20 સપ્ટેમ્બર 2026·22 વિષય

20 સપ્ટેમ્બર 2026 — કરન્ટ અફેર્સ વાંચન સામગ્રી

રાષ્ટ્રીયNGTપર્યાવરણવિજ્ઞાન ભવનબિન-અશ્મિ ઊર્જાસૂર્યકાંત

1. વડાપ્રધાને NGT ની આંતરરાષ્ટ્રીય પરિષદ ખુલ્લી મૂકી, 'NGT મોબાઇલ ઍપ' જાહેર

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ નવી દિલ્હીના વિજ્ઞાન ભવનમાં રાષ્ટ્રીય હરિત અધિકરણ (NGT) ની બે દિવસની આંતરરાષ્ટ્રીય પરિષદ ખુલ્લી મૂકી ને 'NGT મોબાઇલ ઍપ્લિકેશન' જાહેર કરી.

વિગત

પરિષદનો વિષય — 'ધ ફ્યુચર ઑફ એન્વાયર્નમેન્ટ ઍન્ડ ક્લાઇમેટ ડાયનેમિક્સ'; 17 દેશ તથા UNEP ને એશિયન ડેવલપમેન્ટ બૅન્કના પ્રતિનિધિ સહભાગી.
ઉદ્ઘાટન સત્રમાં સરન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત, પર્યાવરણ મંત્રી ભૂપેન્દ્ર યાદવ ને NGT અધ્યક્ષ ન્યાયમૂર્તિ પ્રકાશ શ્રીવાસ્તવ હાજર રહ્યા.
જાહેર થયેલો આંકડો — ભારતની સ્થાપિત વીજક્ષમતામાં બિન-અશ્મિ સ્રોતનો હિસ્સો 54.18 ટકા, એટલે 2030 નું 50 ટકાનું લક્ષ્ય વહેલું સિદ્ધ.
ભારતનું જંગલ ને વૃક્ષ આચ્છાદન 8.27 લાખ ચોરસ કિ.મી.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

રાષ્ટ્રીય હરિત અધિકરણ (NGT) ની સ્થાપના 18 ઑક્ટોબર 2010 એ NGT અધિનિયમ, 2010 હેઠળ થઈ.
મુખ્ય બેન્ચ નવી દિલ્હીમાં ને ચાર ક્ષેત્રીય બેન્ચ ભોપાલ, પુણે, કોલકાતા ને ચેન્નાઈમાં છે.
આવું વિશેષ પર્યાવરણ અધિકરણ રચનારો ભારત વિશ્વનો ત્રીજો દેશ છે — ઑસ્ટ્રેલિયા ને ન્યૂઝીલૅન્ડ પછી.

રાષ્ટ્રીયSEMICON IndiaISMMeitYયશોભૂમિસેમિકન્ડક્ટર

2. SEMICON India 2026 યશોભૂમિમાં સંપન્ન — ત્રણ દિવસમાં 56 જાહેરાત ને કરાર

ભારતની સૌથી મોટી સેમિકન્ડક્ટર પરિષદ SEMICON India 2026 ની પાંચમી આવૃત્તિ નવી દિલ્હીના યશોભૂમિ ખાતે પૂરી થઈ. ત્રણ દિવસમાં કુલ 56 સમજૂતી-કરાર, જાહેરાતો ને વ્યૂહાત્મક પહેલ થઈ.

વિગત

પરિષદ 17 થી 19 સપ્ટેમ્બર ચાલી; આયોજક ઇન્ડિયા સેમિકન્ડક્ટર મિશન (ISM) ને SEMI સંયુક્તપણે.
600 થી વધુ પ્રદર્શક (એમાં આશરે 300 વિદેશી) ને 52 દેશનું પ્રતિનિધિત્વ.
કુલ નોંધણી 51,656; છ દેશ-મંડપ ને 12 રાજ્ય-મંડપ.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

ઇન્ડિયા સેમિકન્ડક્ટર મિશન (ISM) ની જાહેરાત 2021 માં ₹76,000 કરોડની યોજના સાથે થઈ; નોડલ મંત્રાલય MeitY.
'યશોભૂમિ' એટલે ઇન્ડિયા ઇન્ટરનૅશનલ કન્વેન્શન ઍન્ડ એક્સ્પો સેન્ટર (IICC), દ્વારકા, નવી દિલ્હી.
પહેલી SEMICON India 2022 માં બેંગલુરુમાં યોજાઈ હતી.

રાષ્ટ્રીયહાઈકોર્ટઅનુચ્છેદ 217કૉલેજિયમન્યાયતંત્રનિમણૂક

3. રાષ્ટ્રપતિએ ચાર હાઈકોર્ટમાં 14 ન્યાયિક અધિકારીને ન્યાયાધીશ નીમ્યા

કેન્દ્ર સરકારે દિલ્હી, જમ્મુ-કાશ્મીર અને લદ્દાખ, ઝારખંડ ને કર્ણાટક — એમ ચાર હાઈકોર્ટ માટે 14 ન્યાયિક અધિકારીઓની ન્યાયાધીશ તથા વધારાના ન્યાયાધીશ તરીકેની નિમણૂક અધિસૂચિત કરી.

વિગત

સર્વોચ્ચ અદાલતના કૉલેજિયમે 10 સપ્ટેમ્બર 2026 ની બેઠકમાં આ નામોની ભલામણ કરી હતી.
દિલ્હી હાઈકોર્ટમાં બે કાયમી ને પાંચ વધારાના ન્યાયાધીશ; ઝારખંડમાં ત્રણ ન્યાયાધીશ.
જમ્મુ-કાશ્મીર અને લદ્દાખ હાઈકોર્ટમાં એક કાયમી ન્યાયાધીશ ને કર્ણાટક હાઈકોર્ટમાં ત્રણ વધારાના ન્યાયાધીશ.
કુલ 14 માંથી પાંચ મહિલા.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

હાઈકોર્ટના ન્યાયાધીશની નિમણૂક રાષ્ટ્રપતિ અનુચ્છેદ 217(1) હેઠળ કરે છે.
હાઈકોર્ટના ન્યાયાધીશની નિવૃત્તિવય 62 વર્ષ છે, જ્યારે સર્વોચ્ચ અદાલતમાં 65 વર્ષ.
જમ્મુ-કાશ્મીર ને લદ્દાખ માટે સહિયારી હાઈકોર્ટ છે.

રાષ્ટ્રીયLPGઆધારPAHALઉજ્જવલાUIDAI

4. સબસિડીવાળા ઘરેલુ LPG રિફિલ માટે 1 ઑક્ટોબરથી બાયોમેટ્રિક આધાર ખરાઈ ફરજિયાત

પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગૅસ મંત્રાલયે જાહેર કર્યું કે 1 ઑક્ટોબર 2026 થી ઘરેલુ LPG ગ્રાહકે સબસિડીવાળા દરે રિફિલ બુક કરાવવા માટે બાયોમેટ્રિક આધાર ખરાઈ પૂરી કરેલી હોવી જરૂરી બનશે.

વિગત

19 સપ્ટેમ્બર સુધીમાં 27.43 કરોડ સક્રિય ઘરેલુ ગ્રાહકે ખરાઈ પૂરી કરી — આવરણ 89.9 ટકા.
ખરાઈના ત્રણ રસ્તા — ડિલિવરી વખતે કર્મચારી પાસે, વિતરકના શોરૂમમાં, કે તેલ કંપનીની ઍપ પર જાતે.
ખરાઈ ન કરાવનારે પહેલાં તેલ કંપનીના ડિજિટલ માધ્યમ પર એ પસંદગી નોંધાવવી પડશે; પછી એમને બજારભાવે ને ઉપલબ્ધિ મુજબ ફક્ત 5 કિલો કે 10 કિલોના સિલિન્ડર મળશે — સામાન્ય 14.2 કિલોનો નહીં.
હેતુ — સબસિડીવાળા ઘરેલુ સિલિન્ડરનો વ્યાપારી વપરાશ અટકાવવો ને અપાત્ર જોડાણ દૂર કરવાં.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

LPG સબસિડીની સીધી ખાતામાં ચુકવણીની યોજનાનું નામ PAHAL (DBTL) છે.
પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજના 1 મે 2016 એ ઉત્તર પ્રદેશના બલિયાથી શરૂ થઈ.
આધાર જારી કરનારી સંસ્થા UIDAI છે — સ્થાપના 2009, વૈધાનિક દરજ્જો આધાર અધિનિયમ 2016 થી.

વિજ્ઞાન-ટેકRAPP-8PHWRNPCILAERBરાવતભાટા

5. રાવતભાટામાં RAPP-8 માં પ્રથમ ઈંધણ-ભરણ — સ્વદેશી 700 મેગાવોટનું ચોથું રિએક્ટર

રાજસ્થાનના રાવતભાટા ખાતે રાજસ્થાન અણુ વિદ્યુત પરિયોજનાની આઠમી ઈકાઈમાં પ્રથમ ઈંધણ-ભરણ શરૂ થયું. અણુ ઊર્જા નિયમન બોર્ડ (AERB) ની પરવાનગી પછી આ તબક્કો શરૂ થયો.

વિગત

RAPP-8 એ 700 મેગાવોટનું સ્વદેશી દબાણયુક્ત ભારે પાણી રિએક્ટર (PHWR) છે.
આવાં કુલ 16 રિએક્ટરની શ્રેણીમાં આ ચોથું છે.
હવે પછીનો તબક્કો 'ફર્સ્ટ અપ્રોચ ટુ ક્રિટિકાલિટી' — નિયંત્રિત વિખંડન શૃંખલા-પ્રક્રિયાની શરૂઆત.
આ શ્રેણીનાં પ્રથમ બે રિએક્ટર ગુજરાતના કાકરાપાર (KAPP-3 ને KAPP-4) છે.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

રાવતભાટા અણુમથક રાજસ્થાનના ચિત્તોડગઢ જિલ્લામાં ચંબલ નદી પરના રાણા પ્રતાપ સાગર બંધ પાસે છે.
ભારતનું પ્રથમ PHWR (RAPS-1) અહીં કૅનેડાના સહકારથી બન્યું હતું.
NPCIL ની સ્થાપના 1987 માં અણુ ઊર્જા વિભાગ હેઠળ થઈ; AERB ની સ્થાપના 15 નવેમ્બર 1983 એ.

રાષ્ટ્રીયNHAIUHPFRCનાગપુરગડકરીઊડતો પુલ

6. નાગપુરમાં 8.9 કિ.મી. નો ઈન્દોરા–દિઘોરી ઊડતો પુલ ખુલ્લો મુકાયો

કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન મંત્રી નીતિન ગડકરી ને મહારાષ્ટ્રના મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસે નાગપુરમાં રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ-353D પરનો આશરે 8.9 કિ.મી. લાંબો ઈન્દોરા ચોક–દિઘોરી ઊડતો પુલ ખુલ્લો મૂક્યો.

વિગત

બાંધકામ અલ્ટ્રા હાઈ પરફોર્મન્સ ફાઇબર રિઇન્ફોર્સ્ડ કૉન્ક્રીટ (UHPFRC) થી થયું — થાંભલા ઓછા ને ગાળો લાંબો.
બાંધનાર ભારતીય રાષ્ટ્રીય રાજમાર્ગ પ્રાધિકરણ (NHAI); ખર્ચ આશરે ₹1,000 કરોડ.
પહેલાં આશરે એક કલાક લેતી મુસાફરી હવે 10-15 મિનિટમાં થશે.
પુલને ડૉ. કેશવ બલિરામ હેડગેવારનું નામ અપાશે એવી જાહેરાત મુખ્યમંત્રીએ કરી.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

NHAI ની રચના રાષ્ટ્રીય રાજમાર્ગ પ્રાધિકરણ અધિનિયમ, 1988 થી થઈ ને એ 1995 થી કાર્યરત છે.
નાગપુર નાગ નદીના કાંઠે વસેલું છે ને એ મહારાષ્ટ્રની ઉપરાજધાની છે.
ભારતના ભૌગોલિક કેન્દ્રનો 'ઝીરો માઇલ સ્ટોન' નાગપુરમાં છે.

રાષ્ટ્રીયDDU-GKYગ્રામીણ વિકાસકૌશલ્યતાલીમયોજના

7. DDU-GKY 2.0 — ઑક્ટોબરથી 34,920 ગ્રામીણ યુવાનને તાલીમ

ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રાલયની દીન દયાળ ઉપાધ્યાય ગ્રામીણ કૌશલ્ય યોજના (DDU-GKY) ના બીજા તબક્કા હેઠળ ઑક્ટોબરથી 1,164 બૅચમાં 34,920 ગ્રામીણ યુવાનને તાલીમ અપાશે.

વિગત

યોજના ગ્રામીણ ગરીબ પરિવારના 15 થી 35 વયજૂથના યુવાનો માટે છે.
તાલીમ પછી રોજગાર સાથે જોડાણ એ યોજનાની મુખ્ય શરત છે.
બીજા તબક્કામાં ઉદ્યોગની માગ પ્રમાણેના અભ્યાસક્રમ પર ભાર.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

DDU-GKY 25 સપ્ટેમ્બર 2014 ના રોજ શરૂ થઈ — પંડિત દીન દયાળ ઉપાધ્યાયની જન્મજયંતીએ.
એ ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રાલયની રાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ આજીવિકા મિશન (NRLM) નો ભાગ છે.
શહેરી સમકક્ષ યોજના દીન દયાળ અંત્યોદય યોજના — રાષ્ટ્રીય શહેરી આજીવિકા મિશન (DAY-NULM) છે.

વિજ્ઞાન-ટેકઆયુષAIe-CHARAKભાષિણીIndiaAI

8. આયુષ મંત્રાલયમાં AI નો વધતો ઉપયોગ — સાધનો વિકાસના તબક્કે

આયુષ મંત્રાલયે જણાવ્યું કે પરંપરાગત ચિકિત્સા ક્ષેત્રે કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તાના ઉપયોગની અનેક પહેલ ચાલુ છે; મોટા ભાગનાં સાધનો હજુ વિકાસ કે ચકાસણીના તબક્કે છે.

વિગત

વિકાસ કે ચકાસણીના તબક્કે રહેલાં સાધનો — MAISP, eLMS, e-CHARAK નો ચૅટબોટ ને ARP સંશોધન-સહાયક.
હાલ કાર્યરત સાધનોમાં 'યોગ સારથી' ને 'નિવેશ સારથી' છે.
આ પહેલોને IndiaAI ને 'ભાષિણી' સાથે જોડવાની યોજના છે, જેથી સેવાઓ અનેક ભારતીય ભાષામાં મળે.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

આયુષ મંત્રાલય અલગ મંત્રાલય તરીકે 9 નવેમ્બર 2014 એ રચાયું.
AYUSH એટલે આયુર્વેદ, યોગ ને પ્રાકૃતિક ચિકિત્સા, યુનાની, સિદ્ધ ને હોમિયોપથી.
'ભાષિણી' (BHASHINI) ભારતીય ભાષાઓ માટેનું રાષ્ટ્રીય ભાષા-અનુવાદ મિશન છે, જે MeitY હેઠળ ચાલે છે.

રાષ્ટ્રીયPM-AJAYઆદર્શ ગ્રામસામાજિક ન્યાયઅનુસૂચિત જાતિયોજના

9. આદર્શ ગ્રામ — બાર વર્ષમાં ₹11,186 કરોડ ફાળવાયા, 16,022 ગામ

સામાજિક ન્યાય ને અધિકારિતા મંત્રાલયે જણાવ્યું કે 2014-15 થી અત્યાર સુધીમાં ₹11,186 કરોડ ફાળવાયા ને 16,022 ગામ 'આદર્શ ગ્રામ' જાહેર થયાં. આ ગાળામાં PM-AJAY ને એની પુરોગામી યોજનાઓ બંને આવે છે.

વિગત

યોજનાનો હેતુ અનુસૂચિત જાતિ બહુલ ગામોમાં માળખાકીય સુવિધા ને આજીવિકા ઊભી કરવાનો છે.
યોજનામાં ત્રણ ઘટક — આદર્શ ગ્રામ, અનુદાન સહાય ને છાત્રાલય-નિર્માણ.
'આદર્શ ગ્રામ' જાહેર થવા માટે ગામે નક્કી કરેલા સામાજિક-આર્થિક માપદંડ પૂરા કરવા પડે છે; PM-AJAY પોતે 2021-22 થી અસ્તિત્વમાં છે.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

PM-AJAY 2021-22 માં ત્રણ જૂની યોજનાઓ ભેગી કરીને બની.
નોડલ મંત્રાલય સામાજિક ન્યાય ને અધિકારિતા મંત્રાલય છે.
અનુસૂચિત જાતિ માટેની રાષ્ટ્રીય આયોગની જોગવાઈ બંધારણના અનુચ્છેદ 338 માં છે.

આંતરરાષ્ટ્રીયનાટોલશ્કરી સમિતિકોપનહેગનબ્રસેલ્સSACEUR

10. નાટોની લશ્કરી સમિતિની પરિષદ કોપનહેગનમાં — જનરલ કાર્સ્ટન બ્રોયર આગામી અધ્યક્ષ

નાટોના સંરક્ષણ વડાઓની વાર્ષિક પરિષદ ડેનમાર્કના પાટનગર કોપનહેગનમાં યોજાઈ, જેમાં જર્મનીના સંરક્ષણ વડા જનરલ કાર્સ્ટન બ્રોયરને નાટોની લશ્કરી સમિતિના આગામી અધ્યક્ષ તરીકે ચૂંટવામાં આવ્યા.

વિગત

બ્રોયર 2027 ના ઉનાળામાં પદ સંભાળશે ને એમની મુદત ત્રણ વર્ષની રહેશે.
હાલના અધ્યક્ષ ઇટાલીના ઍડમિરલ જુઝેપ્પે કાવો ડ્રાગોને છે.
પરિષદમાં નાટોના 32 સભ્ય દેશોના સંરક્ષણ વડા ઉપરાંત બંને વ્યૂહાત્મક કમાન્ડર હાજર રહ્યા.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

નાટોની સ્થાપના 4 એપ્રિલ 1949 ના વૉશિંગ્ટન સંધિથી થઈ; મુખ્યાલય બ્રસેલ્સ (બેલ્જિયમ).
લશ્કરી સમિતિ નાટોની સર્વોચ્ચ લશ્કરી સત્તા છે ને ઉત્તર ઍટલાન્ટિક પરિષદ (NAC) પછીનું એનું સૌથી જૂનું કાયમી અંગ છે (1949).
SACEUR નું મુખ્યાલય SHAPE, મોન્સ (બેલ્જિયમ) માં છે.

આંતરરાષ્ટ્રીયબાશેલેમહાસચિવઅનુચ્છેદ 97સ્ટ્રો પોલગ્રિન્સ્પાન

11. મિશેલ બાશેલેએ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસચિવની દોડમાંથી ઉમેદવારી પાછી ખેંચી

ચિલીનાં પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ મિશેલ બાશેલેએ સંયુક્ત રાષ્ટ્રના આગામી મહાસચિવ પદની પોતાની ઉમેદવારી પાછી ખેંચી લીધી. આગલા દિવસના અનૌપચારિક 'સ્ટ્રો પોલ'માં એમને માત્ર એક સમર્થન-મત મળ્યો હતો.

વિગત

ત્રીજા સ્ટ્રો પોલમાં બાશેલેને 1 'encourage' ને 11 'discourage' મત મળ્યા.
એ જ મતદાનમાં કોસ્ટા રિકાનાં રેબેકા ગ્રિન્સ્પાન 9 સમર્થન-મત સાથે મોખરે રહ્યાં.
એમના ખસી જવાથી દોડમાં સાત ઉમેદવાર બાકી રહ્યા.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

મહાસચિવની નિમણૂક સુરક્ષા પરિષદની ભલામણ પર મહાસભા કરે છે — UN ચાર્ટરનો અનુચ્છેદ 97.
એન્ટોનિયો ગુટેરેસ સંયુક્ત રાષ્ટ્રના 9મા મહાસચિવ છે.
બાશેલે ચિલીનાં પ્રથમ મહિલા રાષ્ટ્રપતિ હતાં ને 2018-22 દરમિયાન UN માનવ અધિકાર ઉચ્ચાયુક્ત રહ્યાં.

આંતરરાષ્ટ્રીયઈરાનSNSCકતારતેહરાનવાટાઘાટ

12. ઈરાને વાટાઘાટ ફરી શરૂ કરવા અમેરિકા સમક્ષ સાત શરત મૂકી

ઈરાનની સર્વોચ્ચ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પરિષદના સચિવ મેજર જનરલ મોહસેન રેઝાઈએ જાહેર કર્યું કે અમેરિકા સાથે વાટાઘાટ ફરી શરૂ કરવા ઈરાને સાત શરત મૂકી છે, જે કતાર મારફતે પહોંચાડાઈ છે.

વિગત

જાહેર થયેલી મુખ્ય શરતો — બધા મોરચે યુદ્ધનો અંત, જપ્ત કરાયેલી સંપત્તિ મુક્ત કરવી ને નૌકા-નાકાબંધી હટાવવી.
સંદેશ મધ્યસ્થી કતાર મારફતે અપાયો.
રેઝાઈ ઈરાનના પૂર્વ રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સ કમાન્ડર રહી ચૂક્યા છે.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

ઈરાનનું પાટનગર તેહરાન ને ચલણ ઈરાની રિયાલ છે.
ઈરાનની સર્વોચ્ચ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પરિષદ બંધારણના અનુચ્છેદ 176 હેઠળ રચાયેલી છે.
કતારનું પાટનગર દોહા છે.

વિજ્ઞાન-ટેકહરિકેનઍટલાન્ટિકACEએઝોર્સહવામાન

13. ઍટલાન્ટિકની 2026 ની મોસમ હજુ હરિકેન વિનાની — ઉપગ્રહ-યુગનો વિક્રમ

2026 ની ઍટલાન્ટિક હરિકેન મોસમ 19 સપ્ટેમ્બર સુધી એક પણ હરિકેન વિનાની રહી — ઉપગ્રહ-યુગમાં આટલું મોડે સુધી હરિકેન ન બન્યું હોય એવો આ વિક્રમ છે.

વિગત

એઝોર્સ ટાપુઓ પાસે 'ટ્રોપિકલ ડિપ્રેશન સિક્સ' સક્રિય હતું, પણ એ હરિકેનની કક્ષાએ પહોંચ્યું નહોતું.
મોસમની સંચિત ચક્રવાત ઊર્જા (ACE) સામાન્ય કરતાં આશરે 94 ટકા ઓછી રહી.
ઍટલાન્ટિક હરિકેન મોસમ સામાન્ય રીતે 1 જૂનથી 30 નવેમ્બર સુધીની ગણાય છે.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

ઉષ્ણકટિબંધીય ચક્રવાતને ઍટલાન્ટિક ને ઉત્તર-પૂર્વ પ્રશાંતમાં 'હરિકેન', ઉત્તર-પશ્ચિમ પ્રશાંતમાં 'ટાયફૂન' ને હિંદ મહાસાગરમાં 'સાયક્લોન' કહે છે.
હરિકેનની તીવ્રતા સૅફિર-સિમ્પસન માપક્રમ પર 1 થી 5 શ્રેણીમાં મપાય છે.
ભારતમાં ચક્રવાતનાં નામ વિશ્વ હવામાન સંગઠનના પ્રાદેશિક જૂથની યાદીમાંથી અપાય છે.

આંતરરાષ્ટ્રીયઇબોલાકૉંગોWHOPHEICબુન્ડીબુગ્યો

14. કૉંગોમાં ઇબોલાનો પ્રકોપ — ઇતિહાસનો બીજો સૌથી મોટો

કૉંગોમાં ચાલી રહેલો ઇબોલાનો પ્રકોપ ઇતિહાસનો બીજો સૌથી મોટો બન્યો છે. વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થાના 19 સપ્ટેમ્બરના આંકડા મુજબ 7,600 થી વધુ કેસ ને 3,600 થી વધુ મૃત્યુ નોંધાયાં.

વિગત

પ્રકોપ ઇબોલા વાઇરસના 'બુન્ડીબુગ્યો' પ્રકારનો છે.
વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થાએ 16 મે 2026 ના રોજ એને આંતરરાષ્ટ્રીય ચિંતાની જાહેર આરોગ્ય કટોકટી (PHEIC) જાહેર કરી હતી.
અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો પ્રકોપ 2014-16 માં પશ્ચિમ આફ્રિકામાં થયો હતો.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

ઇબોલા વાઇરસ રોગ સૌપ્રથમ 1976 માં ઓળખાયો — ઝાયર (હાલનું કૉંગો) ની ઇબોલા નદી પરથી એનું નામ પડ્યું.
લોકશાહી પ્રજાસત્તાક કૉંગોનું પાટનગર કિન્શાસા છે.
PHEIC જાહેર કરવાની સત્તા WHO ના મહાનિદેશકને આંતરરાષ્ટ્રીય આરોગ્ય નિયમો (IHR) 2005 હેઠળ મળે છે.

વિજ્ઞાન-ટેકરૉકેટ લૅબઇલેક્ટ્રૉનStriXમાહિયાSAR

15. રૉકેટ લૅબનું 96મું ઇલેક્ટ્રૉન મિશન — સિન્સ્પેક્ટિવનો StriX ઉપગ્રહ

રૉકેટ લૅબે ન્યૂઝીલૅન્ડના માહિયા પ્રક્ષેપણ મથકેથી પોતાનું 96મું ઇલેક્ટ્રૉન મિશન 'Owl By The Dozen' છોડ્યું, જેમાં જાપાનની સિન્સ્પેક્ટિવ કંપનીનો StriX શ્રેણીનો SAR ઉપગ્રહ હતો.

વિગત

આ સિન્સ્પેક્ટિવ માટેનો 12મો StriX ઉપગ્રહ હતો.
ઉપગ્રહ આશરે 572 કિ.મી. ની કક્ષામાં મુકાયો.
પ્રક્ષેપણ મથક — માહિયા પેનિનસુલા, ન્યૂઝીલૅન્ડ.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

SAR એટલે સિન્થેટિક એપર્ચર રડાર — એ વાદળ ને અંધારામાં પણ પૃથ્વીની છબી લઈ શકે છે.
રૉકેટ લૅબની સ્થાપના પીટર બૅકે 2006 માં કરી; એનું ઇલેક્ટ્રૉન નાનાં પેલોડ માટેનું રૉકેટ છે.
ભારતનું સમકક્ષ નાનું રૉકેટ SSLV (સ્મૉલ સૅટેલાઇટ લૉન્ચ વેહિકલ) છે.

વિજ્ઞાન-ટેકપ્રોગ્રેસISSપોઇસ્કરોસકોસ્મોસડૉકિંગ

16. 'પ્રોગ્રેસ MS-35' અંતરિક્ષ મથકના 'પોઇસ્ક' મૉડ્યુલ સાથે જોડાયું

રશિયાનું માલવાહક યાન 'પ્રોગ્રેસ MS-35' આંતરરાષ્ટ્રીય અંતરિક્ષ મથક (ISS) ના રશિયન ખંડના 'પોઇસ્ક' મૉડ્યુલ સાથે સફળતાપૂર્વક જોડાયું.

વિગત

યાન આશરે 2,600 કિલોગ્રામ સામાન લઈ ગયું — બળતણ, પાણી, ઑક્સિજન, ખોરાક ને પ્રયોગ-સામગ્રી.
પ્રક્ષેપણ 16 સપ્ટેમ્બરે બાયકોનુરથી સોયુઝ-2.1b રૉકેટ વડે થયું હતું.
ડૉકિંગ આપોઆપ (automated) પદ્ધતિથી થયું.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

બાયકોનુર અંતરિક્ષ મથક કઝાખસ્તાનમાં છે, પણ રશિયા એને ભાડાપટ્ટે ચલાવે છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય અંતરિક્ષ મથક (ISS) 1998 થી કાર્યરત છે.
'પોઇસ્ક' એ ISS ના રશિયન ખંડનું ડૉકિંગ ને એરલૉક મૉડ્યુલ છે.

ગુજરાતઅંબાજીભાદરવી પૂનમયાત્રાધામ બોર્ડબનાસકાંઠાશક્તિપીઠ

17. અંબાજી ભાદરવી પૂનમ મહામેળાની તૈયારી — યાત્રાધામ બોર્ડની વ્યવસ્થા જાહેર

અંબાજીનો ભાદરવી પૂનમ મહામેળો 20 થી 26 સપ્ટેમ્બર દરમિયાન યોજાવાનો હોઈ ગુજરાત પવિત્ર યાત્રાધામ વિકાસ બોર્ડે વ્યવસ્થાની વિગત જાહેર કરી.

વિગત

38 પાર્કિંગ સ્થળ ને 33 શૌચાલય-બ્લૉકની વ્યવસ્થા.
216 હસ્તકલા સ્ટૉલ ઊભા કરાયા.
પદયાત્રીઓ માટે માર્ગ પર પાણી, આરોગ્ય ને આરામની સુવિધા.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

અંબાજી બનાસકાંઠા જિલ્લામાં અરાસુર ડુંગર પર આવેલું છે ને 51 શક્તિપીઠોમાં ગણાય છે.
મંદિરમાં મૂર્તિ નહીં પણ 'વીસા યંત્ર' ની પૂજા થાય છે; નજીકમાં ગબ્બર ટેકરી છે.
ગુજરાત પવિત્ર યાત્રાધામ વિકાસ બોર્ડ રાજ્યનાં યાત્રાધામોના વિકાસનું કામ સંભાળે છે.

રમતગમતએશિયન ગેમ્સનારુહિતોમનુ ભાકરપવન સેહરાવતનાગોયા

18. 20મા એશિયન ગેમ્સનું ઉદ્ઘાટન — સમ્રાટ નારુહિતોએ રમતોને ખુલ્લી મૂકી

જાપાનના નાગોયામાં પાલોમા મિઝુહો સ્ટેડિયમ ખાતે 20મા એશિયન ગેમ્સનો ઉદ્ઘાટન સમારોહ યોજાયો, જેમાં સમ્રાટ નારુહિતોએ રમતોને ખુલ્લી મૂકી.

વિગત

ભારતના ધ્વજવાહક — નિશાનેબાજ મનુ ભાકર ને કબડ્ડી ખેલાડી પવન સેહરાવત.
મશાલ પ્રગટાવવાનું સન્માન મુરોફુશી પિતા-પુત્રને મળ્યું.
46 રાષ્ટ્ર/પ્રદેશના આશરે 10,787 ખેલાડી ને 43 રમત.
કેટલીક સ્પર્ધાઓ ઉદ્ઘાટન સમારોહ પહેલાં જ શરૂ થઈ ગઈ હતી.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

એશિયન ગેમ્સનું સંચાલન ઓલિમ્પિક કાઉન્સિલ ઑફ એશિયા (OCA) કરે છે; મુખ્યાલય કુવૈત સિટી.
પ્રથમ એશિયન ગેમ્સ 1951 માં નવી દિલ્હીમાં યોજાઈ હતી.
નાગોયા એશિયન ગેમ્સનું યજમાન બનનારું ત્રીજું જાપાની શહેર છે — ટોકિયો (1958) ને હિરોશિમા (1994) પછી.

રમતગમતડેવિસ કપટેનિસસિયોલબોલોન્યાદક્ષિણ કોરિયા

19. ડેવિસ કપ — દક્ષિણ કોરિયાએ ભારતને 3-1 થી હરાવ્યું

સિયોલમાં રમાયેલા ડેવિસ કપ ક્વૉલિફાયરમાં દક્ષિણ કોરિયાએ ભારતને 3-1 થી હરાવીને 'ફાઇનલ 8' માં સ્થાન મેળવ્યું.

વિગત

'ફાઇનલ 8' માં પહોંચનારો દક્ષિણ કોરિયા પ્રથમ એશિયાઈ દેશ બન્યો.
ડેવિસ કપ ફાઇનલ્સ 24 થી 29 નવેમ્બરે ઇટાલીના બોલોન્યામાં રમાશે.
મુકાબલો સિયોલમાં રમાયો.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

ડેવિસ કપ 1900 માં શરૂ થયો ને એ પુરુષોની ટીમ-ટેનિસ સ્પર્ધા છે; મહિલાઓની સમકક્ષ સ્પર્ધા બિલી જીન કિંગ કપ છે.
એનું સંચાલન આંતરરાષ્ટ્રીય ટેનિસ મહાસંઘ (ITF) કરે છે.
ભારત ડેવિસ કપની ફાઇનલમાં ત્રણ વાર પહોંચ્યું છે — 1966, 1974 ને 1987 માં.

મહત્ત્વના દિવસદરિયાકાંઠા સફાઈOcean Conservancyપ્લાસ્ટિકસમુદ્રપર્યાવરણ

20. આંતરરાષ્ટ્રીય દરિયાકાંઠા સફાઈ દિવસ

સપ્ટેમ્બરના ત્રીજા શનિવારે 'આંતરરાષ્ટ્રીય દરિયાકાંઠા સફાઈ દિવસ' મનાવાય છે — 2026 માં એ 19 સપ્ટેમ્બરે આવ્યો.

વિગત

આ અભિયાન 1986 થી અમેરિકાની સંસ્થા 'Ocean Conservancy' ચલાવે છે.
સ્વયંસેવકો દરિયાકાંઠેથી કચરો એકઠો કરીને એની નોંધ પણ રાખે છે, જેથી પ્રદૂષણના સ્રોતની ખબર પડે.
એકઠા થતા કચરામાં સૌથી મોટો હિસ્સો પ્લાસ્ટિકનો હોય છે.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

ભારતનો દરિયાકિનારો આશરે 7,500 કિ.મી. લાંબો છે ને ગુજરાતનો કિનારો રાજ્યોમાં સૌથી લાંબો.
દરિયાઈ કચરા સામેનું ભારતનું અભિયાન 'સ્વચ્છ સાગર, સુરક્ષિત સાગર' છે.
ટકાઉ વિકાસ લક્ષ્યાંક SDG-14 'પાણી નીચેનું જીવન' સમુદ્ર સાથે સંબંધિત છે.

મહત્ત્વના દિવસરેડ પાંડાસિક્કિમIUCNCITESવન્યજીવ

21. આંતરરાષ્ટ્રીય રેડ પાંડા દિવસ

સપ્ટેમ્બરના ત્રીજા શનિવારે 'આંતરરાષ્ટ્રીય રેડ પાંડા દિવસ' મનાવાય છે — રેડ પાંડાના સંરક્ષણ અંગે જાગૃતિ માટે.

વિગત

આ દિવસ 'રેડ પાંડા નેટવર્ક' સંસ્થા ઊજવે છે.
રેડ પાંડાનું વૈજ્ઞાનિક નામ Ailurus fulgens છે.
એ મુખ્યત્વે વાંસ ખાય છે ને હિમાલયના સમશીતોષ્ણ જંગલોમાં રહે છે.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

રેડ પાંડા IUCN ની યાદીમાં 'Endangered' ને CITES ના પરિશિષ્ટ-I માં છે.
રેડ પાંડા સિક્કિમનું રાજ્ય પ્રાણી છે.
ભારતમાં એ સિક્કિમ, અરુણાચલ પ્રદેશ, પશ્ચિમ બંગાળ (દાર્જિલિંગ) ને મેઘાલયના ભાગોમાં જોવા મળે છે.

રાષ્ટ્રીયરેલવેઇલેક્ટ્રોનિક ઇન્ટરલૉકિંગટ્રૅક્શનROBસોલાપુર

22. રેલવેએ ત્રણ પ્રકલ્પ મંજૂર કર્યા — ગુજરાતમાં ઊધના-ઉકાઈ સોનગઢ ROB

ભારતીય રેલવેએ એક જ દિવસે ત્રણ પ્રકલ્પ મંજૂર કર્યા — સોલાપુર ખાતે ઇલેક્ટ્રોનિક ઇન્ટરલૉકિંગ, 2x25 kV ટ્રૅક્શન પ્રણાલી ને ગુજરાતમાં ઊધના-ઉકાઈ સોનગઢ વિભાગ પર રેલવે ઓવરબ્રિજ.

વિગત

સોલાપુર ખાતે ઇલેક્ટ્રોનિક ઇન્ટરલૉકિંગ માટે આશરે ₹209 કરોડ.
2x25 kV ટ્રૅક્શન પ્રણાલી માટે આશરે ₹142 કરોડ.
ગુજરાતના ઊધના-ઉકાઈ સોનગઢ વિભાગ પર રેલવે ઓવરબ્રિજ (ROB) માટે આશરે ₹133 કરોડ.

🔗 આ સમાચાર પાછળનું સ્થિર GK

ઇલેક્ટ્રોનિક ઇન્ટરલૉકિંગ સિગ્નલ ને પાટા-બદલીને કમ્પ્યુટરથી સાંકળતી પ્રણાલી છે, જે અથડામણનું જોખમ ઘટાડે છે.
2x25 kV પ્રણાલી લાંબા અંતરે ઓછી વીજ-હાનિ સાથે વધુ ભાર ખેંચવા દે છે.
ઊધના સુરત શહેરનું રેલવે જંક્શન છે ને ઉકાઈ બંધ તાપી નદી પર આવેલો છે.

પાછલો દિવસ પછીનો દિવસ

તૈયાર છો? આજની ક્વિઝ રમો

આજના કરન્ટ અફેર્સ પર પ્રશ્નો · ફ્રી · ગુજરાતી