1. HAL એ તેજસના FOC ટ્રેનર ને પ્રથમ HTT-40 'અંકુર' વાયુસેનાને સોંપ્યાં
બેંગલુરુમાં યોજાયેલા સમારંભમાં HAL એ ભારતીય વાયુસેનાને LCA તેજસનાં બે FOC ટૂ-સીટર તાલીમ વિમાન ને પ્રથમ શ્રેણી-ઉત્પાદિત HTT-40 સોંપ્યું. એ જ સમારંભમાં પવન હંસને ચાર 'ધ્રુવ NG' નાગરિક હેલિકોપ્ટર અપાયાં.
વિગત
પ્રથમ HTT-40 તાલીમ વિમાનને 'અંકુર' નામ અપાયું; કુલ 70 HTT-40 ના કરાર હેઠળ આ પહેલી ડિલિવરી છે.
આ બે ટૂ-સીટર સાથે વર્તમાન FOC કરાર હેઠળની ટૂ-સીટર ડિલિવરી પૂરી થઈ.
4. ચૂંટણી પંચે તૃણમૂલનું નામ ને 'જોડા ફૂલ' ચિહ્ન થીજવ્યું
ચૂંટણી પંચે અખિલ ભારતીય તૃણમૂલ કૉંગ્રેસનું નામ ને એનું 'જોડા ફૂલ' ચિહ્ન કામચલાઉ ધોરણે થીજવી દીધું ને પક્ષનાં બે હરીફ જૂથને અલગ નામ તથા ચિહ્ન ફાળવ્યાં.
વિગત
મમતા બેનરજીના જૂથને નામ 'મમતા અખિલ ભારતીય તૃણમૂલ કૉંગ્રેસ' ને ચિહ્ન ફૂટબૉલ ખેલાડી.
ઋતબ્રત બેનરજીના જૂથને નામ 'ડેમોક્રૅટિક તૃણમૂલ કૉંગ્રેસ' ને ચિહ્ન પરબીડિયું.
આ વ્યવસ્થા 6 ઑક્ટોબરે યોજાનારી પેટાચૂંટણી માટે — પશ્ચિમ બંગાળની નંદીગ્રામ ને રેજીનગર બેઠકો તથા આસામની નાગાંવ લોકસભા બેઠક.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
પક્ષ તૂટે ત્યારે નામ-ચિહ્નનો વિવાદ ચૂંટણી ચિહ્ન (આરક્ષણ અને ફાળવણી) આદેશ, 1968 ના ફકરા 15 હેઠળ ચૂંટણી પંચ નક્કી કરે છે.
ભારતનું ચૂંટણી પંચ 25 જાન્યુઆરી 1950 ના રોજ રચાયું.
બંધારણનો અનુચ્છેદ 324 ચૂંટણી પંચને સત્તા આપે છે.
રાષ્ટ્રીયTRAIસ્પૅમTCCCPRTDSATટેલિકૉમ
5. TRAI એ સ્પૅમ સામેના નિયમો કડક કર્યા — AI આધારિત ઓળખ દાખલ
TRAI એ ટેલિકૉમ કૉમર્શિયલ કમ્યુનિકેશન્સ કસ્ટમર પ્રેફરન્સ રેગ્યુલેશન્સ, 2018 માં સુધારો કરીને અણગમતા વ્યાપારી સંદેશા સામે ટૅક્નૉલૉજી-આધારિત અમલ-તંત્ર દાખલ કર્યું.
વિગત
નવો નિયમ 21A — ટેલિકૉમ કંપનીઓ AI/ML થી શંકાસ્પદ સ્પૅમ નંબર ઓળખશે ને એ માહિતી બીજી કંપનીઓ સાથે વહેંચશે.
કાર્યવાહીની મર્યાદા ઘટી — પહેલાં 10 દિવસમાં 5 ફરિયાદ જરૂરી હતી, હવે AI પણ શંકાસ્પદ ગણાવે તો 3 ફરિયાદે કાર્યવાહી થશે.
બિનઅધિકૃત A2P કૉલ પર પ્રતિ મિનિટ ₹0.05 સુધીનો ટર્મિનેશન ચાર્જ.
ગ્રાહક હવે ફરિયાદના નિકાલ સામે 15 દિવસમાં અપીલ કરી શકશે.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
TRAI ની સ્થાપના 20 ફેબ્રુઆરી 1997 એ TRAI અધિનિયમ, 1997 હેઠળ થઈ; મુખ્યાલય નવી દિલ્હી.
એ સંચાર મંત્રાલયના ટેલિકૉમ વિભાગ સાથે સંકળાયેલું છે.
TRAI ના નિર્ણયો સામેની અપીલ TDSAT (ટેલિકૉમ વિવાદ નિવારણ ને અપીલ ટ્રિબ્યુનલ) માં થાય છે.
6. જથ્થાબંધ ગ્રાહકો માટે ખાંડની સંગ્રહ-મર્યાદા 15 થી વધારીને 30 દિવસ
તહેવારોની મોસમ પહેલાં કેન્દ્રે જથ્થાબંધ ખાંડ-ગ્રાહકો માટેની સંગ્રહ-મર્યાદા 15 દિવસના વપરાશથી વધારીને 30 દિવસ કરી. છૂટ શરતી છે — વધારાનો જથ્થો ફક્ત આયાત દ્વારા મેળવેલો હોવો જોઈએ.
વિગત
'જથ્થાબંધ ગ્રાહક' એટલે મહિને સરેરાશ 10 મેટ્રિક ટન કે વધુ ખાંડ વાપરનાર ઔદ્યોગિક એકમ.
સ્થાનિક ખુલ્લા બજારમાંથી ખરીદેલી ખાંડ માટે 15 દિવસની જૂની મર્યાદા યથાવત્.
જથ્થાબંધ ગ્રાહકોએ દર શુક્રવારે ખાદ્ય મંત્રાલયના ઑનલાઇન પોર્ટલ પર સ્ટૉક જાહેર કરવો ફરજિયાત.
મૂળ આદેશ 1 સપ્ટેમ્બરથી 30 નવેમ્બર 2026 સુધી લાગુ છે.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
આવો આદેશ ખાદ્ય અને જાહેર વિતરણ વિભાગ બહાર પાડે છે.
એની કાનૂની સત્તા આવશ્યક ચીજવસ્તુ અધિનિયમ, 1955 માંથી આવે છે.
ખાંડના ઉત્પાદનમાં ઉત્તર પ્રદેશ ને મહારાષ્ટ્ર ભારતનાં અગ્રણી રાજ્યો છે.
7. રાજ્યોના નાણામંત્રીઓની પરિષદ — 'વિકસિત ભારત માટેનું ધિરાણ'
કેન્દ્રીય નાણા મંત્રાલયે નવી દિલ્હીમાં રાજ્યો ને વિધાનસભા ધરાવતા કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના નાણામંત્રીઓની બે-દિવસીય પરિષદ 18 સપ્ટેમ્બરે શરૂ કરી. વિષય — 'Financing India's Journey Towards Viksit Bharat'.
વિગત
પરિષદ 18-19 સપ્ટેમ્બરે યોજાઈ; નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ સાથે અનેક રાજ્યોના મુખ્યમંત્રી ને નાણામંત્રી જોડાયા.
ચર્ચાના મુખ્ય મુદ્દા — GST 2.0 ની રાજ્યો પર અસર ને કેન્દ્ર-રાજ્ય નીતિગત સુસંગતતા.
ઉદ્ઘાટન સત્ર નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે સંબોધ્યું; પરિષદ બીજા દિવસે 19 સપ્ટેમ્બરે પૂરી થઈ.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
કેન્દ્ર-રાજ્ય નાણાકીય સંબંધો માટેની બંધારણીય સંસ્થા નાણાપંચ છે — અનુચ્છેદ 280.
GST પરિષદની રચના અનુચ્છેદ 279A હેઠળ થાય છે.
'વિકસિત ભારત @2047' એટલે સ્વતંત્રતાનાં 100 વર્ષે ભારતને વિકસિત રાષ્ટ્ર બનાવવાનું લક્ષ્ય.
અર્થતંત્રમૂડીઝGDPરેટિંગ એજન્સીG-20અર્થતંત્ર
8. મૂડીઝે ભારતનો વૃદ્ધિદર-અંદાજ વધારીને 7 ટકા કર્યો
રેટિંગ એજન્સી મૂડીઝે 2026-27 માટેનો ભારતનો વાસ્તવિક GDP વૃદ્ધિ-અંદાજ 6 ટકાથી વધારીને 7 ટકા કર્યો.
વિગત
કારણ — પશ્ચિમ એશિયાના સંઘર્ષ સામે ભારતીય અર્થતંત્રની ધારણા કરતાં વધુ સ્થિતિસ્થાપકતા.
કૅલેન્ડર વર્ષ 2026 ના પ્રથમ અર્ધવાર્ષિકમાં ભારતનો વાસ્તવિક GDP વૃદ્ધિદર 8.2 ટકા રહ્યો.
મૂડીઝનો અંદાજ — ભારત G-20 ની દરેક અર્થવ્યવસ્થા કરતાં ઝડપી વધશે.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
ત્રણ મોટી વૈશ્વિક ક્રેડિટ રેટિંગ એજન્સી — મૂડીઝ, સ્ટાન્ડર્ડ ઍન્ડ પુઅર્સ (S&P) ને ફિચ.
ભારતનું નાણાકીય વર્ષ 1 એપ્રિલથી 31 માર્ચ સુધીનું હોય છે, એટલે FY27 એટલે 2026-27.
GDP ના આંકડા ભારતમાં રાષ્ટ્રીય સાંખ્યિકી કાર્યાલય (NSO) બહાર પાડે છે.
રાષ્ટ્રીયરેલવેમુકુટબનચૌક-કર્જતમધ્ય રેલવેયવતમાલ
9. રેલવેએ મહારાષ્ટ્રમાં નવી લાઇન ને ડબલિંગ — બે પ્રકલ્પ મંજૂર
ભારતીય રેલવેએ એક જ દિવસે મહારાષ્ટ્રના બે પ્રકલ્પ મંજૂર કર્યા — મુકુટબનથી ગડચંદુર વચ્ચે 38.21 કિ.મી. ની નવી લાઇન ₹493 કરોડમાં, ને ચૌક-કર્જત વિભાગની 10.86 કિ.મી. ડબલિંગ ₹497 કરોડમાં.
વિગત
મુકુટબન યવતમાલ જિલ્લામાં ને ગડચંદુર ચંદ્રપુર જિલ્લામાં છે — સિમેન્ટ કારખાનાં ને કોલસા-ખાણોનો વિસ્તાર.
નવી લાઇનથી ગીચ બલ્લારશાહ-નાગપુર હાઈ ડેન્સિટી નેટવર્ક પરનો ભાર ઘટશે.
ચૌક-કર્જત વિભાગ મધ્ય રેલવેના પનવેલ-ચૌક-કર્જત માર્ગનો ભાગ છે.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
ભારતીય રેલવેના 18 ઝોન છે — સૌથી નવો દક્ષિણ તટ રેલવે (વિશાખાપટ્ટનમ), જે 2026 થી કાર્યરત છે.
મધ્ય રેલવેનું મુખ્યાલય મુંબઈ (છત્રપતિ શિવાજી મહારાજ ટર્મિનસ) ને દક્ષિણ મધ્ય રેલવેનું સિકંદરાબાદ છે.
ભારતની પ્રથમ પૅસેન્જર ટ્રેન 16 એપ્રિલ 1853 એ બોરીબંદરથી થાણે દોડી હતી.
10. કુનોમાં ભારતમાં જન્મેલી ચિત્તીએ ચાર બચ્ચાંને જન્મ આપ્યો — સંખ્યા 56
મધ્યપ્રદેશના કુનો રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનમાં ભારતમાં જ જન્મેલી માદા ચિત્તી KGP12 એ ખુલ્લા જંગલમાં ચાર બચ્ચાંને જન્મ આપ્યાં. અહેવાલો મુજબ આ પછી દેશમાં ચિત્તાની સંખ્યા 56 ગણાઈ; સત્તાવાર ચાર-વર્ષીય સમીક્ષામાં આંકડો 52 છે.
ગાંધીનગર મહાનગરપાલિકાની સામાન્ય ચૂંટણી અનુલક્ષીને જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટે જાહેરનામું બહાર પાડીને બલ્ક સંદેશ ને સોશિયલ મીડિયા પરની રાજકીય જાહેરાતો પર નિયંત્રણ મૂક્યું.
વિગત
નિયંત્રણ બલ્ક SMS, વૉઇસ સંદેશ તથા Facebook, WhatsApp ને X જેવા મંચ પરની રાજકીય જાહેરાત પર.
રાજકીય જાહેરખબર માટે માધ્યમ પ્રમાણન અને દેખરેખ સમિતિ (MCMC) નું પૂર્વ-પ્રમાણન ફરજિયાત.
ગાંધીનગર મહાનગરપાલિકામાં કુલ 11 વૉર્ડ ને 44 બેઠક છે.
મતદાન 11 ઑક્ટોબર 2026 ને મતગણતરી 13 ઑક્ટોબર 2026.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
ગુજરાતમાં સ્થાનિક સ્વરાજની ચૂંટણી રાજ્ય ચૂંટણી પંચ કરાવે છે, ભારતનું ચૂંટણી પંચ નહીં.
આદર્શ આચારસંહિતા ને MCMC ની પ્રથા ભારતના ચૂંટણી પંચે ઊભી કરેલી વ્યવસ્થા છે.
નગરપાલિકાની ચૂંટણી અંગેની બંધારણીય જોગવાઈ અનુચ્છેદ 243ZA માં છે.
ગુજરાતIPSSPSSRPFગૃહ વિભાગબદલી
21. ગુજરાતમાં 10 IPS-SPS અધિકારીની બદલી — ચાર યુવા IPS ને ASP ની જવાબદારી
ગુજરાત ગૃહ વિભાગે 2023 ને 2024 બૅચના ચાર IPS અધિકારીને મદદનીશ પોલીસ અધીક્ષક (ASP) તરીકે મૂક્યા ને રાજ્ય પોલીસ સેવાના છ અધિકારીને SRPF ના જુદા જુદા ગ્રુપમાં કમાન્ડન્ટ બનાવ્યા.
SRPF એટલે રાજ્ય અનામત પોલીસ દળ — ગુજરાત પોલીસનું સશસ્ત્ર અનામત દળ.
IPS અખિલ ભારતીય સેવા છે, જ્યારે SPS રાજ્યની પોલીસ સેવા છે.
વાવ-થરાદ ને દેવભૂમિ દ્વારકા ગુજરાતના જિલ્લા છે; લીમખેડા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલું છે.
રમતગમતBCCIIPLમુંબઈશતાબ્દીક્રિકેટ
22. BCCI ની 95મી વાર્ષિક સામાન્ય સભા મુંબઈમાં
ભારતીય ક્રિકેટ નિયંત્રણ બોર્ડ (BCCI) ની 95મી વાર્ષિક સામાન્ય સભા મુંબઈ ખાતેના મુખ્યાલયમાં મળી, જેમાં IPL ગવર્નિંગ કાઉન્સિલની વરણી ને 2028 ની શતાબ્દી ઉજવણીની પ્રક્રિયા શરૂ કરવા સહિતના નિર્ણય લેવાયા.
વિગત
IPL ગવર્નિંગ કાઉન્સિલમાં સામાન્ય સભાના બે પ્રતિનિધિ તરીકે અરુણસિંહ ધૂમલ ને એમ. ખૈરુલ જમાલ મજુમદારની વરણી.
2025-26 ના ઑડિટ થયેલા હિસાબ સ્વીકારાયા ને 2026-27 નું બજેટ મંજૂર થયું.
IPL ની આગામી 20મી આવૃત્તિ (2027) ભવ્ય રીતે ઊજવવાનો સર્વાનુમતે નિર્ણય.
અમ્પાયર ને મૅચ રેફરીના મહેનતાણામાં વધારો તથા POSH આંતરિક સમિતિની રચના.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
BCCI ની સ્થાપના ડિસેમ્બર 1928 માં થઈ; મુખ્યાલય ક્રિકેટ સેન્ટર, વાનખેડે સ્ટેડિયમ, મુંબઈ.
IPL ની પ્રથમ આવૃત્તિ 2008 માં રમાઈ હતી.
BCCI આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ પરિષદ (ICC) નું સભ્ય છે; ICC નું મુખ્યાલય દુબઈમાં છે.
મહત્ત્વના દિવસસમાન વેતનEPICILOUN Womenવેતન-તફાવત
23. 18 સપ્ટેમ્બર — આંતરરાષ્ટ્રીય સમાન વેતન દિવસ
18 સપ્ટેમ્બરે 'આંતરરાષ્ટ્રીય સમાન વેતન દિવસ' મનાવાય છે — સ્ત્રી ને પુરુષ વચ્ચેના વેતન-તફાવત તરફ ધ્યાન દોરવા માટે.
વિગત
વૈશ્વિક વેતન-તફાવત આશરે 20 ટકા — પુરુષના દરેક ડૉલર સામે સ્ત્રીને આશરે 78 સેન્ટ.
સમાન વેતન માટેનું આંતરરાષ્ટ્રીય જોડાણ EPIC — ILO, UN Women ને OECD ની સંયુક્ત પહેલ.
સમાન મૂલ્યના કામ માટે સમાન વેતનનો સિદ્ધાંત ILO ના સંમેલન ક્રમાંક 100 (1951) માંથી આવે છે.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
આંતરરાષ્ટ્રીય શ્રમ સંગઠન (ILO) ની સ્થાપના 1919 માં વર્સાયની સંધિ હેઠળ થઈ; મુખ્યાલય જિનીવા.
ILO ને 1969 નો નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર મળ્યો હતો.
ભારતમાં સમાન વેતનનો સિદ્ધાંત બંધારણના અનુચ્છેદ 39(d) (રાજ્યનીતિના માર્ગદર્શક સિદ્ધાંત) માં છે.
મહત્ત્વના દિવસવાંસWBOબૅંગકોકપર્યાવરણવિશ્વ વાંસ દિવસ
24. 18 સપ્ટેમ્બર — વિશ્વ વાંસ દિવસ
18 સપ્ટેમ્બરે 'વિશ્વ વાંસ દિવસ' મનાવાય છે — વાંસના ટકાઉ ઉપયોગ ને એના પર્યાવરણીય તથા આર્થિક મહત્ત્વ તરફ ધ્યાન દોરવા માટે.
વિગત
આ દિવસની ઘોષણા 2009 માં બૅંગકોક (થાઇલૅન્ડ) ખાતે યોજાયેલી 8મી વિશ્વ વાંસ કૉંગ્રેસમાં થઈ હતી.
2026 ની સંકલ્પના વાંસ દ્વારા પુનર્જીવી ભવિષ્ય ઘડવા પર કેન્દ્રિત છે.
આયોજક સંસ્થા વર્લ્ડ બામ્બૂ ઑર્ગેનાઇઝેશન (WBO) છે.
🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK
વર્લ્ડ બામ્બૂ ઑર્ગેનાઇઝેશન (WBO) ની સ્થાપના 2005 માં થઈ.
વાંસ વનસ્પતિશાસ્ત્રની દૃષ્ટિએ ઘાસ (Poaceae કુળ) છે, વૃક્ષ નહીં — એ દુનિયાનો સૌથી ઝડપથી વધતો છોડ ગણાય છે.
ભારતમાં 2017 ના સુધારાથી વાંસને 'વૃક્ષ' ની વ્યાખ્યામાંથી કાઢી નખાયો, જેથી બિન-વન જમીન પરના વાંસની કાપણી-વહન સરળ બને.