વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ 17 સપ્ટેમ્બરે નવી દિલ્હીના દ્વારકા ખાતે યશોભૂમિમાં SEMICON India 2026 ની પાંચમી આવૃત્તિ ખુલ્લી મૂકી. ત્રણ દિવસના આ કાર્યક્રમની થીમ 'Transform Tomorrow: Silicon to Systems – Building the Ecosystem' છે.
વિગત
આયોજક — ઇન્ડિયા સેમિકન્ડક્ટર મિશન (ISM), ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ને માહિતી પ્રૌદ્યોગિકી મંત્રાલય (MeitY) ને વૈશ્વિક ઉદ્યોગ સંગઠન SEMI.
અહેવાલો મુજબ 600 થી વધુ કંપની ને 52 દેશની ભાગીદારી; છ દેશ-મંડપ — જાપાન, દક્ષિણ કોરિયા, મલેશિયા, નેધરલૅન્ડ્સ, સિંગાપોર ને સ્વીડન.
પહેલા જ દિવસે આશરે ₹1 લાખ કરોડનાં રોકાણ-વચન ને 16 સમજૂતી-કરાર તથા જાહેરાતો.
મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે 'Semicon 2.0' નો અમલ-નકશો રજૂ કર્યો; એનાં છ ક્ષેત્ર — ચિપ ડિઝાઇન, યંત્રો ને સામગ્રી, ફૅબ, ઍડ્વાન્સ્ડ પૅકેજિંગ, પ્રયોજિત સંશોધન ને કૌશલ્ય-વિકાસ.
ચિપ-ડિઝાઇન દેશભરમાં પહોંચાડવા છ 'ChipIN' પ્રાદેશિક કેન્દ્ર જાહેર થયાં.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
ઇન્ડિયા સેમિકન્ડક્ટર મિશન (ISM) 2021 માં ₹76,000 કરોડના ખર્ચે શરૂ થયું; નોડલ મંત્રાલય MeitY.
'Semicon 2.0' ને કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે જુલાઈ 2026 માં ₹1,27,500 કરોડના ખર્ચે મંજૂરી આપી હતી.
પહેલી SEMICON India 2022 માં બેંગલુરુમાં યોજાઈ હતી.
યશોભૂમિ (ભારત આંતરરાષ્ટ્રીય સંમેલન ને પ્રદર્શન કેન્દ્ર), દ્વારકા — 17 સપ્ટેમ્બર 2023 એ ખુલ્લું મુકાયું; સેમિકન્ડક્ટરનું મૂળ દ્રવ્ય સિલિકોન છે.
2. પ્રોજેક્ટ ચીતાનાં ચાર વર્ષ — ભારતમાં ચિત્તાની સંખ્યા 52
17 સપ્ટેમ્બર 2022 એ કુનો રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનમાં નામિબિયાથી આઠ ચિત્તા છોડાયા એને ચાર વર્ષ પૂરાં થયાં. ચાર વર્ષના દરજ્જા-અહેવાલ મુજબ ભારતમાં હવે 52 ચિત્તા છે, જેમાંથી 32 ભારતમાં જ જન્મેલા.
વિગત
49 ચિત્તા કુનો રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન (મધ્યપ્રદેશ) માં ને 3 ગાંધી સાગર વન્યજીવ અભયારણ્યમાં.
પ્રોજેક્ટનો ક્રમ — 17 સપ્ટેમ્બર 2022 એ નામિબિયાથી 8, 18 ફેબ્રુઆરી 2023 એ દક્ષિણ આફ્રિકાથી 12 ને 28 ફેબ્રુઆરી 2026 એ બોત્સ્વાનાથી 9 ચિત્તા.
બીજી પેઢીનાં બચ્ચાં જીવતાં રહેતાં કાર્યક્રમ હવે 'સ્થિરીકરણ'ના તબક્કામાં ગણાય છે.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
ભારતમાં ચિત્તાને 1952 માં લુપ્ત જાહેર કરાયો હતો.
કુનો રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન મધ્યપ્રદેશના શ્યોપુર જિલ્લામાં, કુનો નદી (ચંબલની ઉપનદી) ના કાંઠે આવેલો છે.
ચિત્તો દુનિયાનું સૌથી ઝડપી દોડતું પ્રાણી છે ને IUCN ની યાદીમાં 'Vulnerable' ગણાય છે.
પાકિસ્તાન ને ચીનના 'સીમા સંયુક્ત આયોગ' ની પહેલી બેઠક ઇસ્લામાબાદમાં ચાલતી હતી ત્યારે ભારતે એને સ્પષ્ટપણે નકારી કાઢ્યું. વિદેશ મંત્રાલયનું કહેવું — પાકિસ્તાન ને ચીન વચ્ચે કોઈ સીમા છે જ નહીં, એટલે એમના 'સીમા આયોગ' નો કોઈ કાનૂની આધાર નથી.
વિગત
વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલે કહ્યું કે પાકિસ્તાનને ભારતીય પ્રદેશ અંગે કરાર કરવાનું કોઈ 'locus standi' નથી, ને પાકિસ્તાનને ગેરકાયદે કબજા હેઠળનો ભારતીય પ્રદેશ ખાલી કરવા કહ્યું.
ભારતે 1963 ના કહેવાતા ચીન-પાકિસ્તાન સીમા કરારને કદી માન્યતા આપી નથી — એ ભારત માટે ગેરકાયદે ને અમાન્ય છે.
એ કરાર હેઠળ પાકિસ્તાને શક્સગામ ખીણનો વિસ્તાર ચીનને સોંપ્યાનો દાવો કર્યો હતો.
ભારતનું વલણ — જમ્મુ-કાશ્મીર ને લદ્દાખ, પાક-અધિકૃત કાશ્મીર, ગિલગિટ-બાલ્ટિસ્તાન ને અક્સાઈ ચીન સહિત, ભારતનાં અભિન્ન અંગ છે.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
શક્સગામ ખીણ કારાકોરમ પર્વતમાળામાં આવેલી છે.
ભારતનું સૌથી ઊંચું શિખર K2 (ગોડવિન ઑસ્ટિન, 8,611 મી.) આ જ કારાકોરમ હારમાળામાં છે; કંચનજંઘા (8,586 મી.) બીજા ક્રમે.
વિદેશ મંત્રાલયનું મુખ્યાલય સાઉથ બ્લૉક, નવી દિલ્હીમાં છે.
રાષ્ટ્રીયભૂટાનUPINPCIજયશંકરશિષ્યવૃત્તિ
4. ભારત-ભૂટાન — આંતરરાષ્ટ્રીય UPI નો બીજો તબક્કો શરૂ
વિદેશમંત્રી એસ. જયશંકર ને ભૂટાનના વડાપ્રધાન શેરિંગ તોબગેએ 17 સપ્ટેમ્બરે આંતરરાષ્ટ્રીય UPI નો બીજો તબક્કો શરૂ કર્યો. હવે ભારત આવતા ભૂટાની નાગરિકો પણ UPI થી ચુકવણી કરી શકશે — બે-તરફી જોડાણ પૂરું થયું.
5. સર્વોચ્ચ અદાલત — ધોરણ 6 ના હાલના વિદ્યાર્થીઓને ત્રિભાષા શરતમાંથી છૂટ આપવા CBSE ને કહ્યું
સર્વોચ્ચ અદાલતે CBSE ને કહ્યું કે ધોરણ 6 ના હાલના વિદ્યાર્થીઓને ત્રીજી ભાષાની નવી ફરજિયાત શરતમાંથી એક વખતની છૂટ આપવાનું વિચારે — શૈક્ષણિક વર્ષની વચ્ચે આવી નીતિ બાળકો માટે અચાનક આઘાત ન બનવી જોઈએ.
વિગત
ખંડપીઠ — મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત, ન્યાયમૂર્તિ જોયમાલ્ય બાગચી ને ન્યાયમૂર્તિ વી. મોહના.
અદાલતનું સૂચન — સુધારેલી વ્યવસ્થા 1 જાન્યુઆરી 2027 થી ધોરણ 6 માં દાખલ થનારા વિદ્યાર્થીઓ માટે ફરજિયાત બનાવી શકાય.
CBSE વતી અધિક સૉલિસિટર જનરલ ઐશ્વર્યા ભાટીએ સૂચન પર વિચાર કરવાની ખાતરી આપી.
ત્રિભાષા સૂત્રમાં બે ભારતીય ભાષા ભણવી ફરજિયાત છે — એ રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ 2020 માંથી આવે છે.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
CBSE ની સ્થાપના 1962 માં થઈ; મુખ્યાલય નવી દિલ્હી, શિક્ષણ મંત્રાલય હેઠળ.
ત્રિભાષા સૂત્રની ભલામણ કોઠારી આયોગ (1964-66) એ કરી ને 1968 ની રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિએ એ સ્વીકાર્યું.
સર્વોચ્ચ અદાલતની સ્થાપના 28 જાન્યુઆરી 1950 એ થઈ (અનુચ્છેદ 124).
સર્વોચ્ચ અદાલતે મૌખિક અવલોકન કર્યું કે ફરજિયાત ઇન્ટર્નશિપ કરતા બધા તબીબી સ્નાતકોને — ભારતમાં ભણ્યા હોય કે વિદેશમાં — સરખું સ્ટાઇપેન્ડ મળવું જોઈએ, ને આ મુદ્દે વ્યાપક આદેશ આપવાનો સંકેત આપ્યો. કેસ હજુ પડતર છે.
વિગત
તબીબી કૉલેજોને વિદેશી તબીબી સ્નાતકો (FMG) ને ભારતીય સ્નાતકો જેટલું જ સ્ટાઇપેન્ડ ચૂકવવાનો નિર્દેશ; તફાવતની રકમ ભરપાઈ કરવાની.
સ્ટાઇપેન્ડ ન ચૂકવનારાં રાજ્યોને અદાલતની અવમાનનાની ચેતવણી.
રાષ્ટ્રીય તબીબી આયોગ (NMC) ને વિલંબનો ખુલાસો કરવા કહેવાયું.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
રાષ્ટ્રીય તબીબી આયોગ (NMC) NMC અધિનિયમ, 2019 હેઠળ રચાયો ને સપ્ટેમ્બર 2020 માં એણે ભારતીય તબીબી પરિષદ (MCI) નું સ્થાન લીધું.
NMC નું મુખ્યાલય નવી દિલ્હી; એ આરોગ્ય ને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલય હેઠળ આવે છે.
ભારતના મહાનિબંધકની અધિસૂચના મુજબ જન્મ ને મરણ નોંધણી (સુધારા) અધિનિયમ, 2026 ની જોગવાઈઓ 1 ઑક્ટોબર 2026 થી અમલમાં આવશે. કાયદો મોડી નોંધણીના નિયમો કડક કરે છે.
વિગત
જન્મ કે મરણના એક વર્ષ પછી પણ બે વર્ષની અંદર નોંધણી કરાવવી હોય તો જિલ્લા મૅજિસ્ટ્રેટ કે અધિકૃત કારોબારી મૅજિસ્ટ્રેટનો હુકમ જરૂરી.
બે વર્ષ પછીની અરજી માટે હવે પ્રથમ વર્ગના ન્યાયિક મૅજિસ્ટ્રેટ (JMFC) નો હુકમ ફરજિયાત.
અધિનિયમ ક્રમાંક — 2026 નો 12મો અધિનિયમ.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
મૂળ કાયદો જન્મ ને મરણ નોંધણી અધિનિયમ, 1969 છે.
ભારતના મહાનિબંધક ને વસ્તીગણતરી કમિશનર (RGI) ની કચેરી ગૃહ મંત્રાલય હેઠળ આવે છે.
વસ્તીગણતરી ને નાગરિક નોંધણી પ્રણાલી (CRS) બંને એ જ કચેરી સંભાળે છે.
રાષ્ટ્રીયNIOSNCTEબ્રિજ કોર્સશિક્ષક શિક્ષણB.Ed.
8. પ્રાથમિક શિક્ષકો માટે NIOS નો છ મહિનાનો 'બ્રિજ કોર્સ' શરૂ
કેન્દ્રીય શિક્ષણમંત્રી પ્રહ્લાદ જોશીએ 16 સપ્ટેમ્બરે પ્રાથમિક શિક્ષણમાં છ મહિનાનો પ્રમાણપત્ર 'બ્રિજ કોર્સ' શરૂ કર્યો — B.Ed. ની લાયકાત ધરાવતા, નોકરીમાં હોય એવા પ્રાથમિક શિક્ષકો માટે. (સમાચાર 17 સપ્ટેમ્બરે આવ્યા.)
વિગત
અમલ રાષ્ટ્રીય મુક્ત વિદ્યાલયી શિક્ષણ સંસ્થાન (NIOS) દ્વારા; રૂપરેખા રાષ્ટ્રીય અધ્યાપક શિક્ષણ પરિષદ (NCTE) ના માળખા પ્રમાણે.
માળખું — છ સૈદ્ધાંતિક અભ્યાસક્રમ ને શાળા-આધારિત પ્રાયોગિક કાર્ય; ઓછામાં ઓછા 10 દિવસ ઑનલાઇન સંપર્ક-વર્ગ ને 20 દિવસ શાળામાં અનુભવ.
પાત્રતા — 28 જૂન 2018 થી 11 ઑગસ્ટ 2023 વચ્ચે નિમાયેલા, B.Ed. ધરાવતા પ્રાથમિક શિક્ષકો.
આ કોર્સ સર્વોચ્ચ અદાલતના 'દેવેશ શર્મા વિરુદ્ધ ભારત સંઘ' (8 એપ્રિલ 2024) ચુકાદાના અમલ માટે છે — એ ચુકાદા મુજબ ફક્ત B.Ed. ધરાવનાર પ્રાથમિક કક્ષાએ ભણાવી ન શકે.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
NIOS ની સ્થાપના 1989 માં થઈ; મુખ્યાલય નોઇડા (ઉત્તર પ્રદેશ), શિક્ષણ મંત્રાલય હેઠળ.
NIOS દુનિયાની સૌથી મોટી મુક્ત શાળા-પ્રણાલી ગણાય છે.
NCTE અધિનિયમ 1993 હેઠળ NCTE 1995 માં વૈધાનિક સંસ્થા બની; મુખ્યાલય નવી દિલ્હી.
9. ભારતીય તટરક્ષક દળના કમાન્ડરોની 43મી પરિષદ નવી દિલ્હીમાં
ભારતીય તટરક્ષક દળના કમાન્ડરોની 43મી પરિષદ 17 થી 19 સપ્ટેમ્બર દરમિયાન નવી દિલ્હીના તટરક્ષક મુખ્યાલયમાં યોજાઈ. પહેલા દિવસે સંરક્ષણ રાજ્યમંત્રી સંજય સેઠે વરિષ્ઠ કમાન્ડરોને સંબોધ્યા.
વિગત
ચર્ચાના મુદ્દા — દરિયાઈ સુરક્ષાના નવા પડકાર, કાર્યાત્મક સજ્જતા ને દળના આધુનિકીકરણનો નકશો.
'મેક ઇન ઇન્ડિયા' હેઠળ સ્વદેશીકરણની પહેલોની સમીક્ષા.
સ્થળ — તટરક્ષક મુખ્યાલય, નવી દિલ્હી.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
ભારતીય તટરક્ષક દળની ઔપચારિક સ્થાપના 18 ઑગસ્ટ 1978 એ તટરક્ષક અધિનિયમ, 1978 હેઠળ થઈ.
એ સંરક્ષણ મંત્રાલય હેઠળ આવે છે; મુખ્યાલય નવી દિલ્હી.
એનું સૂત્ર 'વયં રક્ષામઃ' (અમે રક્ષણ કરીએ છીએ) છે ને વડાને મહાનિદેશક (DG) કહેવાય છે.
ભારતમાં પહેલી વાર જમીન-કાર્બન ક્રેડિટની રકમ ખેડૂતોના ખાતામાં સીધી (DBT) જમા થઈ. પંજાબ ને હરિયાણાના 2,550 નાના ખેડૂતને કુલ ₹2.9 કરોડથી વધુ ચૂકવાશે.
વિગત
દરેક ખેડૂતને ચકાસાયેલી કાર્બન ક્રેડિટ પ્રમાણે અંદાજે ₹3,000 થી ₹15,000.
પહેલી ફાળવણી આશરે 30,000 એકર ને 50,000 થી વધુ કાર્બન ક્રેડિટ આવરી લે છે.
ખેડૂતોએ 2019-22 દરમિયાન સીધી ડાંગર-વાવણી (DSR), ઓછી ખેડ ને પાક-અવશેષ વ્યવસ્થાપન અપનાવ્યાં હતાં.
ચુકવણી 'ગ્રો ઇન્ડિગો' ના 'આદિ' કાર્યક્રમ હેઠળ, સ્વૈચ્છિક કાર્બન બજારની Verra VM0042 પદ્ધતિથી થઈ — ભારતની CCTS હેઠળ નહીં.
DBT ની શરૂઆત ICAR ના મહાનિદેશક ડૉ. એમ. એલ. જટે પંજાબ કૃષિ યુનિવર્સિટી, લુધિયાણા ખાતે કરાવી.
પરિણામે આશરે 45 અબજ લિટર પાણીની બચત ને 2 લાખ ટનથી વધુ પરાળ બાળવાનું ટાળ્યું.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
(પૃષ્ઠભૂમિ) ભારતની પોતાની કાર્બન ક્રેડિટ ટ્રેડિંગ સ્કીમ (CCTS) 2023 માં ઊર્જા સંરક્ષણ (સુધારા) અધિનિયમ, 2022 હેઠળ સૂચિત થઈ — આ ચુકવણી એ યોજના હેઠળની નહોતી.
એનું સંચાલન ઊર્જા કાર્યક્ષમતા બ્યૂરો (BEE), ઊર્જા મંત્રાલય કરે છે.
એક કાર્બન ક્રેડિટ એટલે એક ટન કાર્બન ડાયૉક્સાઇડ-સમકક્ષ ઉત્સર્જનમાં ઘટાડો.
રાષ્ટ્રીયનાચ્ચિઅપ્પનશિવગંગારાજ્યસભાતમિલનાડુનિધન
12. નિધન — પૂર્વ કેન્દ્રીય રાજ્યમંત્રી ઈ. એમ. સુદર્શન નાચ્ચિઅપ્પન
પૂર્વ કેન્દ્રીય રાજ્યમંત્રી ને કૉંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા ઈ. એમ. સુદર્શન નાચ્ચિઅપ્પનનું 17 સપ્ટેમ્બરે તમિલનાડુના શિવગંગા ખાતે નિધન થયું. તેઓ 78 વર્ષના હતા.
વિગત
1999 માં શિવગંગા બેઠક પરથી લોકસભામાં ચૂંટાયા — ત્યારે તેમણે એ બેઠકના તત્કાલીન સાંસદ પી. ચિદમ્બરમને હરાવ્યા હતા.
જૂન 2004 થી જૂન 2016 સુધી તમિલનાડુમાંથી રાજ્યસભાના સભ્ય.
જૂન 2013 થી મે 2014 સુધી વાણિજ્ય ને ઉદ્યોગ રાજ્યમંત્રી.
વ્યવસાયે સર્વોચ્ચ અદાલતના વકીલ.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
શિવગંગા તમિલનાડુનો જિલ્લો છે.
રાજ્યસભાના સભ્યની મુદત છ વર્ષની હોય છે ને દર બે વર્ષે એક-તૃતીયાંશ સભ્યો નિવૃત્ત થાય છે.
રાજ્યસભાની રચના અંગેની જોગવાઈ બંધારણના અનુચ્છેદ 80 માં છે.
ગુજરાતમત્સ્યોદ્યોગEEZPMMSYગાંધીનગરદરિયાકિનારો
13. ગાંધીનગરમાં ઊંડા સમુદ્રની માછીમારી પર રાષ્ટ્રીય કાર્યશાળા
કેન્દ્રીય મત્સ્યોદ્યોગ વિભાગે 17 સપ્ટેમ્બરે ગાંધીનગરમાં 'ઊંડા સમુદ્રની માછીમારીને પ્રોત્સાહન' વિષય પર રાષ્ટ્રીય કાર્યશાળા યોજી.
ગુજરાત સરકારે રાજ્યનાં ઉત્પાદક સૂક્ષ્મ, લઘુ ને મધ્યમ ઉદ્યોગો (MSME) નું GIS આધારિત જીઓ-ટૅગિંગ ને મૅપિંગ શરૂ કર્યું. આ માહિતી 'PM ગતિ શક્તિ' પોર્ટલ સાથે જોડાશે.
17 સપ્ટેમ્બરે કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહે વડનગરથી વારાણસી સુધીની 'સેવા સંકલ્પ' બાઇક યાત્રાને પ્રસ્થાન કરાવ્યું. સામે વારાણસીથી વડનગર તરફની સમાંતર યાત્રા પણ એ જ દિવસે નીકળી.
વિગત
કુલ 600 બાઇક-સવાર — 300 વડનગરથી ને 300 વારાણસીથી; વડનગરથી નીકળેલી યાત્રા સાત રાજ્યોમાંથી પસાર થશે ને બંને યાત્રા મળીને દસ રાજ્ય તથા 193 જિલ્લા આવરી લેશે.
અહેવાલો મુજબ યાત્રાનું સમાપન 7 ઑક્ટોબર 2026 ના રોજ થશે.
આ યાત્રા 'સેવા સંકલ્પ અભિયાન' નો ભાગ છે, જે 17 સપ્ટેમ્બરથી 17 ઑક્ટોબર સુધી ચાલશે.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
વડનગર મહેસાણા જિલ્લામાં છે; એનું પ્રાચીન નામ આનર્તપુર/આનંદપુર હતું.
વડનગરનાં જાણીતાં સ્થળ — કીર્તિ તોરણ, હાટકેશ્વર મહાદેવ મંદિર ને શર્મિષ્ઠા તળાવ; ત્યાં બૌદ્ધ વિહારના અવશેષ પણ મળ્યા છે.
વારાણસી ઉત્તર પ્રદેશમાં ગંગા નદીના કાંઠે આવેલું છે.
સ્વીડનમાં 13 સપ્ટેમ્બરે થયેલી સામાન્ય ચૂંટણીનું અંતિમ પરિણામ 17 સપ્ટેમ્બરે જાહેર થયું. ડાબેરી-ઝોકવાળા વિપક્ષોને 349 બેઠકની રિક્સ્ડાગમાં 176 બેઠક મળી ને વડાપ્રધાન ક્રિસ્ટરશૉને રાજીનામું જાહેર કર્યું.
વિગત
બે જૂથ વચ્ચેનો ફરક માત્ર ત્રણ બેઠકનો — 176 વિરુદ્ધ 173.
સૌથી મોટો એકલ પક્ષ સોશિયલ ડેમોક્રેટ્સ; નેતા મગ્દાલેના આંદર્સન.
20. IAEA ની 70મી સામાન્ય પરિષદમાં ઉત્તર કોરિયા સામે ઠરાવ — 103 વિરુદ્ધ 6
વિયેનામાં ચાલતી આંતરરાષ્ટ્રીય પરમાણુ ઊર્જા સંસ્થા (IAEA) ની 70મી સામાન્ય પરિષદે ઉત્તર કોરિયાના વિસ્તરતા પરમાણુ કાર્યક્રમ સામે ચિંતા વ્યક્ત કરતો ઠરાવ પસાર કર્યો.
વિગત
મતદાન — તરફેણમાં 103 દેશ, વિરુદ્ધ 6 ને તટસ્થ 14.
મહાનિદેશક રફેલ ગ્રોસીએ જણાવ્યું કે યોંગબ્યોન ખાતે યુરેનિયમ સંવર્ધનની વધારાની સુવિધા મળી આવી છે.
ઉત્તર કોરિયાએ 2009 માં IAEA ના નિરીક્ષકોને કાઢી મૂક્યા હતા; ત્યારથી સંસ્થા ઉપગ્રહ-છબી પર આધાર રાખે છે.
70મી સામાન્ય પરિષદ 14 થી 18 સપ્ટેમ્બર 2026 દરમિયાન યોજાઈ.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
IAEA ની સ્થાપના 1957 માં થઈ — 'Atoms for Peace' ભાષણમાંથી એનો ઉદ્ભવ; મુખ્યાલય વિયેના (ઑસ્ટ્રિયા).
2005 નો નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર IAEA ને ને તત્કાલીન મહાનિદેશક મોહમ્મદ અલ-બરાદેઈને સંયુક્તપણે મળ્યો હતો.
વર્તમાન મહાનિદેશક રફેલ મારિયાનો ગ્રોસી (આર્જેન્ટિના) છે.
21. 'જેન્ડર સ્નૅપશૉટ 2026' — સંપૂર્ણ લિંગ સમાનતા હજુ 171 વર્ષ દૂર
UN Women ને સંયુક્ત રાષ્ટ્રના આર્થિક-સામાજિક બાબતોના વિભાગ (UN DESA) એ 17 સપ્ટેમ્બરે ન્યૂ યૉર્કમાં 'Progress on the Sustainable Development Goals: The Gender Snapshot 2026' અહેવાલ બહાર પાડ્યો.
વિગત
વર્તમાન ગતિએ સંપૂર્ણ લિંગ સમાનતા 171 વર્ષ દૂર છે; ફક્ત રાષ્ટ્રીય સંસદોમાં સમાન પ્રતિનિધિત્વ માટે 63 વર્ષ લાગશે.
વિશ્વના માત્ર 6 ટકા કૉર્પોરેટ CEO મહિલા છે; 20 ટકાથી ઓછી સર્વોચ્ચ અદાલતોનું નેતૃત્વ મહિલાઓ પાસે છે.
લિંગ-સમાનતા માટે રચાયેલી ત્રણમાંથી એક સંસ્થાકીય વ્યવસ્થાની સત્તા બે વર્ષમાં ઘટી.
SDG-5 (લિંગ સમાનતા) નો એક પણ સૂચક 2030 ના લક્ષ્યાંક પર નથી.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
UN Women ની સ્થાપના 2010 માં મહાસભાના ઠરાવ 64/289 થી થઈ; મુખ્યાલય ન્યૂ યૉર્ક.
ટકાઉ વિકાસ લક્ષ્યાંક (SDG) કુલ 17 છે, જે 2015 માં સ્વીકારાયા ને એમની મુદત 2030 છે.
વૈજ્ઞાનિકોએ બોલિવિયાના 'યુંગાસ' વાદળ-જંગલમાં રહેતી નાનકડી જંગલી બિલાડીને અલગ પ્રજાતિ તરીકે ઓળખી કાઢી ને એને Leopardus tilcayo નામ આપ્યું. સો વર્ષથી વધુ સમયમાં જીવંત જંગલી બિલાડીની નવી પ્રજાતિનું આ પહેલું ઔપચારિક વર્ણન છે.
વિગત
સ્થાનિક નામ 'તિલ્કાયો' જ વૈજ્ઞાનિક નામમાં જાળવી રખાયું.
સ્થળ — બોલિવિયાનું યુંગાસ, જ્યાં એન્ડીઝ પર્વતમાળા ઍમેઝોનના બેસિનને મળે છે.
પ્રાણી ઘરેલુ બિલાડી કરતાં નાનું છે — આશરે 45 સે.મી. ને વજન આશરે 1.3 કિલો.
જનીન-વિશ્લેષણ મુજબ આ વંશ બીજી 'ટાઇગર કૅટ' પ્રજાતિઓથી આશરે 14 લાખ વર્ષ પહેલાં અલગ પડ્યો; અભ્યાસ 'કરન્ટ બાયોલોજી' માં પ્રકાશિત.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
બોલિવિયાની બંધારણીય રાજધાની સુક્રે ને સરકારનું મથક લા પાઝ છે — લા પાઝ વિશ્વની સૌથી ઊંચાઈએ આવેલી વહીવટી રાજધાની છે.
બોલિવિયા દક્ષિણ અમેરિકામાં ચારે બાજુ જમીનથી ઘેરાયેલો દેશ છે.
Leopardus એ ઓસેલોટ ને માર્ગે જેવી નાની અમેરિકી બિલાડીઓની પ્રજાતિ-શ્રેણી (genus) છે.
અભિષેક શર્માની 30 દડાની સદી — કોઈ પૂર્ણ-સભ્ય દેશના ખેલાડીની સૌથી ઝડપી T20I સદી.
સંજુ સૅમસને 35 દડામાં 50 રન કર્યા.
બૉલિંગમાં નીતિશ કુમાર રેડ્ડીએ 3/25 ને રવિ બિશ્નોઈએ 3/26.
શ્રેણીના શ્રેષ્ઠ ખેલાડી અભિષેક શર્મા.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
અરુણ જેટલી સ્ટેડિયમ, દિલ્હીનું અગાઉનું નામ ફિરોઝશાહ કોટલા હતું.
એનું સંચાલન દિલ્હી ને જિલ્લા ક્રિકેટ સંઘ (DDCA) કરે છે.
ભારત માટે T20 આંતરરાષ્ટ્રીયમાં સૌથી વધુ સદી રોહિત શર્માના નામે છે.
રમતગમતICCમુકુહલાનીઝિમ્બાબ્વેદુબઈજય શાહ
25. ઝિમ્બાબ્વેના તવેન્ગ્વા મુકુહલાની ICC ના ઉપાધ્યક્ષ બન્યા
આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ પરિષદ (ICC) ના બોર્ડે 17 સપ્ટેમ્બરે ઝિમ્બાબ્વે ક્રિકેટના અધ્યક્ષ તવેન્ગ્વા મુકુહલાનીને ICC ના ઉપાધ્યક્ષ તરીકે નીમ્યા — આ પદે પહોંચનારા તેઓ પ્રથમ ઝિમ્બાબ્વેવાસી છે.
વિગત
કાર્યકાળ નવેમ્બર 2027 સુધીનો.
તેઓ સિંગાપુરના ઇમરાન ખ્વાજાનું સ્થાન લે છે.
મુકુહલાની 2015 થી ઝિમ્બાબ્વે ક્રિકેટના અધ્યક્ષ છે.
2027 નો એકદિવસીય વિશ્વ કપ દક્ષિણ આફ્રિકા, ઝિમ્બાબ્વે ને નામિબિયામાં રમાવાનો છે.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
ICC ની સ્થાપના 1909 માં 'ઇમ્પિરિયલ ક્રિકેટ કૉન્ફરન્સ' તરીકે થઈ; 1965 માં 'ઇન્ટરનેશનલ ક્રિકેટ કૉન્ફરન્સ' ને 1989 માં 'ઇન્ટરનેશનલ ક્રિકેટ કાઉન્સિલ' નામ પડ્યું.
ICC નું મુખ્યાલય દુબઈ (સંયુક્ત આરબ અમીરાત) માં છે.
ICC ના વર્તમાન અધ્યક્ષ જય શાહ છે.
રમતગમતએશિયન ગેમ્સઆઇચી-નાગોયાOCAટેકબૉલજાપાન
26. આઇચી-નાગોયા એશિયન ગેમ્સમાં ભારતનું અભિયાન ટેકબૉલથી શરૂ
જાપાનના આઇચી-નાગોયામાં યોજાઈ રહેલી 20મી એશિયન ગેમ્સમાં ભારતનું અભિયાન 17 સપ્ટેમ્બરે 'ટેકબૉલ' થી શરૂ થયું — ઉદ્ઘાટન સમારોહના બે દિવસ પહેલાં. ગેમ્સની કેટલીક સ્પર્ધાઓ તો ઉદ્ઘાટન સમારોહ પહેલાં જ શરૂ થઈ ચૂકી હતી.
વિગત
સત્તાવાર તારીખ 19 સપ્ટેમ્બરથી 4 ઑક્ટોબર 2026; ઉદ્ઘાટન સમારોહ 19 સપ્ટેમ્બરે પાલોમા મિઝુહો સ્ટેડિયમમાં — પણ કેટલીક સ્પર્ધા એ પહેલાં જ શરૂ થઈ ગઈ હતી.
43 રમત ને 469 ચંદ્રક-સ્પર્ધા; OCA ના 45 સભ્ય દેશ/પ્રદેશ ઉપરાંત પહેલી વાર એશિયન શરણાર્થી ટીમ (ART) — કુલ 46 ટુકડી.
આ આવૃત્તિમાં પ્રથમ વાર આવેલી રમતો — ટેકબૉલ, પૅડેલ, સર્ફિંગ, મિશ્ર માર્શલ આર્ટ્સ, ફ્રીસ્ટાઇલ BMX ને વર્ચ્યુઅલ તાઇક્વૉન્ડો. (ક્રિકેટ નવી રમત નથી — 2010, 2014 ને 2023 માં પણ રમાઈ હતી; 2023 માં ભારતે બંને ખિતાબ જીત્યા હતા.)
સૂત્ર — 'Imagine One Asia'; નાગોયા એશિયન ગેમ્સનું યજમાન બનનારું ત્રીજું જાપાની શહેર છે (ટોકિયો 1958 ને હિરોશિમા 1994 પછી).
પ્રથમ એશિયન ગેમ્સ 1951 માં નવી દિલ્હીમાં યોજાઈ હતી.
ભારતે 1982 માં પણ નવી દિલ્હીમાં એશિયન ગેમ્સની યજમાની કરી હતી.
મહત્ત્વના દિવસદર્દી સલામતીWHONCDWHA 72.6જિનીવા
27. 17 સપ્ટેમ્બર — વિશ્વ દર્દી સલામતી દિવસ 2026
વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (WHO) દર વર્ષે 17 સપ્ટેમ્બરે 'વિશ્વ દર્દી સલામતી દિવસ' ઊજવે છે. 2026 ની થીમ બિનચેપી રોગો (NCD) ની સારવારમાં દર્દીની સલામતી પર કેન્દ્રિત હતી.
વિગત
થીમ 2026 — 'Safe care for noncommunicable diseases'; સૂત્ર 'Safe care for life!'.
બિનચેપી રોગો (હૃદયરોગ, કૅન્સર, ડાયાબિટીસ, દીર્ઘકાલીન શ્વસનરોગ) વિશ્વનાં કુલ મૃત્યુમાંથી આશરે 74 ટકા માટે જવાબદાર છે.
આ દિવસે વિશ્વભરની ઇમારતો ને જાહેર સ્થળો નારંગી રંગે પ્રકાશિત કરવાની પરંપરા છે.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
આ દિવસની સ્થાપના 72મી વિશ્વ આરોગ્ય સભાના ઠરાવ WHA 72.6 (2019) થી થઈ.
પ્રથમ વાર એ 17 સપ્ટેમ્બર 2019 ના રોજ ઊજવાયો.
WHO ની સ્થાપના 7 એપ્રિલ 1948 એ થઈ; મુખ્યાલય જિનીવા (સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ).