ્રી ચંદ્રશેખર.
અપીલ પંજાબ ને હરિયાણા હાઈકોર્ટના ચુકાદા સામેની હતી.
અદાલતે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે મહેસૂલી નોંધની એકલી એન્ટ્રી ધાર્મિક સમર્પણ પુરવાર કરવા પૂરતી નથી.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
પ્રતિકૂળ કબજાની મુદત મર્યાદા અધિનિયમ, 1963 (Limitation Act, 1963) થી નક્કી થાય છે.
ખાનગી સ્થાવર મિલકત માટે એ મુદત 12 વર્ષ ને સરકારી મિલકત માટે 30 વર્ષ છે.
મિલકતનો અધિકાર હવે મૂળભૂત અધિકાર નથી — 44મા બંધારણીય સુધારા (1978) થી એ અનુચ્છેદ 300A હેઠળનો બંધારણીય અધિકાર છે.
અગાઉ મિલકતનો અધિકાર અનુચ્છેદ 19(1)(f) ને 31 હેઠળ મૂળભૂત અધિકાર હતો.
રાષ્ટ્રીયસુપ્રીમ કોર્ટBNS 2023કલમ 69BNSSIPC
6. સુપ્રીમ કોર્ટ — માતાપિતાના વિરોધે લગ્ન ન થાય તો BNS ની કલમ 69 નો ગુનો નહીં
સુપ્રીમ કોર્ટે ભારતીય ન્યાય સંહિતાની કલમ 69 હેઠળ નોંધાયેલી FIR રદ કરતાં સ્પષ્ટ કર્યું કે લગ્નનું વચન શરૂઆતથી જ ખોટું હોય તો જ ગુનો બને. માતાના વિરોધને કારણે પાછળથી લગ્ન ન થાય એ 'છેતરપિંડી' ન ગણાય.
વિગત
BNS ની કલમ 69 — છેતરપિંડીભર્યા સાધનથી સંમતિ મેળવીને કરાયેલા શારીરિક સંબંધને ગુનો ગણે છે.
અદાલતે કહ્યું કે ફરિયાદમાં જ સંમતિપૂર્વકનો સંબંધ દેખાય છે, છેતરપિંડીભર્યું પ્રલોભન નહીં.
વચનનો ભંગ (breach of promise) ને શરૂઆતથી ખોટું વચન (false promise) — બંને વચ્ચેનો ભેદ ફરી દોહરાવાયો.
કુટુંબનો વિરોધ, જ્ઞાતિનો વાંધો કે બદલાયેલા સંજોગોથી લગ્ન ન થાય તો આપોઆપ કલમ 69 નો ગુનો બનતો નથી.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS), 2023 — 1 જુલાઈ 2024 થી અમલમાં આવી ને એણે ભારતીય દંડ સંહિતા (IPC), 1860 નું સ્થાન લીધું.
ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા (BNSS) એ CrPC, 1973 નું સ્થાન લીધું.
ભારતીય સાક્ષ્ય અધિનિયમ (BSA) એ ભારતીય પુરાવા અધિનિયમ, 1872 નું સ્થાન લીધું.
FIR રદ કરવાની હાઈકોર્ટની સત્તા BNSS ની કલમ 528 (જૂની CrPC ની કલમ 482) હેઠળ છે.
7. સુપ્રીમ કોર્ટે FSSAI પાસેથી ચેતવણી-લેબલના ચોક્કસ માપદંડ માગ્યા
પૅકેજ્ડ ખાદ્યપદાર્થો પર આગળની બાજુએ ચેતવણી-લેબલ મૂકવાના મુદ્દે સુપ્રીમ કોર્ટે FSSAI પાસેથી માગ્યું કે કયા ચોક્કસ માપદંડે કોઈ પદાર્થને ખાંડ, મીઠું કે ચરબીમાં 'ઊંચો' ગણવો એ સ્પષ્ટ કરે. (અગાઉ ફક્ત FSSAI ની દરખાસ્ત સમાચારમાં હતી; નવું એ છે કે અદાલતે એમાં સીધો હસ્તક્ષેપ કર્યો.)
વિગત
અદાલતે 'વધતાં બાળકોના આરોગ્ય' અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી.
FSSAI ની દરખાસ્ત — જે પદાર્થમાં ઉમેરેલી સંતૃપ્ત ચરબી, ઉમેરેલી ખાંડ ને મીઠું, એ ત્રણમાંથી બે કે વધુ વધારે હોય, એના પર લાલ ષટ્કોણ ચેતવણી.
8. બાંધકામ કામદારો પર રાષ્ટ્રીય પરિષદ મુંબઈમાં — નવ રાજ્યોમાં 'ડિજિટલ લેબર ચોક'
શ્રમ ને રોજગાર મંત્રાલય મહારાષ્ટ્ર સરકારના સહયોગથી મુંબઈમાં બાંધકામ ને અન્ય બાંધકામ કામદારો (BOCW) પરની રાષ્ટ્રીય પરિષદ યોજી રહ્યું છે. પરિષદમાં નવ રાજ્યોમાં 'ડિજિટલ લેબર ચોક' શરૂ કરાશે.
વિગત
અધ્યક્ષતા — કેન્દ્રીય શ્રમ ને રોજગાર તથા યુવા બાબતો ને રમતગમત મંત્રી ડૉ. મનસુખ માંડવિયા.
સ્થળ મુંબઈ; તારીખ 11-12 સપ્ટેમ્બર 2026.
'રાજ્ય BOCW ડિજિટલ લેબર ચોક' નવ રાજ્યોમાં — મહારાષ્ટ્ર, તેલંગાણા, દિલ્હી, મધ્ય પ્રદેશ, ઝારખંડ, બિહાર, પશ્ચિમ બંગાળ, આંધ્ર પ્રદેશ ને ઓડિશા.
મધ્ય પ્રદેશ ને પશ્ચિમ બંગાળમાં ઑનલાઇન BOCW સેસ-વસૂલાત પોર્ટલ; બિહાર ને પશ્ચિમ બંગાળમાં 'લેબર ચોક-કમ-સુવિધા કેન્દ્ર'.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
બાંધકામ ને અન્ય બાંધકામ કામદાર (રોજગાર નિયમન ને સેવાશરતો) અધિનિયમ, 1996 આ કામદારો માટેનો મુખ્ય કાયદો છે.
એની સાથેના BOCW સેસ અધિનિયમ, 1996 હેઠળ બાંધકામ ખર્ચ પર સેસ વસૂલીને રાજ્યનાં કલ્યાણ બોર્ડ ચલાવાય છે.
સેસનો દર સામાન્ય રીતે 1 ટકા છે (કાયદામાં 2 ટકા સુધીની જોગવાઈ).
ભારતમાં 'શ્રમ' બંધારણની સમવર્તી સૂચિ (Concurrent List) નો વિષય છે.
IAEA ના બોર્ડ ઑફ ગવર્નર્સે ઈરાનની સલામતી-કરાર (safeguards) ની અવગણનાનો મુદ્દો સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદને સોંપવાનો ઠરાવ પસાર કર્યો. વીસ વર્ષમાં પ્રથમ વાર ઈરાનની ફાઇલ આ રીતે સુરક્ષા પરિષદ સુધી પહોંચી છે. ઈરાને ઠરાવને ફગાવી દીધો.
વિગત
મતદાન — તરફેણમાં 23, વિરુદ્ધ 3, ગેરહાજર 8.
વિરુદ્ધ મત આપનારા ત્રણ દેશ — રશિયા, ચીન ને નાઇજર.
ઠરાવનો મુસદ્દો અમેરિકા, બ્રિટન, ફ્રાન્સ ને જર્મની (E3 + અમેરિકા) એ રજૂ કર્યો હતો.
ઠરાવ IAEA ના મહાનિદેશક રાફેલ ગ્રોસીને આ નિર્ણય સુરક્ષા પરિષદ ને મહાસભાને મોકલવા જણાવે છે.
ઈરાનનું કહેવું છે કે એણે કોઈ અવગણના કરી નથી.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
IAEA ની સ્થાપના 1957 માં થઈ; મુખ્યાલય વિયેના (ઑસ્ટ્રિયા).
એનું બોર્ડ ઑફ ગવર્નર્સ 35 સભ્યોનું હોય છે.
IAEA સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભા ને સુરક્ષા પરિષદ — બંનેને અહેવાલ આપે છે.
IAEA ને 2005 નું નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર મળ્યું હતું.
સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદમાં 5 કાયમી ને 10 અસ્થાયી — કુલ 15 સભ્ય હોય છે.
10. કૅનેડા ને યુક્રેન વચ્ચે '100 વર્ષની ભાગીદારી' ઘોષણાપત્ર — કૅલગરીમાં સહી
કૅનેડાના વડાપ્રધાન માર્ક કાર્ની ને યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ વોલોદિમિર ઝેલેન્સ્કીએ અલ્બર્ટા પ્રાંતના કૅલગરી શહેરમાં '100 Year Partnership Declaration' પર સહી કરી. બંને દેશોના સંબંધ 'સર્વગ્રાહી વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી' ના સ્તરે ચડાવવાનો ઇરાદો જાહેર થયો.
વિગત
સંરક્ષણ-સુરક્ષા સહયોગ પરનું અલગ સંયુક્ત ઘોષણાપત્ર તથા મહત્ત્વનાં ખનિજો પર સાથે કામ કરવાની પ્રતિબદ્ધતા પણ સહી થઈ.
કૅનેડાની યુક્રેનમાં લશ્કરી તાલીમ કામગીરી 'ઑપરેશન UNIFIER' 2029 સુધી લંબાવાઈ.
માનવરહિત પ્રણાલી, કાઉન્ટર-ડ્રોન ક્ષમતા ને દારૂગોળાનું સંયુક્ત ઉત્પાદન — ટેકનૉલૉજી હસ્તાંતરણ સાથે.
બંને દેશોના મુક્ત વેપાર કરારને આધુનિક બનાવાશે.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
કૅનેડાની રાજધાની ઓટાવા છે; કૅલગરી અલ્બર્ટા પ્રાંતમાં આવેલું છે.
યુક્રેનની રાજધાની કીવ ને ચલણ હ્રિવ્ન્યા છે.
બ્રિટને જાન્યુઆરી 2025 માં યુક્રેન સાથે આવી જ '100 વર્ષની ભાગીદારી' સંધિ કરી હતી — કૅનેડા આ ઢબનું ઘોષણાપત્ર કરનારો બીજો દેશ છે.
અલ્જીરિયાના વિદેશ મંત્રાલયે જાહેર કર્યું કે એ સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) સાથેના રાજદ્વારી સંબંધ તોડી રહ્યું છે. અલ્જીરિયાએ કહ્યું કે એણે સંબંધ ટકાવવાના બધા રસ્તા અજમાવી લીધા ને અબુ ધાબી પર 'ઉશ્કેરણીજનક ને દુશ્મનાવટભર્યાં' પગલાંનો આરોપ મૂક્યો.
વિગત
UAE ના રાજદૂતને દેશ છોડવા 48 કલાકનો સમય અપાયો.
અલ્જીરિયાએ UAE માં નોંધાયેલાં તમામ વિમાનો માટે પોતાનું હવાઈ ક્ષેત્ર બંધ કરવાનું જાહેર કર્યું.
વિવાદનાં મૂળ — ઇઝરાયલ પ્રત્યેનું વલણ, પશ્ચિમી સહારાનો પ્રશ્ન, ને સાહેલ તથા ઉત્તર આફ્રિકામાં UAE ના પ્રભાવ અંગેની ફરિયાદ.
અલ્જીરિયાએ 2021 માં મોરોક્કો સાથે પણ આ જ રીતે સંબંધ તોડ્યા હતા.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
અલ્જીરિયા ક્ષેત્રફળની દૃષ્ટિએ આફ્રિકાનો સૌથી મોટો દેશ છે.
એની રાજધાની અલ્જીયર્સ ને ચલણ અલ્જીરિયન દિનાર છે.
UAE સાત અમીરાતનું સંઘ છે, જે 1971 માં રચાયું; રાજધાની અબુ ધાબી.
12. યુરોપિયન સેન્ટ્રલ બૅન્કે વ્યાજદર 0.25 ટકા વધાર્યા
યુરોપિયન સેન્ટ્રલ બૅન્ક (ECB) ની ગવર્નિંગ કાઉન્સિલે ત્રણેય મુખ્ય વ્યાજદર 25 બેસિસ પોઇન્ટ (0.25 ટકા) વધારવાનો નિર્ણય લીધો. ફુગાવાનું દબાણ ચાલુ હોવાથી ફુગાવો લાંબા સમય સુધી લક્ષ્યાંકથી ઉપર રહેશે એવું બૅન્કે કહ્યું.
વિગત
નવા દર (16 સપ્ટેમ્બર 2026 થી અમલમાં) — ડિપોઝિટ ફૅસિલિટી 2.50%, મુખ્ય રિફાઇનાન્સિંગ ઑપરેશન્સ 2.65%, માર્જિનલ લેન્ડિંગ ફૅસિલિટી 2.90%.
ECB સ્ટાફનો ફુગાવા-અંદાજ — 2026 માં 3.0%, 2027 માં 2.5%, 2028 માં 2.1%.
આર્થિક વૃદ્ધિનો અંદાજ — 2026 માં 0.9%, 2027 માં 1.4%, 2028 માં 1.5%.
બૅન્કે કહ્યું કે એ 'ડેટા-આધારિત' ને બેઠક-દર-બેઠકનો અભિગમ રાખશે, ભવિષ્યના દર અંગે અગાઉથી કોઈ વચન નહીં આપે.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
ECB ની સ્થાપના 1998 માં થઈ; મુખ્યાલય ફ્રૅન્કફર્ટ (જર્મની).
યુરો ચલણ 1999 થી ચલણમાં આવ્યું.
ECB નાં વર્તમાન પ્રમુખ ક્રિસ્ટિન લગાર્ડ છે.
ECB નો ફુગાવાનો મધ્યમગાળાનો લક્ષ્યાંક 2 ટકા છે.
ભારતમાં આ કામ ભારતીય રિઝર્વ બૅન્ક (RBI) ની નાણાકીય નીતિ સમિતિ (MPC) કરે છે; ભારતનો ફુગાવા-લક્ષ્યાંક 4% (+/-2%) છે.
15. ગુજરાત વિધાનસભાએ શિક્ષણ અધિનિયમ સુધારા વિધેયક પસાર કર્યું — દંડ ₹1,000 થી ₹10 લાખ
ગુજરાત વિધાનસભાએ ગુજરાત માધ્યમિક અને ઉચ્ચતર માધ્યમિક શિક્ષણ અધિનિયમ, 1972 માં સુધારો કરતું વિધેયક પસાર કર્યું. ત્રણ પ્રકારના ભંગ માટે દંડ અનેકગણો વધાર્યો, ને શાળાઓમાં વિશેષ શિક્ષકની નિમણૂકનું કાયદાકીય માળખું પ્રથમ વાર ઊભું કર્યું. (અગાઉની આવૃત્તિમાં ફક્ત સત્રનો પ્રારંભ ને વિધેયકોની યાદી હતી; નવું એ છે કે વિધેયક ખરેખર પસાર થયું.)
વિગત
કયો અધિનિયમ — ગુજરાત માધ્યમિક અને ઉચ્ચતર માધ્યમિક શિક્ષણ અધિનિયમ, 1972.
અનુદાનિત શાળામાં આચાર્ય કે શિક્ષકની ગેરકાયદે નિમણૂક — દંડ ₹1,000 થી વધારીને ₹10 લાખ.
બિનનોંધાયેલી શાળા ચલાવવી — હવે 1 થી 2 વર્ષની કેદ અને/અથવા ₹10 લાખથી ₹15 લાખનો દંડ.
દિવ્યાંગ વિદ્યાર્થીઓ (CWSN) માટે વિશેષ શિક્ષકની નિમણૂકની જોગવાઈ; વાલી મંડળનું પ્રતિનિધિત્વ બધી નોંધાયેલી શાળા-શ્રેણીઓ સુધી લંબાવ્યું.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
ગુજરાત માધ્યમિક અને ઉચ્ચતર માધ્યમિક શિક્ષણ બોર્ડ (GSEB) ની રચના આ જ અધિનિયમ — 1972 — ની કલમ 3 હેઠળ થઈ છે; મુખ્યાલય ગાંધીનગર.
શિક્ષણનો અધિકાર બંધારણના અનુચ્છેદ 21-ક હેઠળ મૂળભૂત અધિકાર છે.
એ 86મા બંધારણીય સુધારા (2002) થી ઉમેરાયો — 6 થી 14 વર્ષનાં બાળકો માટે.
ગુજરાત વિધાનસભા એકગૃહી છે, જેમાં 182 બેઠકો છે.
ગુજરાતજમીન મહેસૂલe-ધરા7/12ઋષિકેશ પટેલવટહુકમ
16. ગુજરાત જમીન મહેસૂલ સુધારા વિધેયક પસાર — ખરી જમીન-વેચાણની નોંધ એ જ દિવસે
મહેસૂલ મંત્રી ઋષિકેશ પટેલે રજૂ કરેલું ગુજરાત જમીન મહેસૂલ સુધારા વિધેયક વિધાનસભાએ પસાર કર્યું. નોંધાયેલો વેચાણ-દસ્તાવેજ હકદાર જમીનનો હોય, બધા ખાતેદારોની સંમતિ હોય ને અગાઉનો કોઈ વિવાદ ન હોય તો હવે એ જ દિવસે નોંધ પડશે ને પ્રમાણિત થશે.
વિગત
શરત ત્રણ — (1) નોંધાયેલો દસ્તાવેજ હકદાર જમીનનો, (2) બધા ખાતેદારોની સંમતિ, (3) અગાઉથી કોઈ વિવાદ નહીં. ત્રણેય પૂરી થાય તો એ જ દિવસે પ્રમાણપત્ર.
અદાલત કે ટ્રિબ્યુનલના હુકમથી થતા ફેરફાર હવે અલગ નોટિસ વગર તરત નોંધાશે.
સરકારે પહેલાં વટહુકમ દ્વારા આ અમલમાં મૂક્યું હતું; વિધેયક એને કાયદાકીય પીઠબળ આપે છે.
હેતુ — વચેટિયા ને બિનજરૂરી વાંધા-અરજીઓ ઘટે, ખેડૂત ને ખરીદનારને સરકારી કચેરીના ધક્કા ન ખાવા પડે.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
ગુજરાતમાં જમીન-મહેસૂલ વહીવટ મુંબઈ જમીન મહેસૂલ સંહિતા, 1879 (Bombay Land Revenue Code) હેઠળ ચાલે છે.
ગામના નમૂના 7/12 ને 8-અ ના ઑનલાઇન રેકર્ડની વ્યવસ્થાનું નામ 'e-ધરા' છે.
7/12 ના ઉતારામાં જમીનનો સર્વે નંબર, માલિકનું નામ ને પાકની વિગત હોય છે.
મહેસૂલ વિભાગનું મુખ્યાલય ગાંધીનગરના સચિવાલયમાં છે.
17. ગુજરાત રાજ્ય GST સુધારા વિધેયક 2026 પસાર — 7 દિવસમાં 90 ટકા રિફંડ
નાણામંત્રી કનુભાઈ દેસાઈએ રજૂ કરેલું ગુજરાત રાજ્ય માલ અને સેવા કર (સુધારા) વિધેયક, 2026 વિધાનસભાએ પસાર કર્યું. 56મી GST કાઉન્સિલની ભલામણો પ્રમાણે રિફંડ ઝડપી બનાવવા ને નોંધણી સરળ કરવાની જોગવાઈઓ એમાં છે.
વિગત
આધાર — 56મી GST કાઉન્સિલ બેઠકની ભલામણો.
ઊંધા દર-માળખા (inverted duty structure) ના કિસ્સામાં પાત્ર રિફંડના 90 ટકા 7 દિવસમાં કામચલાઉ ધોરણે ચૂકવાશે (અગાઉ 60 દિવસ).
નિકાસ પરના રિફંડ માટેની ₹1,000 ની લઘુતમ મર્યાદા દૂર.
GST નોંધણી ને પ્રમાણપત્ર ફેસલેસ પ્રણાલીથી 3 દિવસમાં.
ગુજરાતનું સમયસર GST રિટર્ન ભરવાનું પ્રમાણ ગયા નાણાકીય વર્ષે 99.6 ટકા — સતત પાંચ વર્ષથી દેશમાં પ્રથમ.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
GST દેશમાં 1 જુલાઈ 2017 થી લાગુ થયો.
એ માટે 101મો બંધારણીય સુધારો (2016) થયો.
બંધારણમાં અનુચ્છેદ 279-ક ઉમેરાયો, જે હેઠળ GST કાઉન્સિલ રચાય છે.
GST કાઉન્સિલના અધ્યક્ષ કેન્દ્રીય નાણામંત્રી હોય છે.
GST ને 'એક દેશ, એક કર' કહેવાય છે.
ગુજરાતપશુ આહારજીતુભાઈ વાઘાણીBISICARઅમૂલ
18. ગુજરાત પશુ-આહાર વિધેયક 2026 સર્વાનુમતે પસાર — ભેળસેળથી પશુ મરે તો 7-10 વર્ષની કેદ
પશુપાલન મંત્રી જીતુભાઈ વાઘાણીએ રજૂ કરેલું 'ગુજરાત પશુ આહાર, મરઘાં આહાર અને ખનિજ મિશ્રણ વિધેયક-2026' વિધાનસભાએ સર્વાનુમતે પસાર કર્યું. પશુ-આહારના ઉત્પાદન, સંગ્રહ ને વેચાણ માટે પરવાનો ફરજિયાત બન્યો.
વિગત
ગુજરાતમાં 106 લાખથી વધુ ભેંસ ને 96 લાખ ગાય — દૂધ-ઉત્પાદકતા વધારવાનો હેતુ.
BIS ને ICAR નાં ધોરણોનું પાલન, સમયાંતરે નમૂના-ચકાસણી, પૅકેજિંગ ને લેબલિંગના નિયમો ફરજિયાત.
ઘરે બનાવેલા આહાર ને સંશોધન-હેતુને મુક્તિ.
હલકી ગુણવત્તાનો આહાર — ₹5 લાખ સુધીનો દંડ ને 1 વર્ષ સુધી પરવાનો સ્થગિત.
ભેળસેળયુક્ત આહારથી પશુનું મૃત્યુ થાય તો — પરવાનો રદ, 7 થી 10 વર્ષની કેદ ને ₹10 લાખ સુધીનો દંડ.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
BIS (ભારતીય માનક બ્યુરો) અધિનિયમ 1986 નો છે ને બ્યુરો 1 એપ્રિલ 1987 થી અસ્તિત્વમાં આવ્યું; મુખ્યાલય નવી દિલ્હી.
ICAR (ભારતીય કૃષિ અનુસંધાન પરિષદ) ની સ્થાપના 1929 માં થઈ; મુખ્યાલય નવી દિલ્હી.
વિધાનસભાના પ્રશ્નકાળમાં નાયબ મુખ્યમંત્રી (રમતગમત) હર્ષ સંઘવીએ લેખિત જવાબમાં જણાવ્યું કે 2030 ની રાષ્ટ્રમંડળ રમતોની તૈયારી માટે રાજ્યે કુલ ₹301 કરોડની જોગવાઈ કરી છે. રમતોના આયોજન માટે અલાયદી કંપની પણ રચાઈ ગઈ છે.
ચીનના મોકી ખાતે રમાયેલી મહિલા જુનિયર એશિયા કપ 2026 ની પ્રથમ ક્વાર્ટર ફાઇનલમાં ભારતની જુનિયર મહિલા હૉકી ટીમે પાકિસ્તાનને 19-0 થી હરાવ્યું. આ ટુર્નામેન્ટના ઇતિહાસનો સૌથી મોટો વિજય છે ને ભારત સેમિફાઇનલમાં પહોંચ્યું.
વિગત
સ્થળ મોકી, ચીન; ક્વાર્ટર ફાઇનલ-1; ભારત 19-0 થી વિજયી.
આ ટુર્નામેન્ટના ઇતિહાસનો સૌથી મોટો વિજય છે.
ક્વાર્ટરવાર ગોલ — પહેલા ક્વાર્ટરમાં 5, બીજામાં 5, ત્રીજામાં 3 ને ચોથામાં 6.
પ્રથમ ગોલ પૂજા સાહુએ સાતમી મિનિટે કર્યો.
ભારત ગત ચૅમ્પિયન છે — 2023 ને 2024 માં ખિતાબ જીત્યો; હવે સતત ત્રીજા ખિતાબની દોડમાં.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
હૉકીની વિશ્વ સંચાલક સંસ્થા FIH (International Hockey Federation) છે; મુખ્યાલય લૉઝેન, સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ.
એશિયામાં હૉકીનું સંચાલન એશિયન હૉકી ફેડરેશન (AHF) કરે છે.
ભારતમાં રાષ્ટ્રીય સંસ્થા 'હૉકી ઇન્ડિયા' છે.
હૉકી ભારતની રાષ્ટ્રીય રમત તરીકે લોકપ્રિય છે ને મેજર ધ્યાનચંદ એના મહાનતમ ખેલાડી ગણાય છે.
રમતગમતપૅરા શૂટિંગમોના અગ્રવાલઅવની લેખરાIPCચાંગવોન
22. વિશ્વ પૅરા શૂટિંગ ચૅમ્પિયનશિપ ચાંગવોનમાં શરૂ — પ્રથમ દિવસે ભારતને ચાર ચંદ્રક
દક્ષિણ કોરિયાના ચાંગવોનમાં વિશ્વ પૅરા શૂટિંગ ચૅમ્પિયનશિપ 2026 શરૂ થઈ. પ્રથમ દિવસે જ ભારતે એક સુવર્ણ, બે રજત ને એક કાંસ્ય — કુલ ચાર ચંદ્રક જીત્યા. મોના અગ્રવાલે રજત સાથે ભારતનો પ્રથમ LA 2028 પૅરાલિમ્પિક કોટા પણ પાકો કર્યો.
વિગત
યજમાન ચાંગવોન, દક્ષિણ કોરિયા; સ્પર્ધા 10 થી 15 સપ્ટેમ્બર 2026; 53 દેશના 324 નિશાનેબાજ.
મોના અગ્રવાલ — રજત, મહિલા 10 મી. એર રાઇફલ સ્ટૅન્ડિંગ SH1; આ ચંદ્રક સાથે ભારતનો પ્રથમ LA 2028 પૅરાલિમ્પિક કોટા પાકો.
અવની લેખરા — કાંસ્ય, એ જ સ્પર્ધામાં. બંને માટે વિશ્વ ચૅમ્પિયનશિપનો આ પ્રથમ વ્યક્તિગત ચંદ્રક.
23. 10 સપ્ટેમ્બર — વિશ્વ આત્મહત્યા નિવારણ દિવસ 2026
દર વર્ષે 10 સપ્ટેમ્બરે વિશ્વ આત્મહત્યા નિવારણ દિવસ (World Suicide Prevention Day) મનાવવામાં આવે છે. 2024 થી 2026 — એમ ત્રણ વર્ષ માટેની સંકલ્પના 'Changing the Narrative on Suicide' છે, ને 2026 એ આ ત્રિવર્ષીય સંકલ્પનાનું છેલ્લું વર્ષ છે.
વિગત
તારીખ — 10 સપ્ટેમ્બર, દર વર્ષે.
સંકલ્પના (2024-2026) — 'Changing the Narrative on Suicide'.
સાથેનું આહ્વાન (call to action) — 'Start the Conversation'.
દિવસનો હેતુ — આ વિષય પરની ચૂપકીદી ને કલંક તોડવાં, ને મદદ માગવાનું સહજ બનાવવું.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
આ દિવસની શરૂઆત 2003 માં International Association for Suicide Prevention (IASP) એ વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (WHO) ના સહયોગમાં કરી હતી.
WHO નું મુખ્યાલય જિનીવા (સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ) માં છે; સ્થાપના 1948.
ભારતમાં માનસિક આરોગ્ય માટેની રાષ્ટ્રીય ટેલિ-માનસ હેલ્પલાઇન 14416 છે.
માનસિક આરોગ્ય સંભાળ અધિનિયમ, 2017 ભારતમાં માનસિક બીમારી ધરાવતી વ્યક્તિના અધિકારોનું રક્ષણ કરે છે.