13 સપ્ટેમ્બર 2026·17 વિષય

13 સપ્ટેમ્બર 2026 — કરન્ટ અફેર્સ વાંચન સામગ્રી

રાષ્ટ્રીયPM-KMYકિસાન માનધનપેન્શનLICકૃષિ મંત્રાલય

1. પ્રધાનમંત્રી કિસાન માનધન યોજનાનાં સાત વર્ષ — અંદાજે 25 લાખ ખેડૂત જોડાયા

નાના ને સીમાંત ખેડૂતો માટેની સ્વૈચ્છિક, ફાળા-આધારિત પેન્શન યોજના — પ્રધાનમંત્રી કિસાન માનધન યોજના (PM-KMY) — એ 12 સપ્ટેમ્બર 2026 એ સાત વર્ષ પૂરાં કર્યાં. અત્યાર સુધી અંદાજે 25 લાખ ખેડૂતો યોજનામાં જોડાયા છે.

વિગત

યોજના 12 સપ્ટેમ્બર 2019 એ શરૂ થઈ હતી.
60 વર્ષની ઉંમર પછી દર મહિને ઓછામાં ઓછું ₹3,000 પેન્શન મળે છે.
પાત્રતા — 2 હેક્ટર સુધીની ખેતીલાયક જમીન ધરાવતા, 18 થી 40 વર્ષની ઉંમરના ખેડૂત.
ખેડૂતનો માસિક ફાળો ₹55 (18 વર્ષે જોડાય) થી ₹200 (40 વર્ષે જોડાય); એટલો જ ફાળો કેન્દ્ર સરકાર ઉમેરે છે.
પેન્શન ફંડ મૅનેજર ભારતીય જીવન વીમા નિગમ (LIC) છે; પેન્શનધારકનું મૃત્યુ થાય તો જીવનસાથીને 50 ટકા (₹1,500) કુટુંબ-પેન્શન મળે.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

PM-KMY કેન્દ્રીય ક્ષેત્રની યોજના છે; અમલ કૃષિ ને ખેડૂત કલ્યાણ મંત્રાલય કરે છે.
PM-KISAN એ જુદી યોજના છે — એમાં ખેડૂતને વર્ષે ₹6,000 સીધી સહાય મળે છે.
માનધનમાં ખેડૂતને પેન્શન મળે છે, ને એ માટે ખેડૂતે પોતે પણ ફાળો ભરવો પડે છે.
અસંગઠિત ક્ષેત્રના કામદારો માટેની અટલ પેન્શન યોજનામાં ₹1,000 થી ₹5,000 સુધીનું પેન્શન પસંદ કરી શકાય છે.

રાષ્ટ્રીયPMAY-U 2.0આવાસMoHUACSMCશહેરી વિકાસ

2. PMAY-શહેરી 2.0 હેઠળ કુલ 18.77 લાખ મકાન મંજૂર — CSMC ની નવમી બેઠક

પ્રધાનમંત્રી આવાસ યોજના-શહેરી 2.0 હેઠળ મંજૂર થયેલાં મકાનોની કુલ સંખ્યા 18.77 લાખ પહોંચી. નવી દિલ્હીમાં મળેલી કેન્દ્રીય મંજૂરી ને દેખરેખ સમિતિ (CSMC) ની નવમી બેઠકમાં અંદાજે 29,000 નવાં મકાન મંજૂર થયાં.

વિગત

બેઠકનું અધ્યક્ષપદ આવાસ ને શહેરી બાબતોના મંત્રાલયના સચિવ સતેન્દ્ર સિંહે સંભાળ્યું.
મંજૂરી છ રાજ્ય માટે — આસામ, બિહાર, ગુજરાત, તેલંગાણા, ત્રિપુરા ને ઉત્તર પ્રદેશ.
મંજૂરી બે ઘટક હેઠળ — લાભાર્થી-સંચાલિત બાંધકામ (BLC) ને ભાગીદારીમાં પોસાય તેવાં મકાન (AHP).
PMAY-U 2.0 નું લક્ષ્ય — પાંચ વર્ષમાં 1 કરોડ શહેરી ગરીબ ને મધ્યમવર્ગી પરિવાર; સરકારી સહાય ₹2.30 લાખ કરોડ.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

PMAY-U 2.0 ને કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે 9 ઑગસ્ટ 2024 એ મંજૂરી આપી હતી.
શહેરી યોજના આવાસ ને શહેરી બાબતોના મંત્રાલય (MoHUA) હેઠળ છે.
ગ્રામીણ વિસ્તારની PMAY-ગ્રામીણ યોજના ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રાલય હેઠળ છે.

રાષ્ટ્રીયબૅન્કર્સ બુક્સ એવિડન્સ1891ડિજિટલ પુરાવાનાણાં મંત્રાલયઅનુચ્છેદ 111

3. બૅન્કર્સ બુક્સ એવિડન્સ અધિનિયમ 2026 — 1 ઑક્ટોબર 2026 થી અમલમાં

નાણાં મંત્રાલયે 10 સપ્ટેમ્બરની અધિસૂચનાથી નક્કી કર્યું કે નવો બૅન્કર્સ બુક્સ એવિડન્સ અધિનિયમ 2026 1 ઑક્ટોબર 2026 થી અમલમાં આવશે. એ 1891 ના કાયદાનું સ્થાન લેશે, જેથી બૅન્કના ડિજિટલ રેકૉર્ડ પણ અદાલતમાં પુરાવા તરીકે સહેલાઈથી માન્ય થાય.

વિગત

બદલાતો જૂનો કાયદો — બૅન્કર્સ બુક્સ એવિડન્સ ઍક્ટ, 1891.
લોકસભાએ 5 ઑગસ્ટ ને રાજ્યસભાએ 10 ઑગસ્ટ 2026 એ વિધેયક પસાર કર્યું; રાષ્ટ્રપતિની મંજૂરી 13 ઑગસ્ટ 2026 એ મળી.
કાગળ, ઇલેક્ટ્રૉનિક, ડિજિટલ, વર્ચ્યુઅલ ને ક્લાઉડ-આધારિત બૅન્ક-રેકૉર્ડ માન્ય રહેશે.
રેકૉર્ડનું પ્રમાણીકરણ હાથે, ડિજિટલ કે ઇલેક્ટ્રૉનિક સહીથી થઈ શકશે.
જે કેસમાં બૅન્ક પક્ષકાર ન હોય ત્યાં બૅન્ક-અધિકારીને બોલાવવા અદાલતે લેખિતમાં 'વિશેષ કારણ' નોંધવું પડશે.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

સંસદે પસાર કરેલું વિધેયક રાષ્ટ્રપતિની મંજૂરી (અનુચ્છેદ 111) મળતાં અધિનિયમ બને છે.
કાયદો કઈ તારીખથી અમલમાં આવે એ સામાન્ય રીતે કેન્દ્ર સરકાર અધિસૂચના બહાર પાડીને નક્કી કરે છે.
પુરાવાનો મૂળ કાયદો, ભારતીય પુરાવા અધિનિયમ 1872, હવે ભારતીય સાક્ષ્ય અધિનિયમ 2023 થી બદલાયો છે.

રાષ્ટ્રીયPM-ABHIMક્રિટિકલ કેર બ્લૉકIPHLઆંધ્ર પ્રદેશઆરોગ્ય મંત્રાલય

4. PM-ABHIM — આંધ્ર પ્રદેશમાં 10 ક્રિટિકલ કેર બ્લૉક ને 12 જાહેર આરોગ્ય પ્રયોગશાળા ખુલ્લાં મુકાયાં

કેન્દ્રીય આરોગ્ય મંત્રી જગત પ્રકાશ નડ્ડાએ 12 સપ્ટેમ્બરે આંધ્ર પ્રદેશમાં 10 ક્રિટિકલ કેર બ્લૉક (CCB) ને 12 સંકલિત જાહેર આરોગ્ય પ્રયોગશાળા (IPHL) ખુલ્લાં મૂક્યાં. આ બધાં પ્રધાનમંત્રી આયુષ્માન ભારત આરોગ્ય માળખાકીય મિશન (PM-ABHIM) હેઠળ બન્યાં છે.

વિગત

કાર્યક્રમમાં આંધ્ર પ્રદેશના મુખ્યમંત્રી એન. ચંદ્રબાબુ નાયડુ હાજર હતા.
દેશભરમાં 631 ક્રિટિકલ કેર બ્લૉક મંજૂર થયા છે; એમાંથી 24 આંધ્ર પ્રદેશમાં (અંદાજે ₹606 કરોડ).
PM-ABHIM હેઠળ આંધ્ર પ્રદેશ માટે પાંચ વર્ષ માટે ₹1,271.80 કરોડ ફાળવાયા છે.
CCB એટલે ગંભીર દર્દીની સારવાર માટેનો અલગ વિભાગ; IPHL એટલે રોગની વહેલી ઓળખ માટેની પ્રયોગશાળા.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

PM-ABHIM 25 ઑક્ટોબર 2021 એ ₹64,180 કરોડના ખર્ચ સાથે શરૂ થયું હતું.
એ આરોગ્ય ને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલય હેઠળ છે.
આયુષ્માન ભારત હેઠળની આરોગ્ય-વીમા યોજના PM-JAY 23 સપ્ટેમ્બર 2018 એ શરૂ થઈ હતી — PM-ABHIM એનાથી જુદું, આરોગ્ય-માળખા માટેનું મિશન છે.

રાષ્ટ્રીયCBIINTERPOLરેડ નોટિસપ્રત્યર્પણમોલ્ડોવા

5. CBI એ રેડ નોટિસના આરોપી અમૃતપાલ સિંહનું મોલ્ડોવાથી પ્રત્યર્પણ કરાવ્યું

કેન્દ્રીય તપાસ બ્યૂરો (CBI) એ વિદેશ મંત્રાલય, ગૃહ મંત્રાલય ને પંજાબ પોલીસ સાથે મળીને INTERPOL રેડ નોટિસના આરોપી અમૃતપાલ સિંહ ઉર્ફે ગુરપાલ સિંહનું 12 સપ્ટેમ્બરે પૂર્વ યુરોપના દેશ મોલ્ડોવાથી ભારતમાં પ્રત્યર્પણ કરાવ્યું.

વિગત

આરોપ — હથિયારથી બેવડી હત્યા, આર્મ્સ ઍક્ટ, NDPS ઍક્ટ, બનાવટી દસ્તાવેજ ને પાસપોર્ટ ઍક્ટનો ભંગ.
પંજાબ પોલીસની વિનંતી પર CBI એ INTERPOL મારફતે રેડ નોટિસ બહાર પડાવી હતી.
મોલ્ડોવાએ એને 24 ફેબ્રુઆરીએ યુક્રેન તરફની ઓટાચી સરહદ ઓળંગતાં પકડ્યો હતો.
અહેવાલ મુજબ પંજાબ પોલીસ માટે કોઈ યુરોપિયન દેશમાંથી આ પહેલું પ્રત્યર્પણ છે.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

ભારતમાં INTERPOL નું રાષ્ટ્રીય કેન્દ્રીય બ્યૂરો (NCB) CBI છે.
CBI ની સ્થાપના 1963 માં થઈ; મુખ્યાલય નવી દિલ્હી.
INTERPOL નું મુખ્યાલય લિયોં (ફ્રાન્સ) માં છે.
મોલ્ડોવાની રાજધાની કિશિનાઉ છે.

રાષ્ટ્રીયભારતનેટડિજિટલ ભારત નિધિUSOFઝારખંડદૂરસંચાર વિભાગ

6. સંશોધિત ભારતનેટ — ઝારખંડ માટે ₹1,684 કરોડનો કરાર

દૂરસંચાર વિભાગના ડિજિટલ ભારત નિધિ (DBN) એ ઝારખંડ સરકાર સાથે સંશોધિત ભારતનેટ કાર્યક્રમના અમલ માટે કરાર કર્યો. 11 સપ્ટેમ્બરે નવી દિલ્હીના સંચાર ભવનમાં સહી થઈ; કેન્દ્રે એ માટે ₹1,684 કરોડની સહાય મંજૂર કરી છે.

વિગત

4,395 ગ્રામ પંચાયત આવરી લેવાશે; એમાંથી 4,387 નું નેટવર્ક 'રિંગ' ટોપોલૉજીમાં ફેરવાશે, જેથી એક કેબલ કપાય તોય જોડાણ ન તૂટે.
26,777 ગામને માગ મુજબ જોડાણ મળશે.
અમલ માટે નવું SPV — ઝારખંડ ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર કૉર્પોરેશન લિમિટેડ; કરારમાં BSNL પણ પક્ષકાર છે.
આ પહેલાં આંધ્ર પ્રદેશ ને છત્તીસગઢ સાથે પણ આવા કરાર થઈ ચૂક્યા છે.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

ડિજિટલ ભારત નિધિ એ જૂના યુનિવર્સલ સર્વિસ ઑબ્લિગેશન ફંડ (USOF) નું નવું નામ છે; ફેરફાર દૂરસંચાર અધિનિયમ 2023 હેઠળ થયો.
ભારતનેટ ગ્રામ પંચાયતોને ઑપ્ટિકલ ફાઇબરથી જોડતો કાર્યક્રમ છે; એ સંચાર મંત્રાલયના દૂરસંચાર વિભાગ હેઠળ છે.
ઝારખંડ રાજ્ય 15 નવેમ્બર 2000 એ રચાયું; રાજધાની રાંચી.

આંતરરાષ્ટ્રીયBRICSભારત મંડપમનવી દિલ્હી ઘોષણાપત્રNDBશિખર બેઠક

7. 18મી BRICS શિખર બેઠક નવી દિલ્હીમાં — 'નવી દિલ્હી ઘોષણાપત્ર' સર્વાનુમતે સ્વીકારાયું

ભારતની યજમાનીમાં 18મી BRICS શિખર બેઠક 12 સપ્ટેમ્બરે નવી દિલ્હીના ભારત મંડપમમાં શરૂ થઈ (12-13 સપ્ટેમ્બર). વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના અધ્યક્ષપદે પહેલા જ દિવસે સભ્ય દેશોએ 'નવી દિલ્હી ઘોષણાપત્ર' સર્વાનુમતે સ્વીકાર્યું.

વિગત

થીમ — 'Building for Resilience, Innovation, Cooperation and Sustainability'.
ભારતનું આ ચોથું BRICS અધ્યક્ષપદ છે.
હાજર નેતાઓમાં ચીનના શી જિનપિંગ, રશિયાના વ્લાદિમીર પુતિન, ઈરાનના મસૂદ પેઝેશ્કિયાન, ઇજિપ્તના અબ્દેલ ફત્તાહ અલ-સીસી, દક્ષિણ આફ્રિકાના સિરિલ રામાફોસા ને ઇન્ડોનેશિયાના પ્રબોવો સુબિયાન્તો; બ્રાઝિલ તરફથી વિદેશમંત્રી માઉરો વિએરા આવ્યા.
ઘોષણાપત્રમાં એકપક્ષીય ટૅરિફ ને પ્રતિબંધોનો વિરોધ, સુરક્ષા પરિષદમાં સુધારાની માગ, પશ્ચિમ એશિયામાં મહત્તમ સંયમની હાકલ ને પહલગામ આતંકી હુમલાની નિંદા છે.
આગામી (19મી) શિખર બેઠક 2027 માં ચીનમાં યોજાશે.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

'BRIC' શબ્દ ગોલ્ડમૅન સૅક્સના અર્થશાસ્ત્રી જિમ ઓ'નીલે 2001 માં આપ્યો.
પ્રથમ BRIC શિખર બેઠક 16 જૂન 2009 એ રશિયાના યેકાતેરિનબર્ગમાં થઈ; દક્ષિણ આફ્રિકા જોડાતાં નામ BRICS થયું.
ભારતનાં અગાઉનાં અધ્યક્ષપદ — 2012 (4થી બેઠક), 2016 (8મી) ને 2021 (13મી).
1 જાન્યુઆરી 2024 એ ઇજિપ્ત, ઇથિયોપિયા, ઈરાન ને UAE જોડાયા; ઇન્ડોનેશિયા જાન્યુઆરી 2025 માં જોડાયું.
BRICS ની ન્યૂ ડેવલપમેન્ટ બૅન્ક (NDB) નું મુખ્યાલય શાંઘાઈમાં છે.

આંતરરાષ્ટ્રીયશી જિનપિંગભારત-ચીનમલેશિયાકોટા કિનાબાલુદ્વિપક્ષીય

8. BRICS ની બાજુમાં બેઠકો — શી જિનપિંગ લગભગ સાત વર્ષે ભારતમાં; મલેશિયા કોટા કિનાબાલુમાં ભારતીય કૉન્સ્યુલેટ માટે સંમત

BRICS શિખર બેઠકની બાજુમાં 12 સપ્ટેમ્બરે વડાપ્રધાન મોદીએ ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ સાથે દ્વિપક્ષીય બેઠક કરી — શીની આ લગભગ સાત વર્ષમાં પહેલી ભારત-મુલાકાત છે. મોદી મલેશિયા, વિયેતનામ ને ઇથિયોપિયાના વડાપ્રધાનોને પણ મળ્યા.

વિગત

મોદી-શી બેઠકમાં બંનેએ સરહદી પ્રશ્નનો 'ન્યાયી, વાજબી ને પરસ્પર સ્વીકાર્ય' ઉકેલ શોધવાની પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવી; મોદીએ પરસ્પર આદર, પરસ્પર સંવેદનશીલતા ને પરસ્પર હિત પર ભાર મૂક્યો.
બંને નેતા છેલ્લે ઑગસ્ટ 2025 માં ચીનના તિયાનજિનમાં મળ્યા હતા.
ચાઇના સધર્ન ઍરલાઇન્સે ગ્વાંગઝૂ-નવી દિલ્હી સીધી ઉડાન 21 સપ્ટેમ્બરથી ફરી શરૂ કરવાની જાહેરાત કરી.
મલેશિયાના વડાપ્રધાન અનવર ઇબ્રાહિમ સાથેની બેઠકમાં મલેશિયાએ સબાહ રાજ્યના કોટા કિનાબાલુમાં ભારતનું કૉન્સ્યુલેટ જનરલ ખોલવા સંમતિ આપી.
ઇથિયોપિયાના વડાપ્રધાન અબી અહમદ અલી સાથે હૈદરાબાદ હાઉસમાં બેઠક થઈ.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

ભારત-ચીન વચ્ચેની સરહદી રેખા વાસ્તવિક નિયંત્રણ રેખા (LAC) કહેવાય છે.
મલેશિયાની રાજધાની કુઆલાલમ્પુર; સબાહ બોર્નિયો ટાપુ પરનું મલેશિયન રાજ્ય છે, જેની રાજધાની કોટા કિનાબાલુ છે.
બોર્નિયો પરના બીજા મલેશિયન રાજ્ય સારાવાકની રાજધાની કુચિંગ છે.
ઇથિયોપિયાની રાજધાની આદિસ અબાબામાં આફ્રિકન યુનિયનનું મુખ્યાલય છે.

આંતરરાષ્ટ્રીયSAWENવન્યજીવ ગુનોકાઠમંડુWCCBદક્ષિણ એશિયા

9. SAWEN ની પહેલી સામાન્ય સભા — વન્યજીવોના ગેરકાયદે વેપાર સામે 'કાઠમંડુ ઘોષણાપત્ર'

દક્ષિણ એશિયા વન્યજીવ અમલીકરણ નેટવર્ક (SAWEN) ની પહેલી સામાન્ય સભા નેપાળના કાઠમંડુમાં મળી. ભારત સહિત આઠ સભ્ય દેશોએ વન્યજીવોના ગેરકાયદે વેપાર સામે સંકલિત પગલાં લેવા 'કાઠમંડુ ઘોષણાપત્ર' સ્વીકાર્યું.

વિગત

આઠ સભ્ય દેશ — ભારત, નેપાળ, બાંગ્લાદેશ, શ્રીલંકા, માલદીવ, પાકિસ્તાન, અફઘાનિસ્તાન ને ભૂતાન.
ઘોષણાપત્રમાં ગુપ્ત માહિતીની આપ-લે, નાણાકીય તપાસ, મની-લૉન્ડરિંગ વિરોધી પગલાં ને સંગઠિત ટોળકીઓ પર કેસ ચલાવવા પર ભાર છે.
SAWEN અમલીકરણ યોજના 2026-2030 સ્વીકારાઈ.
દર વર્ષે 30 જાન્યુઆરી 'SAWEN દિવસ' તરીકે ઊજવાશે — SAWEN 2011 માં ભૂતાનમાં શરૂ થયું હતું એની યાદમાં.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

ભારતમાં વન્યજીવ ગુનાખોરી સામેની કેન્દ્રીય સંસ્થા વન્યજીવ ગુના નિયંત્રણ બ્યૂરો (WCCB) છે.
WCCB પર્યાવરણ, વન ને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલય હેઠળ છે; મુખ્યાલય નવી દિલ્હી.
વન્યજીવ સંરક્ષણનો મૂળ કાયદો વન્યજીવ (સંરક્ષણ) અધિનિયમ, 1972 છે.

વિજ્ઞાન-ટેકEOS-06ઓશનસૅટ-3અલ નીનોઇસરોPSLV-C54

10. ઇસરોના EOS-06 (ઓશનસૅટ-3) ઉપગ્રહના માપનમાં પ્રશાંત મહાસાગરમાં અલ નીનોનાં ચિહ્ન

ઇસરોના જણાવ્યા મુજબ એના EOS-06 (ઓશનસૅટ-3) ઉપગ્રહે વિષુવવૃત્તીય પ્રશાંત મહાસાગરમાં જૂન 2026 દરમિયાન સમુદ્રના ક્લોરોફિલમાં ઘટાડો નોંધ્યો — એટલે ફાઇટોપ્લૅન્કટન ઘટ્યાં. ઊંડેથી પોષક પાણી ઉપર આવવાની ક્રિયા નબળી પડ્યાની આ નિશાની અલ નીનો પ્રબળ બનતો હોવાનું સૂચવે છે.

વિગત

બે સાધનોએ માપ લીધાં — ઓશન કલર મૉનિટર-3 (OCM-3) એ ક્લોરોફિલ, ને સ્કૅટરોમીટર (SCAT-3) એ સમુદ્રસપાટી પરના પવનની ઝડપ ને દિશા.
ENSO-તટસ્થ જૂન 2024 ને જૂન 2025 ની સરખામણીમાં જૂન 2026 માં સમુદ્રસપાટીનું ક્લોરોફિલ-a સ્પષ્ટ રીતે ઓછું નોંધાયું.
વિષુવવૃત્તીય પ્રશાંતમાં પવન પૂર્વીયથી પશ્ચિમી તરફ વળ્યા.
અલ નીનોનો સંબંધ ભારતમાં સામાન્ય કરતાં ઓછા ચોમાસા સાથે ઐતિહાસિક રીતે જોવા મળ્યો છે.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

EOS-06 (ઓશનસૅટ-3) 26 નવેમ્બર 2022 એ PSLV-C54 દ્વારા શ્રીહરિકોટાના સતીશ ધવન અવકાશ કેન્દ્રથી છોડાયો હતો.
એ ઓશનસૅટ શ્રેણીનો ત્રીજો ઉપગ્રહ છે.
ઇસરોનું મુખ્યાલય બેંગલુરુ; સ્થાપના 1969.
અલ નીનો એટલે મધ્ય-પૂર્વ પ્રશાંત મહાસાગરની સમુદ્રસપાટીનું સામાન્ય કરતાં વધુ ગરમ થવું.

ગુજરાતગુરુ રવિદાસસમરસતા સંકલ્પ અભિયાનનિયમ 44સામાજિક ન્યાયનરસિંહ મહેતા યુનિવર્સિટી

11. ગુરુ રવિદાસની 650મી જન્મજયંતી — ગુજરાત સરકારનું ₹231 કરોડનું 'સમરસતા સંકલ્પ અભિયાન'

સંત શિરોમણિ ગુરુ રવિદાસ મહારાજની 650મી જન્મજયંતી નિમિત્તે ગુજરાત સરકારે ₹231 કરોડથી વધુનાં સામાજિક સમરસતાનાં કામોની જાહેરાત કરી. મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે 10 સપ્ટેમ્બરે વિધાનસભામાં નિયમ 44 હેઠળ આ નિવેદન કર્યું; અમલ સામાજિક ન્યાય અને અધિકારિતા વિભાગ કરશે.

વિગત

₹40 કરોડ — રાજ્યકક્ષાનું ડૉ. બાબાસાહેબ આંબેડકર ભવન (શિક્ષણ, છાત્રાલય, પુસ્તકાલય, સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાના વર્ગ).
₹50 કરોડ — સંત શિરોમણિ ગુરુ રવિદાસજી મહારાજ વિદ્યાશ્રય યોજના.
₹93.80 કરોડ — દરેક તાલુકામાં એક સમરસ ભવન ને પુસ્તકાલય.
₹10 કરોડ — જૂનાગઢ જિલ્લાના વિસાવદર તાલુકાના સરસઈ ગામના આશ્રમનો વિકાસ; ₹30 કરોડ — અનુસૂચિત જાતિના સંતોના આશ્રમોનું આધુનિકીકરણ.
જૂનાગઢની ભક્ત કવિ નરસિંહ મહેતા યુનિવર્સિટીમાં ગુરુ રવિદાસજી મહારાજ ચૅર સેન્ટર સ્થપાશે.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

ગુરુ રવિદાસ ભક્તિ આંદોલનના નિર્ગુણ સંત-કવિ હતા; જન્મ વારાણસી પાસે સીર ગોવર્ધનપુર (ઉત્તર પ્રદેશ) માં.
એમની રચનાઓ શીખોના ગુરુ ગ્રંથ સાહિબમાં સમાવાઈ છે.
જાત-પાત વગરના આદર્શ નગર 'બેગમપુરા'ની કલ્પના એમની છે.
ભક્ત કવિ નરસિંહ મહેતા યુનિવર્સિટી જૂનાગઢમાં છે.

ગુજરાતગાંધીનગરPM-eBus સેવાઇલેક્ટ્રિક બસGIFT સિટીભૂપેન્દ્ર પટેલ

12. ગાંધીનગરને ₹1,848 કરોડનાં વિકાસકામ — PM-eBus સેવા હેઠળ 30 ઇલેક્ટ્રિક બસ

મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે 12 સપ્ટેમ્બરે ગાંધીનગરમાં ₹1,848 કરોડનાં વિકાસકામોનું લોકાર્પણ-ખાતમુહૂર્ત કર્યું ને ₹48.26 કરોડનાં નવાં કામની જાહેરાત કરી. PM-eBus સેવા હેઠળ 30 નવી ઇલેક્ટ્રિક AC બસ શરૂ થઈ.

વિગત

કુલ ₹1,848 કરોડ = ગાંધીનગર મહાનગરપાલિકાનાં ₹798 કરોડ + માર્ગ-મકાન વિભાગનાં ₹1,050 કરોડ.
નવાં કામોમાં ભાટ-કોટેશ્વર ચોકડી પર ₹20.76 કરોડનો અંડરપાસ ને સાબરમતી પરના પુલનું ₹12.80 કરોડે મજબૂતીકરણ સામેલ છે.
મુખ્યમંત્રી ને નાયબ મુખ્યમંત્રી હર્ષ સંઘવીએ નવી ઇલેક્ટ્રિક બસમાં મુસાફરી કરી.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

ગાંધીનગર 1970 માં અમદાવાદની જગ્યાએ ગુજરાતનું પાટનગર બન્યું; એ સાબરમતી નદીકાંઠે વસેલું આયોજિત શહેર છે.
PM-eBus સેવા શહેરોમાં ઇલેક્ટ્રિક બસ માટેની કેન્દ્રના આવાસ ને શહેરી બાબતોના મંત્રાલયની યોજના છે.
ઇલેક્ટ્રિક વાહનોની ખરીદી-સહાયની PM E-DRIVE યોજના ભારે ઉદ્યોગ મંત્રાલય હેઠળ છે.
GIFT સિટી (Gujarat International Finance Tec-City) ગાંધીનગર જિલ્લામાં છે ને ત્યાં દેશનું IFSC આવેલું છે.

ગુજરાતએશિયાઈ સિંહગીરસિંહ ગણતરી 2025વન વિભાગIUCN

13. ગુજરાતમાં એક વર્ષમાં 62 એશિયાઈ સિંહનાં બીમારીથી મૃત્યુ — વિધાનસભામાં સરકારનો જવાબ

વન-પર્યાવરણ મંત્રી અર્જુન મોઢવાડિયાએ વિધાનસભામાં જણાવ્યું કે 1 ઑગસ્ટ 2025 થી 31 જુલાઈ 2026 સુધીના એક વર્ષમાં ગુજરાતમાં 62 એશિયાઈ સિંહ વિવિધ બીમારીથી મૃત્યુ પામ્યા. રાજ્યમાં 2025 ની ગણતરી મુજબ 891 સિંહ છે.

વિગત

62 મૃત્યુ = 17 સિંહ + 17 સિંહણ + 28 બચ્ચાં.
કારણો — સેપ્ટિસેમિયા, ન્યુમોનિયા, એનીમિયા, કિડની ફેલ્યોર, હૃદયરોગ, લકવો વગેરે.
પગલાં — કૃમિનાશ, ઇતરડી નિયંત્રણ, સિંહ-વિસ્તારમાં પશુધનનું રસીકરણ; સાસણ, જામવાળા ને જૂનાગઢમાં સારવાર કેન્દ્ર.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

એશિયાઈ સિંહ (Panthera leo persica) કુદરતી રીતે વિશ્વમાં ફક્ત ગુજરાતના સૌરાષ્ટ્ર પ્રદેશમાં (ગીર ને આસપાસના વિસ્તાર) જોવા મળે છે.
ગીર રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન ને અભયારણ્ય જૂનાગઢ, ગીર સોમનાથ ને અમરેલી જિલ્લામાં ફેલાયેલાં છે.
સિંહ-ગણતરી સામાન્ય રીતે દર પાંચ વર્ષે થાય છે — 2015 માં 523, 2020 માં 674 ને 2025 માં 891.
IUCN યાદીમાં એશિયાઈ સિંહ 'Endangered' તરીકે નોંધાયેલો છે; વિશ્વ સિંહ દિવસ — 10 ઑગસ્ટ.

રમતગમતયુએસ ઓપનરાયબાકિનાકઝાખસ્તાનગ્રાન્ડ સ્લૅમટેનિસ

14. યુએસ ઓપન 2026 મહિલા એકલ — એલેના રાયબાકિનાએ સબાલેન્કાને હરાવી ખિતાબ જીત્યો

કઝાખસ્તાનની એલેના રાયબાકિનાએ 12 સપ્ટેમ્બરે ન્યૂયૉર્કમાં બે વારની ગત વિજેતા બેલારુસની આર્યના સબાલેન્કાને 6-4, 5-7, 6-2 થી હરાવી યુએસ ઓપન મહિલા એકલ ખિતાબ જીત્યો. આ એમનો ત્રીજો ગ્રાન્ડ સ્લૅમ ખિતાબ છે.

વિગત

વિજેતા — એલેના રાયબાકિના (કઝાખસ્તાન); ઉપવિજેતા — આર્યના સબાલેન્કા (બેલારુસ).
સ્કોર — 6-4, 5-7, 6-2.
સબાલેન્કા સતત ત્રીજું યુએસ ઓપન જીતવાનું ચૂક્યાં.
પુરુષ એકલની ફાઇનલ 13 સપ્ટેમ્બરે છે — એનું પરિણામ આ આવૃત્તિમાં નથી.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

રાયબાકિનાનો પ્રથમ ગ્રાન્ડ સ્લૅમ વિમ્બલ્ડન 2022 હતો.
યુએસ ઓપન વર્ષની ચોથી ને છેલ્લી ગ્રાન્ડ સ્લૅમ છે; ન્યૂયૉર્કના ફ્લશિંગ મેડોઝમાં હાર્ડ કોર્ટ પર રમાય છે.
ચાર ગ્રાન્ડ સ્લૅમની સપાટી — ઑસ્ટ્રેલિયન ઓપન (હાર્ડ), ફ્રેન્ચ ઓપન (ક્લે), વિમ્બલ્ડન (ઘાસ), યુએસ ઓપન (હાર્ડ).
કઝાખસ્તાનની રાજધાની અસ્તાના છે.

રમતગમતવર્લ્ડ ઍથ્લેટિક્સઅલ્ટિમેટ ચૅમ્પિયનશિપબુડાપેસ્ટડુપ્લાન્ટિસઍથ્લેટિક્સ

15. પ્રથમ 'વર્લ્ડ ઍથ્લેટિક્સ અલ્ટિમેટ ચૅમ્પિયનશિપ' બુડાપેસ્ટમાં — ડુપ્લાન્ટિસ, માહુચિખ વિજેતા

વર્લ્ડ ઍથ્લેટિક્સની નવી સ્પર્ધા 'અલ્ટિમેટ ચૅમ્પિયનશિપ' ની પ્રથમ આવૃત્તિ હંગેરીના બુડાપેસ્ટમાં 11 થી 13 સપ્ટેમ્બર 2026 દરમિયાન યોજાઈ રહી છે. પ્રથમ દિવસે, 11 સપ્ટેમ્બરે, સ્વીડનના મોન્ડો ડુપ્લાન્ટિસે 6.20 મીટર સાથે પોલ વૉલ્ટ ને યુક્રેનની યારોસ્લાવા માહુચિખે 1.99 મીટર સાથે હાઈ જમ્પ જીત્યો.

વિગત

આ સ્પર્ધાની પ્રથમ આવૃત્તિ છે; યજમાન બુડાપેસ્ટ (હંગેરી); એ દ્વિવાર્ષિક રહેશે ને એમાં ઑલિમ્પિક ચૅમ્પિયન, વિશ્વ ચૅમ્પિયન, ડાયમંડ લીગ વિજેતા ને વિશ્વ-ક્રમાંકમાં ટોચના ખેલાડીઓ ભાગ લે છે.
કુલ ઇનામ 1 કરોડ US ડૉલર; દરેક વ્યક્તિગત વિજેતાને 1.5 લાખ ડૉલર.
પુરુષ પોલ વૉલ્ટ — મોન્ડો ડુપ્લાન્ટિસ (સ્વીડન), 6.20 મીટર.
મહિલા હાઈ જમ્પ — યારોસ્લાવા માહુચિખ (યુક્રેન).

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

વર્લ્ડ ઍથ્લેટિક્સ (અગાઉ IAAF) ની સ્થાપના 1912 માં થઈ; મુખ્યાલય મોનાકો; પ્રમુખ સેબાસ્ટિયન કો.
બુડાપેસ્ટે 2023 માં વર્લ્ડ ઍથ્લેટિક્સ ચૅમ્પિયનશિપ યોજી હતી, જેમાં નીરજ ચોપરાએ એ ચૅમ્પિયનશિપમાં ભારતનો પ્રથમ સુવર્ણ જીત્યો.
2025 ની વર્લ્ડ ઍથ્લેટિક્સ ચૅમ્પિયનશિપ ટોક્યોમાં યોજાઈ હતી.
હંગેરીની રાજધાની બુડાપેસ્ટ ડેન્યૂબ નદીના કાંઠે છે.

મહત્ત્વના દિવસદક્ષિણ-દક્ષિણ સહયોગUNOSSCબ્યુનોસ આયર્સ પ્લાનગ્લોબલ સાઉથસંયુક્ત રાષ્ટ્ર

16. 12 સપ્ટેમ્બર — દક્ષિણ-દક્ષિણ સહયોગ માટેનો સંયુક્ત રાષ્ટ્ર દિવસ

વિકાસશીલ દેશો (ગ્લોબલ સાઉથ) વચ્ચે જ્ઞાન, ટેકનોલોજી ને અનુભવની આપ-લેને ઊજવતો આ દિવસ દર વર્ષે 12 સપ્ટેમ્બરે મનાવાય છે. 2026 માં આ દિવસે UNOSSC દ્વારા સંકલિત 'ગ્લોબલ અલાયન્સ ફૉર સાઉથ-સાઉથ ઍન્ડ ટ્રાયૅન્ગ્યુલર કો-ઑપરેશન' પણ શરૂ થઈ.

વિગત

2026 ની થીમ — 'Solidarity Rising: Global Alliance for Inclusive and Innovative Development'.
આયોજક સંસ્થા — UN Office for South-South Cooperation (UNOSSC).
'ત્રિકોણીય સહયોગ' એટલે બે કે વધુ વિકાસશીલ દેશો વચ્ચેનો સહયોગ, જેમાં કોઈ વિકસિત દેશ કે બહુપક્ષીય સંસ્થા ટેકો આપે.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

UN મહાસભાએ 2003 માં આ દિવસ જાહેર કર્યો — ત્યારે તારીખ 19 ડિસેમ્બર હતી.
2011 માં તારીખ બદલીને 12 સપ્ટેમ્બર કરાઈ.
કારણ — 12 સપ્ટેમ્બર 1978 એ વિકાસશીલ દેશો વચ્ચે ટેકનિકલ સહયોગ માટેનો બ્યુનોસ આયર્સ પ્લાન ઑફ ઍક્શન (BAPA) અપનાવાયો હતો.

મહત્ત્વના દિવસપ્રાથમિક સારવારIFRCરેડ ક્રૉસહેનરી ડ્યુનાન્ટદિવસ

17. વિશ્વ પ્રાથમિક સારવાર દિવસ — સપ્ટેમ્બરનો બીજો શનિવાર

રેડ ક્રૉસ ને રેડ ક્રેસન્ટ સોસાયટીઓના આંતરરાષ્ટ્રીય મહાસંઘ (IFRC) દ્વારા દર વર્ષે સપ્ટેમ્બરના બીજા શનિવારે વિશ્વ પ્રાથમિક સારવાર દિવસ મનાવાય છે; 2026 માં એ 12 સપ્ટેમ્બરે આવ્યો.

વિગત

તારીખ નિશ્ચિત નથી — દર વર્ષે સપ્ટેમ્બરનો બીજો શનિવાર.
દિવસની શરૂઆત વર્ષ 2000 માં IFRC એ કરી.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

IFRC ની સ્થાપના 1919 માં થઈ; મુખ્યાલય જિનીવા (સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ).
રેડ ક્રૉસના સ્થાપક હેનરી ડ્યુનાન્ટ — 1901 નો પ્રથમ નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર એમને ફ્રેડરિક પાસી સાથે સંયુક્ત રીતે મળ્યો હતો.
એમની જન્મતારીખ 8 મે વિશ્વ રેડ ક્રૉસ દિવસ તરીકે ઊજવાય છે.
ઇન્ડિયન રેડ ક્રૉસ સોસાયટીની સ્થાપના 1920 માં થઈ; ભારતના રાષ્ટ્રપતિ એના પ્રમુખ હોય છે.

પાછલો દિવસ પછીનો દિવસ

તૈયાર છો? આજની ક્વિઝ રમો

આજના કરન્ટ અફેર્સ પર પ્રશ્નો · ફ્રી · ગુજરાતી