14 સપ્ટેમ્બર 2026·11 વિષય

14 સપ્ટેમ્બર 2026 — કરન્ટ અફેર્સ વાંચન સામગ્રી

રાષ્ટ્રીયલોક અદાલતNALSAઅનુચ્છેદ 39Aકાનૂની સેવાન્યાયતંત્ર

1. 2026 ની ત્રીજી રાષ્ટ્રીય લોક અદાલત — એક દિવસમાં 2.10 કરોડથી વધુ કેસનો નિકાલ

રાષ્ટ્રીય કાનૂની સેવા સત્તામંડળ (NALSA) એ 12 સપ્ટેમ્બર 2026 એ વર્ષની ત્રીજી રાષ્ટ્રીય લોક અદાલત યોજી. સાંજ સુધીના કામચલાઉ આંકડા પ્રમાણે 2.10 કરોડથી વધુ કેસનો સમાધાનથી નિકાલ થયો ને કુલ સમાધાન-રકમ ₹13,589.28 કરોડ રહી.

વિગત

નિકાલ થયેલા કેસમાંથી આશરે 1.91 કરોડ કેસ અદાલતમાં દાખલ થયા પહેલાંના (પ્રી-લિટિગેશન) ને આશરે 19.6 લાખ કેસ અદાલતોમાં પડતર હતા.
26 રાજ્ય ને 7 કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં લોક અદાલતની બેન્ચો બેઠી.
કર્ણાટક, રાજસ્થાન ને દિલ્હીમાં આ રાષ્ટ્રીય લોક અદાલત પછીની તારીખે યોજાશે.
ચેક રિટર્ન, વાહન-અકસ્માત વળતર, લગ્નવિષયક વિવાદ, શ્રમ, ગ્રાહક-ફરિયાદ જેવા કેસ લેવાયા.
NALSA ના મુખ્ય સંરક્ષક ભારતના મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ સૂર્યકાંત ને કાર્યકારી અધ્યક્ષ ન્યાયમૂર્તિ વિક્રમનાથ છે.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

NALSA ની રચના કાનૂની સેવા સત્તામંડળ અધિનિયમ, 1987 હેઠળ થઈ; કાયદો 9 નવેમ્બર 1995 થી અમલમાં આવ્યો.
એટલે 9 નવેમ્બર રાષ્ટ્રીય કાનૂની સેવા દિવસ તરીકે ઊજવાય છે.
ગરીબ ને નબળા વર્ગને મફત કાનૂની સહાયની જોગવાઈ બંધારણના અનુચ્છેદ 39A (રાજ્યનીતિના માર્ગદર્શક સિદ્ધાંત) માં છે.
ભારતના મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ NALSA ના મુખ્ય સંરક્ષક હોય છે.

રાષ્ટ્રીયસમાન નાગરિક ધારોUCCઅનુચ્છેદ 44ઉત્તરાખંડગુજરાત

2. અમિત શાહનું નિવેદન — NDA શાસિત 21 રાજ્યોમાં 2029 પહેલાં સમાન નાગરિક ધારો લાવવાનો વિશ્વાસ

કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહે 13 સપ્ટેમ્બરે મુંબઈમાં પત્રકાર પરિષદમાં વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો કે ભાજપ-NDA શાસિત 21 રાજ્યોમાં 2029 પહેલાં સમાન નાગરિક ધારો (UCC) લવાશે. આ સરકારી નિર્ણય નહીં, ગૃહમંત્રીનું જાહેર નિવેદન છે. અત્યાર સુધી ઉત્તરાખંડમાં UCC અમલમાં છે, ને ગુજરાત, આસામ તથા મધ્ય પ્રદેશની વિધાનસભાઓએ UCC વિધેયક પસાર કર્યાં છે.

વિગત

ઉત્તરાખંડ પ્રથમ — ત્યાં UCC 27 જાન્યુઆરી 2025 થી અમલમાં છે.
ગુજરાત બીજું — ગુજરાત વિધાનસભાએ 24 માર્ચ 2026 એ UCC વિધેયક પસાર કર્યું.
આસામ ત્રીજું ને પૂર્વોત્તરનું પ્રથમ — 27 મે 2026 એ વિધેયક પસાર; મધ્ય પ્રદેશ ચોથું — 21 જુલાઈ 2026 એ વિધેયક પસાર.
ગોવામાં અલગ, લાંબા સમયથી ચાલતી સમાન નાગરિક સંહિતા છે.
UCC એટલે લગ્ન, છૂટાછેડા, વારસો, દત્તક જેવી અંગત બાબતોમાં બધા ધર્મના નાગરિકો માટે એક જ કાયદો.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

સમાન નાગરિક ધારાની જોગવાઈ બંધારણના અનુચ્છેદ 44 માં છે — ભાગ IV, રાજ્યનીતિના માર્ગદર્શક સિદ્ધાંત.
માર્ગદર્શક સિદ્ધાંતો અદાલત મારફતે અમલ કરાવી શકાતા નથી.
ઉત્તરાખંડનો UCC મુસદ્દો નિવૃત્ત ન્યાયમૂર્તિ રંજના દેસાઈના અધ્યક્ષપદે રચાયેલી સમિતિએ ઘડ્યો હતો.

રાષ્ટ્રીયસ્ટીલ સ્લૅગCSIR-CRRIગિનેસ વિક્રમરાયગઢવેસ્ટ ટુ વેલ્થ

3. સ્ટીલ-સ્લૅગમાંથી બનેલો વિશ્વનો સૌથી લાંબો રસ્તો — છત્તીસગઢના રાયગઢમાં ગિનેસ વિક્રમ

જિંદાલ સ્ટીલ લિમિટેડ ને CSIR-કેન્દ્રીય માર્ગ સંશોધન સંસ્થા (CSIR-CRRI) એ છત્તીસગઢના રાયગઢમાં પ્રોસેસ કરેલા સ્ટીલ-સ્લૅગથી બનાવેલા રસ્તા માટે ગિનેસ વર્લ્ડ રેકૉર્ડ્સનું બિરુદ મેળવ્યું.

વિગત

રસ્તાની લંબાઈ 1.85 કિમી; ચાર લેનનો વિભાજિત રસ્તો.
આશરે 2 લાખ ટન પ્રોસેસ કરેલો સ્ટીલ-સ્લૅગ વપરાયો — કુદરતી પથ્થરની જગ્યા સંપૂર્ણપણે સ્લૅગે લીધી.
અહેવાલ મુજબ બાંધકામ-ખર્ચમાં આશરે 40 ટકા સુધીની બચત થઈ.
સ્લૅગ એટલે સ્ટીલ બનાવતી વખતે નીકળતો ઔદ્યોગિક કચરો — એનો રસ્તામાં ઉપયોગ 'કચરામાંથી કંચન'નું ઉદાહરણ ગણાયું.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

CSIR-CRRI નું મુખ્યાલય નવી દિલ્હી; સ્થાપના 1952. સ્ટીલ-સ્લૅગ રોડ ટૅક્નૉલૉજી આ સંસ્થાએ વિકસાવી છે.
દેશનો પ્રથમ પ્રોસેસ્ડ સ્ટીલ-સ્લૅગ રસ્તો જૂન 2022 માં ગુજરાતના સુરતના હજીરામાં બન્યો હતો.
CSIR (વૈજ્ઞાનિક અને ઔદ્યોગિક સંશોધન પરિષદ) વિજ્ઞાન અને ટૅક્નૉલૉજી મંત્રાલય હેઠળ છે.

ગુજરાતભૂપેન્દ્ર પટેલમુખ્યમંત્રીગુજરાત બજેટઅનુચ્છેદ 164ઘાટલોડિયા

4. મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલનાં પાંચ વર્ષ પૂરાં

ભૂપેન્દ્ર પટેલે 13 સપ્ટેમ્બર 2021 એ ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી તરીકે પહેલી વાર શપથ લીધા હતા; 13 સપ્ટેમ્બર 2026 એ એમણે આ પદ પર પાંચ વર્ષ પૂરાં કર્યાં. રાજ્ય સરકારે આ નિમિત્તે પાંચ વર્ષની સિદ્ધિઓની યાદી બહાર પાડી.

વિગત

પહેલી વાર શપથ 13 સપ્ટેમ્બર 2021 એ, વિજય રૂપાણીના રાજીનામા પછી; બીજી મુદત માટે શપથ 12 ડિસેમ્બર 2022 એ.
સરકારની યાદી મુજબ 2026-27 નું ₹4.08 લાખ કરોડનું બજેટ ગુજરાતનું અત્યાર સુધીનું સૌથી મોટું બજેટ છે.
એ જ ગાળામાં ગુજરાત વિધાનસભાએ સમાન નાગરિક ધારાનું વિધેયક પસાર કર્યું.
સરકારી દાવા મુજબ PMJAY-MA હેઠળ વાર્ષિક આરોગ્ય-કવચ ₹5 લાખથી વધારીને ₹10 લાખ કરાયું, ને 'નમો લક્ષ્મી' હેઠળ 25 લાખથી વધુ વિદ્યાર્થિનીઓને સહાય અપાઈ.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

ગુજરાત રાજ્યની સ્થાપના 1 મે 1960 એ થઈ; પ્રથમ મુખ્યમંત્રી ડૉ. જીવરાજ મહેતા.
ભૂપેન્દ્ર પટેલ અમદાવાદની ઘાટલોડિયા બેઠકના ધારાસભ્ય છે.
મુખ્યમંત્રીની નિમણૂક રાજ્યપાલ કરે છે — બંધારણનો અનુચ્છેદ 164.

ગુજરાતWCEFચક્રીય અર્થતંત્રમહાત્મા મંદિરસિત્રાફિનલૅન્ડ

5. વિશ્વ ચક્રીય અર્થતંત્ર મંચ (WCEF) 2026 ગાંધીનગરમાં — દક્ષિણ એશિયામાં પહેલી વાર

13 સપ્ટેમ્બરે જાહેર થયું કે વિશ્વ ચક્રીય અર્થતંત્ર મંચ (World Circular Economy Forum – WCEF) 2026 ગાંધીનગરના મહાત્મા મંદિરમાં 15 સપ્ટેમ્બરથી યોજાશે. આ વૈશ્વિક મંચ પહેલી વાર દક્ષિણ એશિયામાં યોજાઈ રહ્યો છે.

વિગત

સ્થળ — મહાત્મા મંદિર કન્વેન્શન સેન્ટર, ગાંધીનગર; શરૂઆત 15 સપ્ટેમ્બર 2026.
થીમ — 'Circular Economy: Transition for People and Prosperity'.
ઉદ્ઘાટન કેન્દ્રીય પર્યાવરણ મંત્રી ભૂપેન્દર યાદવ ને મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલ કરશે.
આયોજકોમાં ફિનલૅન્ડની સંસ્થા સિત્રા, ફિનલૅન્ડ સરકાર, કેન્દ્રીય પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ (CPCB), પર્યાવરણ મંત્રાલય, ગુજરાત સરકાર ને ગુજરાત પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ સામેલ છે.
65 થી વધુ દેશના 2,000 થી વધુ પ્રતિનિધિ ભાગ લેશે.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

WCEF ની શરૂઆત ફિનલૅન્ડની સિત્રા (Finnish Innovation Fund Sitra) એ 2017 માં હેલસિંકીમાં કરી હતી.
ચક્રીય અર્થતંત્ર એટલે ઘટાડો, ફરી વાપરો ને રિસાઇકલ કરો — કચરો ઓછો કરતું મૉડલ.
CPCB ની રચના જળ (પ્રદૂષણ નિવારણ અને નિયંત્રણ) અધિનિયમ, 1974 હેઠળ થઈ.
ફિનલૅન્ડની રાજધાની હેલસિંકી છે.

રમતગમતયુએસ ઓપનઝ્વેરેવજર્મનીગ્રાન્ડ સ્લૅમટેનિસ

6. યુએસ ઓપન 2026 પુરુષ એકલ — ઍલેક્ઝાન્ડર ઝ્વેરેવ ચૅમ્પિયન

જર્મનીના ઍલેક્ઝાન્ડર ઝ્વેરેવે 13 સપ્ટેમ્બરે ન્યૂયૉર્કમાં ફાઇનલમાં અમેરિકાના બેન શેલ્ટનને 6-3, 7-6(2), 5-7, 6-2 થી હરાવી યુએસ ઓપન 2026 નો પુરુષ એકલ ખિતાબ જીત્યો. આ એમનો બીજો ગ્રાન્ડ સ્લૅમ છે.

વિગત

વિજેતા — ઍલેક્ઝાન્ડર ઝ્વેરેવ (જર્મની); ઉપવિજેતા — બેન શેલ્ટન (અમેરિકા).
ઝ્વેરેવનો પહેલો ગ્રાન્ડ સ્લૅમ આ જ વર્ષે ફ્રેન્ચ ઓપન 2026 હતો.
યુએસ ઓપન જીતનારા એ બીજા જર્મન પુરુષ છે — પહેલા બોરિસ બેકર (1989).
મહિલા એકલનો ખિતાબ કઝાખસ્તાનની એલેના રાયબાકિનાએ જીત્યો હતો.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

યુએસ ઓપન વર્ષની ચોથી ને છેલ્લી ગ્રાન્ડ સ્લૅમ છે; ન્યૂયૉર્કના ફ્લશિંગ મેડોઝમાં હાર્ડ કોર્ટ પર રમાય છે.
એનું મુખ્ય સ્ટેડિયમ આર્થર ઍશ સ્ટેડિયમ છે.
ચાર ગ્રાન્ડ સ્લૅમની સપાટી — ઑસ્ટ્રેલિયન ઓપન (હાર્ડ), ફ્રેન્ચ ઓપન (ક્લે), વિમ્બલ્ડન (ઘાસ), યુએસ ઓપન (હાર્ડ).
જર્મનીની રાજધાની બર્લિન છે.

રમતગમતમહિલા એશિયા કપહરમનપ્રીત કૌરACCદુબઈક્રિકેટ

7. મહિલા ટી-20 એશિયા કપ 2026 — ભારત શ્રીલંકાને 72 રને હરાવી આઠમી વાર ચૅમ્પિયન

દુબઈ આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ સ્ટેડિયમમાં 13 સપ્ટેમ્બરે રમાયેલી ફાઇનલમાં ભારતે 20 ઓવરમાં 5 વિકેટે 183 રન કર્યા ને શ્રીલંકાને 111 રનમાં સમેટી 72 રને જીત મેળવી. આ ભારતનો આઠમો મહિલા એશિયા કપ ખિતાબ છે.

વિગત

ભારતની કપ્તાન હરમનપ્રીત કૌર; શ્રીલંકાની કપ્તાન ચમારી અટાપટ્ટુ.
બૅટિંગ — શેફાલી વર્મા 68 ને સ્મૃતિ મંધાના 59; બંનેએ પહેલી વિકેટ માટે 129 રન જોડ્યા.
બૉલિંગ — એન. શ્રી ચરણી 4 વિકેટ, દીપ્તિ શર્મા 3 વિકેટ.
2024 ની ફાઇનલમાં શ્રીલંકાએ ભારતને હરાવ્યું હતું.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

મહિલા એશિયા કપની શરૂઆત 2004 માં શ્રીલંકામાં થઈ.
આયોજક એશિયન ક્રિકેટ કાઉન્સિલ (ACC) — સ્થાપના 1983.
દુબઈ UAE ના સાત અમીરાતમાંનું એક છે; UAE ની રાજધાની અબુ ધાબી.

રમતગમતજુનિયર હૉકીએશિયા કપFIHહૉકી ઇન્ડિયાજુનિયર વર્લ્ડ કપ

8. જુનિયર હૉકી એશિયા કપ 2026 — ભારતની મહિલા ને પુરુષ બંને ટીમ ચૅમ્પિયન

ચીનના મોકી ખાતે 13 સપ્ટેમ્બરે રમાયેલી ફાઇનલમાં ભારતની જુનિયર મહિલા ટીમે યજમાન ચીનને 1-0 થી ને જુનિયર પુરુષ ટીમે દક્ષિણ કોરિયાને 4-1 થી હરાવી ખિતાબ જીત્યા.

વિગત

મહિલા ફાઇનલનો એકમાત્ર ગોલ સાનિકા ચંદ્રકાંત માનેએ કર્યો; ભારતનો આ સતત ત્રીજો ખિતાબ છે.
પુરુષ ટીમનો આ વિક્રમી છઠ્ઠો ખિતાબ છે; કપ્તાન અનમોલ એક્કા.
બંને ટીમ 2027 ના FIH જુનિયર વર્લ્ડ કપ માટે ક્વૉલિફાય થઈ.
જુનિયર એશિયા કપ અંડર-21 ખેલાડીઓ માટેની સ્પર્ધા છે.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

એશિયન હૉકી ફેડરેશન (AHF) નું મુખ્યાલય કુઆલાલમ્પુર (મલેશિયા) માં છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય હૉકી ફેડરેશન (FIH) નું મુખ્યાલય લૉઝાન (સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ) માં છે.
2025 નો પુરુષ FIH જુનિયર વર્લ્ડ કપ ભારતમાં રમાયો હતો.

રમતગમતધીરજ બોમ્મદેવરાતીરંદાજીવર્લ્ડ કપ ફાઇનલરિકર્વડોલા બૅનર્જી

9. ધીરજ બોમ્મદેવરા — આર્ચરી વર્લ્ડ કપ ફાઇનલ જીતનારા પ્રથમ ભારતીય પુરુષ

મેક્સિકોના સાલ્ટિલો ખાતે 13 સપ્ટેમ્બરે આર્ચરી વર્લ્ડ કપ ફાઇનલ 2026 માં ધીરજ બોમ્મદેવરાએ રિકર્વ પુરુષ એકલમાં જાપાનના જુન્યા નાકાનિશીને શૂટ-ઑફમાં 6-5 થી હરાવી સુવર્ણ જીત્યો.

વિગત

વર્લ્ડ કપ ફાઇનલ જીતનારા ધીરજ પ્રથમ ભારતીય પુરુષ છે.
એકંદરે એ બીજા ભારતીય છે — પહેલાં ડોલા બૅનર્જીએ 2007 માં મહિલા રિકર્વમાં આ ખિતાબ જીત્યો હતો.
શૂટ-ઑફમાં ધીરજે 10 ને નાકાનિશીએ 9 પૉઇન્ટ મેળવ્યા.
ધીરજ ભારતીય સેનાના તીરંદાજ છે.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

ધીરજ બોમ્મદેવરા આંધ્ર પ્રદેશના વિજયવાડાના છે.
વર્લ્ડ આર્ચરીનું મુખ્યાલય લૉઝાન (સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ) માં છે.
રિકર્વ ધનુષ ઑલિમ્પિકમાં વપરાય છે; કમ્પાઉન્ડ ધનુષ ઑલિમ્પિકમાં નથી.

મહત્ત્વના દિવસગુફા અને કાર્સ્ટ દિવસUNESCOસ્લોવેનિયાકાર્સ્ટભૂગોળ

10. 13 સપ્ટેમ્બર — પ્રથમ આંતરરાષ્ટ્રીય ગુફા અને કાર્સ્ટ દિવસ

UNESCO એ જાહેર કરેલો 'આંતરરાષ્ટ્રીય ગુફા અને કાર્સ્ટ દિવસ' 13 સપ્ટેમ્બર 2026 એ પહેલી વાર ઊજવાયો. પ્રથમ ઉજવણી સ્લોવેનિયાના પોસ્તોઇના શહેરમાં આંતરરાષ્ટ્રીય વૈજ્ઞાનિક પરિષદ ને સત્તાવાર સમારંભ સાથે થઈ.

વિગત

UNESCO ની સામાન્ય પરિષદે 12 નવેમ્બર 2025 એ ઉઝબેકિસ્તાનના સમરકંદમાં સર્વાનુમતે આ દિવસ જાહેર કર્યો.
દરખાસ્ત સ્લોવેનિયા સરકારે, પોસ્તોઇના સ્થિત આંતરરાષ્ટ્રીય ગુફા-વિજ્ઞાન સંઘ (UIS) ના સૂચનથી મૂકી હતી.
UNESCO મુજબ કાર્સ્ટ પ્રદેશો એક અબજથી વધુ લોકોને પીવાનું પાણી પૂરું પાડે છે.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

'કાર્સ્ટ' એટલે ચૂનાના પથ્થર જેવા દ્રાવ્ય ખડકો પાણીમાં ઓગળવાથી બનતું ભૂદૃશ્ય — ગુફા, સિંકહોલ, ભૂગર્ભ નદી.
'કાર્સ્ટ' શબ્દ સ્લોવેનિયાના 'ક્રાસ' પ્રદેશ પરથી આવ્યો છે.
UNESCO ની સ્થાપના 1945 માં થઈ; મુખ્યાલય પૅરિસ.

મહત્ત્વના દિવસસેપ્સિસવિશ્વ સેપ્સિસ દિવસWHOગ્લોબલ સેપ્સિસ અલાયન્સઆરોગ્ય

11. 13 સપ્ટેમ્બર — વિશ્વ સેપ્સિસ દિવસ

દર વર્ષે 13 સપ્ટેમ્બરે સેપ્સિસ — ચેપ સામે શરીરની જોખમી પ્રતિક્રિયા — વિશે જાગૃતિ માટે વિશ્વ સેપ્સિસ દિવસ ઊજવાય છે. 2026 ની થીમ 'Invest in Sepsis – Save Lives' છે.

વિગત

આયોજક — ગ્લોબલ સેપ્સિસ અલાયન્સ (GSA).
થીમ સરકારો ને આરોગ્યતંત્રને સેપ્સિસના નિવારણ, વહેલા નિદાન ને સારવારમાં રોકાણ કરવા અપીલ કરે છે.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

વિશ્વ આરોગ્ય સભા (WHA) એ મે 2017 માં ઠરાવ WHA70.7 પસાર કરી સેપ્સિસને વૈશ્વિક આરોગ્ય-પ્રાથમિકતા જાહેર કરી.
WHO ની સ્થાપના 7 એપ્રિલ 1948 એ થઈ — એ દિવસ વિશ્વ આરોગ્ય દિવસ છે; મુખ્યાલય જિનીવા.
1 ડિસેમ્બર વિશ્વ એઇડ્સ દિવસ ને 14 નવેમ્બર વિશ્વ ડાયાબિટીસ દિવસ છે.

પાછલો દિવસ પછીનો દિવસ

તૈયાર છો? આજની ક્વિઝ રમો

આજના કરન્ટ અફેર્સ પર પ્રશ્નો · ફ્રી · ગુજરાતી